Wie jaren in de overledenenzorg werkt, maakt dingen mee die bijna niemand weet. De oprichter van RouwUitvaart.nl werkte in de verzorging van overledenen en op een crematorium, binnen- en buitendienst. In dit artikel vertelt hij over bijzondere verzoeken, onverwachte momenten, wat je aan een overledene kunt zien en waarom de mooiste afscheiden vaak de feestelijkste zijn. De kern: bij een afscheid is bijna alles mogelijk, zolang de familie het wil.
Ook gezocht als: verhalen uitvaart, werken in de uitvaart, overledenenzorg, uitvaartmedewerker ervaringen, bijzondere uitvaart verzoeken, opbaren op de zij, ogen open opbaring, partners kort na elkaar overleden, doodsoorzaak zien, feestelijke uitvaart.
Moet u een uitvaart regelen? Bel 085-0048099, dag en nacht: u wordt automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner. Vaste samenstellingen zonder apart basistarief: crematie vanaf €1.750, begrafenis vanaf €3.900 inclusief algemeen graf. Een crematie zelf regelen kan vanaf circa €800; losse diensten, zoals een complete opbaring, kunnen er altijd bij.
- Bijzondere verzoeken: opbaren op de zij in een bredere kist, of met de ogen open: het kan.
- Onverwacht: te vroeg bij een euthanasie, of een hand willen geven aan wie de overledene bleek te zijn.
- Kort na elkaar: partners die binnen een paar dagen na elkaar overlijden: het gebeurt vaker dan je denkt.
- Wat je ziet: ervaring laat vaak een vermoedelijke doodsoorzaak zien, maar alleen een arts stelt die vast.
- Het mooiste afscheid: een afscheid dat het leven viert, met ruimte voor een lach.
Bijzondere verzoeken bij een opbaring
Niet iedereen ligt op de rug in een kist: met een iets bredere kist kan iemand ook op de zij worden opgebaard, en zelfs een opbaring met open ogen is weleens gevraagd.
Families vragen soms dingen die je niet verwacht. Zo wilde een familie hun dierbare opbaren in een houding alsof hij sliep, op de zij. Dat kan: er zijn speciale kisten die iets breder zijn, zodat iemand in een slaaphouding kan liggen. Het hangt af van wat de familie wil.
Een andere familie wilde de opbaring met de ogen open, zodat ze hun dierbare nog konden aankijken. Dat is heel bijzonder, want na het overlijden worden de ogen dof en krijgen ze een troebele, grijsblauwe waas, ook als iemand bruine ogen had. Toch was het hun wens, en die werd gerespecteerd.
Ook komt het voor dat nabestaanden vragen of de medewerker met de overledene op de foto wil, "zodat we weten wie hem verzorgd heeft". Onze oprichter vond dat eerlijk gezegd ongepast, zeker als zo'n foto later online verschijnt. Een afscheid is geen fotomoment voor de medewerker. Wilt u zelf iets bijzonders, kijk dan bij een uitvaart op maat.
Onverwachte momenten
Soms gebeurt er iets wat niemand had verwacht, ook niet na jaren in het vak.
Het team werd eens naar een adres gestuurd voor een opbaring. Onze oprichter wilde de nabestaande condoleren en een hand geven, maar degene die hij aansprak, leefde nog. Het team was te vroeg: er moest nog een euthanasie gebeuren, en eerst moest de arts komen. Een uur later kwamen ze terug, toen was hij overleden.
Een andere keer wilde hij iemand in een stoel een hand geven om te condoleren. Die persoon keek hem recht aan, maar bleek de overledene zelf te zijn, gestorven in de stoel.
Ook bijzonder: een man werd opgehaald, en een dag later moest het team terug voor zijn vrouw. Dat partners kort na elkaar overlijden, zie je vaker. Door spanning en stress, of omdat ze samen willen zijn en zich overgeven aan de dood. Over hoe verdriet het lichaam raakt, leest u bij lichamelijke klachten bij rouw.
En soms is een situatie ongemakkelijk. Iemand overleed tijdens of na seks en droeg nog een seksspeeltje. De nabestaande vroeg, voorzichtig, of het team dat wilde verwijderen. Natuurlijk, en met dezelfde zorg als bij elke andere verzorging.
Wat je aan een overledene kunt zien
Ervaren medewerkers zien aan een overledene vaak een vermoedelijke doodsoorzaak, maar mogen daar geen uitspraak over doen: dat is aan de arts, de schouwarts of de politie.
Een verzorgingsmedewerker is geen arts. Toch zie je na jaren veel. Een paarse verkleuring in de nek of de zij kan wijzen op een hartinfarct of een gescheurde aorta. Een duim die strak in de vingers is geklemd, als een verkrampte vuist, past vaak bij een hartstilstand waarbij iemand het heel kort zwaar heeft gehad. Schuim uit de mond kan wijzen op een overdosis medicijnen, mogelijk een zelfdoding. Een gele huid of gelige ogen wijzen op leverfalen.
Families vragen vaak: wat denk jij dat het was? Ze krijgen het verslag van de arts niet altijd te zien. Een voorzichtig vermoeden blijkt dan vaak te kloppen. Maar het blijft een vermoeden. De doodsoorzaak stelt alleen de arts vast, en bij een niet-natuurlijke dood doet de politie onderzoek; zie obductie en gerechtelijke sectie.
Soms valt iets anders op. Iemand ligt onderaan de trap, en een nabestaande zegt "nu heb je je verdiende loon", of begint te lachen. Struikelen kan altijd, maar zo'n opmerking blijft hangen. Uitzoeken is aan de recherche; het team bemoeit zich er niet mee.
Wat zwaar weegt, en wat niet
Onze oprichter vond niets aan het werk echt moeilijk, omdat hij de dood ziet als onderdeel van het leven; wat zwaarder weegt, is iemand van je eigen leeftijd.
Wie in de overledenenzorg werkt, ziet alles: mensen die zijn doodgeschoten, met kogelgaten. Mensen die voor de trein zijn gesprongen, waarbij de ledematen uiteen kunnen liggen. Zelfdoding, verhanging, lichamen die na een ongeval zwaar beschadigd zijn. Het hoort erbij.
Wat het werk toch zwaar kan maken, is herkenning. Een jonge vrouw van je eigen leeftijd, waarbij je denkt: dit had mijn vriendin kunnen zijn. Dan denk je er even over na. Voor wie zelf iemand verloor door zelfdoding, zijn er pagina's over wat te doen na zelfdoding en rouw na zelfdoding. Praat erover met 113 Zelfmoordpreventie, bel 113 of gratis 0800-0113.
Het mooiste afscheid: een leven vieren
De mooiste afscheiden zijn de afscheiden die het leven vieren, met een feestelijke sfeer waarin ook gelachen mag worden.
Wat raakt na al die jaren het meest? Niet het somberste afscheid, maar het afscheid waarin het leven wordt gevierd. Waar verhalen worden verteld, waar om iemands eigenaardigheden gelachen wordt, waar het mooi mag zijn.
Het rouwproces komt toch, voor iedereen, en meestal pas later. Op de dag zelf kan een feestelijke sfeer nabestaanden juist helpen. Wilt u een afscheid dat bij uw dierbare past, kijk dan bij een uitvaart op maat.
Veelgestelde vragen
De vragen die het meest gesteld worden over het werk in de overledenenzorg, met een eerlijk antwoord uit de praktijk.
Hij verzorgt overledenen: wassen, aankleden, de mond en ogen sluiten, koelen en opbaren, thuis, in een verpleeghuis of in een uitvaartcentrum. Op een crematorium werkt hij in de binnendienst of de buitendienst, bijvoorbeeld bij de invoering in de oven of op het strooiveld. Het is zorgvuldig werk dat families meestal niet te zien krijgen.
Ja. Niet iedereen hoeft op de rug te liggen. Er zijn speciale kisten die iets breder zijn, zodat iemand in een slaaphouding op de zij kan worden opgebaard. Het hangt af van wat de familie wil. Vraag het gewoon bij het gesprek over de uitvaart; met een iets bredere kist is dat meestal goed te regelen.
Het kan, als de familie dat echt wil, al is het heel ongewoon. Na het overlijden worden de ogen dof en krijgen ze een troebele, grijsblauwe waas, ook bij bruine ogen. Daarom sluit het verzorgingsteam de ogen meestal met een oogkapje. Wilt u ze toch open, bespreek dat dan vooraf met het team.
Het komt vaker voor dan veel mensen denken. Medewerkers in de overledenenzorg maken het mee dat ze de ene dag de man ophalen en een dag later de vrouw. Spanning, stress en verdriet spelen mee, en soms lijkt het alsof iemand samen wil zijn en zich overgeeft aan de dood.
Vaak hebben ze een vermoeden, door ervaring. Een paarse verkleuring in de nek, een verkrampte vuist of een gele huid kunnen iets zeggen. Maar een medewerker is geen arts en mag er geen uitspraak over doen. De doodsoorzaak stelt alleen de arts vast, en bij een niet-natuurlijke dood onderzoekt de politie wat er is gebeurd.
Het wordt weleens gevraagd door nabestaanden, maar onze oprichter vindt het eerlijk gezegd ongepast, zeker als zo'n foto later op internet verschijnt. Een afscheid gaat over de overledene en de familie, niet over de medewerker. Foto's van uw dierbare zelf maken, als familie, mag natuurlijk wel.
Voor onze oprichter niet het werk zelf: hij ziet de dood als onderdeel van het leven. Wel weegt het zwaarder als het iemand van je eigen leeftijd is, waarbij je denkt dat het een vriendin had kunnen zijn. Wie in dit vak werkt, ziet alles, van ongevallen tot zelfdoding, en leert dat het erbij hoort.
Een afscheid dat het leven viert in plaats van alleen somber te zijn. Met verhalen, met muziek die bij iemand past, en met ruimte om te lachen om hoe iemand was. Het rouwproces komt toch, meestal later. Op de dag zelf kan een feestelijke sfeer nabestaanden juist steun geven.
Bronnen
De feiten in dit artikel komen uit de volgende bronnen.
- Praktijkervaring van de oprichter van RouwUitvaart.nl, die jaren werkte in de overledenenzorg en op een crematorium
- 113 Zelfmoordpreventie
Wilt u een afscheid dat bij uw dierbare past?
RouwUitvaart.nl is een landelijk informatie- en verwijsplatform. De uitvaart zelf wordt verzorgd door een uitvaartverzorger bij u in de buurt, via onze vaste uitvaartpartner. Belt u ons, dan wordt u automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt.
Na al die jaren is het misschien wel de belangrijkste les: bij een afscheid is bijna alles mogelijk, zolang u het zelf wilt.
Team RouwUitvaart.nl
