Begrafenis zelf regelen: stappenplan en kosten | RouwUitvaart.nl
Stappenplan begrafenis
Begrafenis zelf regelen: een graf en afscheid naar eigen wens
Regel de begrafenis zelf, van graf tot ceremonie, en neem waar nodig losse professionele diensten af voor de zware taken. Stap voor stap, met de regie in eigen hand.
U mag een begrafenis in Nederland volledig zelf regelen; een uitvaartondernemer is niet verplicht (Wet op de lijkbezorging).
Door zelf te regisseren en alleen losse diensten af te nemen waar nodig, komt u volgens landelijke marktgemiddelden vaak uit op €7.500–€10.500, inclusief grafrechten voor een particulier graf. De begrafenis mag niet eerder dan 36 uur en uiterlijk op de zesde werkdag na overlijden plaatsvinden, en koeling of een lichte balseming (thanatopraxie) zo snel mogelijk na de schouw is de meest urgente beslissing. Bel 085-0048099
en u wordt automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt.
Ook gezocht als: zelf begrafenis regelen, eigen begrafenis regelen.
Vaste prijzen zonder apart basistarief.Vaste samenstellingen: crematie vanaf €2.000, begrafenis vanaf €3.900 inclusief algemeen graf. Zelf regelen kan bij crematie vanaf circa €800; losse diensten vindt u per provincie.
In het kort
Een uitvaartondernemer inschakelen is niet verplicht (Wet op de lijkbezorging).
De begrafenis mag niet eerder dan 36 uur
na overlijden en moet uiterlijk op de zesde werkdag
plaatsvinden. Weekenden en erkende feestdagen tellen niet als werkdag.
Koeling of thanatopraxie is onmisbaar
zodra de schouwarts is geweest, zonder een van beide is een overledene meestal maar één à twee dagen toonbaar (uit de praktijk).
Een kist is niet wettelijk verplicht: de wet spreekt van “een kist of ander omhulsel”. Ook een lijkwade mag.
Grafrechten
zijn de grootste kostenpost en verschillen per begraafplaats; bij een gemeentelijke begraafplaats staan ze in de verordening lijkbezorgingsrechten. Er bestaat geen landelijk tarief.
U kunt losse diensten combineren: alleen kistdragers, alleen vervoer, alleen de opbaring.
Een graf is meer dan een plek. Het is waar u straks weer naartoe gaat. Bij een begrafenis kiest u niet alleen een moment, maar een plaats. Veel families merken dat juist die keuze (welke begraafplaats, welk graftype) het meest bepalend is voor hoe het afscheid voelt.
Een graf uitzoeken dat past: begraafplaats, graftype en ceremonie zelf bepalen.
Onmisbaar
Het lichaam koelen: de eerste en belangrijkste beslissing
Zodra de schouwarts is geweest, moet het ontbindingsproces worden geremd met koeling of thanatopraxie; zonder een van beide is een overledene meestal maar één à twee dagen toonbaar (uit de praktijk).
Wie een begrafenis zelf regelt, loopt vrijwel altijd tegen ditzelfde punt aan: tussen het overlijden en de begrafenis zitten al snel vijf tot acht dagen. Omdat weekenden en feestdagen niet meetellen als werkdag, kan die periode langer uitvallen dan u denkt.
In die tijd moet de ontbinding geremd worden, anders moet de kist voortijdig gesloten worden.
Er zijn twee methoden, en de keuze daartussen maakt u het liefst binnen enkele uren na het overlijden.
Onmisbaar
Belangrijk om vooraf te weten:
overweegt u thanatopraxie? Leg de overledene dan niet
op een koelplaat. Bevriezing van het vaatstelsel kan de behandeling onmogelijk maken. Bel eerst, kies dan. Twijfelt u? Bel gerust: het team van onze vaste uitvaartpartner beantwoordt uw vragen.
Koeling
Remt van buitenaf
Koelplaat onder de kist, koelmatras onder het lichaam, of een kistkoeler aan het voeteneinde
De kamer moet koel blijven: verwarming uit, gordijnen dicht
De koeling moet dagelijks gecontroleerd
worden: werkt hij nog, koelt hij voldoende?
Het lichaam voelt koud en stijf aan
Ontbinding wordt geremd, maar ligt niet stil
Bij warm weer vaak onvoldoende: een kistkoeler droogt het lichaam bovendien uit
Tip: laat de overledene direct na de schouw eerst een dagdeel intensief koelen in een gekoelde ruimte, daarna pas thuis opbaren
Thanatopraxie
Remt van binnenuit · lichte balseming
Toegestaan volgens artikel 71 van de Wet op de lijkbezorging
Lichaamseigen vloeistoffen worden vervangen door een conserverende vloeistof
Uit de praktijk: de overledene blijft vijf tot tien dagen toonbaar
Geen koeling nodig: opbaren op kamertemperatuur, ook in de zomer
Geen gebrom van een koelmotor, geen ijsvorming; het lichaam voelt zachter en minder kil aan
Lijkvlekken en verkleuringen blijven meestal uit; geen onaangename geuren
De behandeling vindt in de praktijk plaats in een daarvoor ingerichte ruimte (niet thuis): reken op enkele uren dat de overledene uit huis is; de opbaring kan daarna wel gewoon thuis
Kosten liggen hoger dan koeling: thanatopraxie kost €750, inclusief verzorging
Wanneer is thanatopraxie vaak de betere keuze? lees de situaties+
Bij warm weer, wanneer een thuisopbaring met alleen een koelplaat riskant wordt. Wanneer familie uit het buitenland
overkomt en de opbaring langer duurt. Wanneer het lichaam door een voorafgaande ziekte in slechtere conditie
is en opbaring anders niet of maar heel kort mogelijk zou zijn. En wanneer u wilt dat (klein)kinderen hun dierbare nog kunnen aanraken zonder dat het koud en stijf aanvoelt.
Houd bij elke opbaarmethode insecten weg
bij het lichaam. Zorg dat ramen gesloten blijven of voorzien zijn van horren. Dit geldt zowel bij koeling als na thanatopraxie.
Twijfelt u over koeling of thanatopraxie?De uitvaartverzorger voert uit wat u niet zelf doet.
Een zelfgeregelde begrafenis kost landelijk gemiddeld circa €7.500–€10.500, inclusief grafrechten voor een particulier graf, tegenover landelijk gemiddeld €9.000–€12.000 via een uitvaartondernemer; de grafrechten zijn de grootste en meest variabele post.
Indicatieve kosten op basis van actuele marktinformatie. Grafrechten stelt elke begraafplaats zelf vast (bij een gemeentelijke begraafplaats in de verordening lijkbezorgingsrechten) en ze verschillen enorm. Er bestaat geen landelijk tarief; vraag het exacte bedrag op bij de gemeente of de begraafplaats. Gebruik de calculator
voor een nauwkeurige schatting.
In tien stappen regelt u een begrafenis zelf: van de schouw en de koeling tot het graf, de ceremonie en de nazorg, elke stap kunt u zelf doen of gedeeltelijk laten uitvoeren.
Van het eerste uur tot de grafsteen.
1
Eerste uren: rust nemen en de schouw laten doen
Er is geen haast bij het allereerste moment: blijf zo lang als u wilt bij uw dierbare. Bel daarna de huisarts of huisartsenpost voor de schouw: de arts stelt het overlijden vast en beoordeelt of het om een natuurlijke dood gaat (artikel 3 en 7 Wet op de lijkbezorging).
U ontvangt een A-formulier (verklaring van overlijden) en een gesloten B-envelop (de doodsoorzaakverklaring), die u bij de aangifte inlevert en die via de gemeente naar het CBS gaat. Het A-formulier heeft u nodig om bij de gemeente het verlof tot begraven aan te vragen; zonder dat verlof mag de begrafenis niet plaatsvinden (artikel 11 Wet op de lijkbezorging).
Overleed uw dierbare in een ziekenhuis of hospice? Dan wordt de schouw vaak al voor u geregeld. Moet er iemand komen ophalen, dan kan dat vanaf circa €200.
2
Koeling regelen: de meest urgente beslissing
Zodra de schouwarts is geweest, moet de ontbinding worden geremd. Dit is de stap die het vaakst wordt onderschat en die het minst kan wachten. Kiest u voor koeling (koelplaat, koelmatras of kistkoeler), of voor thanatopraxie (lichte balseming, geen koeling nodig)?
Kies bewust en kies snel. Wie thanatopraxie overweegt, mag de overledene niet
op een koelplaat leggen: bevriezing van het vaatstelsel kan de behandeling onmogelijk maken. Wie voor koeling kiest, koelt het liefst zo snel mogelijk ná de schouw, en laat het lichaam eerst een dagdeel intensief koelen voordat het thuis wordt opgebaard.
Leg de overledene in de tussentijd onder een dun laken, zodat het lichaam de eigen warmte kwijt kan.
Overlijden vandaag? De koeling kan niet wachten.Dag en nacht bereikbaar.
Ga het liefst de eerstvolgende werkdag naar de burgerlijke stand van de gemeente waar het overlijden plaatsvond: de meeste gemeenten werken op afspraak.
U hoeft hier geen uitvaartondernemer
voor mee te nemen; de aangifte doet u zelf, met de envelop van de arts en een identiteitsbewijs. U ontvangt het verlof tot begraven, zonder dat document mag de begrafenis niet plaatsvinden.
Vraag meteen 5 tot 10 uittreksels van de overlijdensakte mee. Het tarief hiervoor is landelijk vastgesteld en wordt jaarlijks geïndexeerd; het tarief is €17,80 per stuk. U heeft ze straks nodig bij de bank, verzekeraars én de begraafplaats.
4
Graf en begraafplaats kiezen
Dit is voor een begrafenis dé beslissing. Een algemeen graf
is meestal het voordeligst, met een vaste grafrusttermijn. Een particulier graf
koopt of huurt u exclusief voor de familie, met meer zeggenschap maar hogere kosten.
Steeds meer mensen kiezen voor een natuurbegraafplaats, waar begraven wordt tussen bomen en natuur, vaak zonder traditionele grafsteen. Bel of mail rechtstreeks met de begraafplaats van uw keuze voor beschikbaarheid en actuele grafrechten: die stelt elke begraafplaats zelf vast en ze verschillen sterk.
Respecteer een bekende wens van de overledene, bijvoorbeeld vastgelegd in een testament of codicil.
5
Laatste verzorging & opbaring
Wassen, aankleden en het haar verzorgen. U mag dit volledig zelf doen, samen met wie u dierbaar is. Veel mensen ervaren dit als een van de waardevolste momenten van het hele proces.
Kiest u voor thanatopraxie, doe het definitieve kleden en verzorgen dan het liefst ná de behandeling. Kiest u voor koeling, dan is opbaren mogelijk in het vertrouwde bed, in de logeerkamer, in een kist of op een baarplank: leg de overledene op de rug, zodat alle delen van het lichaam gekoeld worden.
Geen tijd of behoefte om dit zelf te doen? Een complete thuisopbaring, inclusief verzorging, kunt u laten verzorgen. Ook een rouwcentrum of afscheidshuis
met een 24-uurskamer is een optie: u kunt er dag en nacht bij uw dierbare zijn.
6
Kist of lijkwade kiezen & bestellen
Voor begraven is een kist of ander omhulsel verplicht, maar een kist zelf niet (artikel 3 Besluit op de lijkbezorging). Het Besluit op de lijkbezorging spreekt van “een kist of ander omhulsel”. Ook een lijkwade
is toegestaan; meestal ligt de overledene dan op een opbaarplank of draagbaar. Volgens artikel 4 van het Besluit op de lijkbezorging moet het omhulsel voor begraven van biologisch afbreekbare materialen zijn gemaakt; van buitenaf verwijderbare handvatten en ornamenten en verbindingen zoals lijm, spijkers en schroeven zijn uitgezonderd.
Simpel en degelijk hoeft niet duur te zijn: vanaf circa €239 heeft u al een volwaardige kist. Denk ook aan duurzamere varianten (wilgentenen, riet of karton) die goed passen bij een natuurbegraafplaats. Kinderen of kleinkinderen kunnen de kist beschilderen of ondertekenen; dat maakt het persoonlijk zonder extra kosten.
Vraag wel het reglement van de begraafplaats op: die kan aanvullende eisen stellen, bijvoorbeeld over een verplichte onderplank bij een lijkwade. Vraag bij het bestellen naar de levertijd.
7
Rouwkaarten & aankondigingen
Een rouwkaart hoeft niet via een drukker als u dat niet wilt: een eenvoudig sjabloon volstaat prima. Kies een foto en een tekst die klopt bij wie uw dierbare was.
Online delen kost niets; laten drukken en versturen kan al snel oplopen tot circa €1.000. Steeds meer families kiezen ook voor een digitale aankondiging via mail of WhatsApp, naast of in plaats van papier.
Tip: laat één persoon de adreslijst beheren, zodat de verzending niet op uw bordje blijft liggen.
8
Vervoer regelen
Zolang u het verlof tot begraven op zak heeft, mag u zelf vervoeren: in een eigen auto of geleende bus. Voor veel families is dat juist een van de meest persoonlijke onderdelen van de dag.
Wilt u toch een klassieke rouwauto met chauffeur? Dat kan vanaf circa €250. Draagt de familie zelf de kist? Loop dan vooraf even de route naar het graf, zeker als er trappen of oneffen grond bij komen kijken.
9
Ceremonie organiseren & graf laten delven
Bel de begraafplaats voor een aula, een tijdslot en de coördinatie van het delven. Dit laatste regelt de begraafplaats meestal zelf, soms inbegrepen bij de grafrechten, soms apart. Een aula huren kan vanaf circa €220 per uur.
Verdeel de praktische taken vooraf: wie ontvangt de gasten bij de ingang, wie loopt met de kistdragers mee, wie regelt een paraplu bij regen? Kleine afspraken schelen veel stress op de dag zelf. Catering na afloop zelf doen, met hulp van familie, scheelt kosten ten opzichte van een cateraar; hoeveel precies hangt af van het aantal gasten en wat u aanbiedt.
Het is heel normaal dat u zelf ook emotioneel bent: plan bewust rustmomenten in, ook tussen de onderdelen door. Extra handen nodig? Kistdragers vanaf circa €180, een uitvaartleider die de regie overneemt vanaf circa €400, of een gastheer/-vrouw voor de condoleance vanaf circa €175.
10
Grafsteen plaatsen & nazorg
Een grafsteen plaatst u meestal pas drie tot zes maanden later, en op sommige gronden pas na circa een jaar, zodra de grond is ingeklonken: reken op vanaf circa €1.000 voor een eenvoudige steen, gangbaar €2.000–€4.000, afhankelijk van materiaal en tekst. Vraag vooraf het reglement van de begraafplaats op, want niet elke steen of tekst is overal toegestaan.
Ondertussen wacht de administratie: bankrekening blokkeren, abonnementen opzeggen, pensioenfonds en zorgverzekering informeren. Voor overlijdens vanaf 1 januari 2026 geldt voor de aangifte erfbelasting een termijn van 20 maanden
na de dag van overlijden (voorheen 8 maanden). Volgens de Belastingdienst komt er binnen vier maanden na het overlijden een brief waarin staat of de erfgenamen aangifte moeten doen.
Een overzicht van wat u na de uitvaart regelt, staat op de pagina over nazorg en administratie.
Graftypes
Welke begraafplaats en welk graf past bij u?
Kies tussen een gedeeld algemeen graf (voordeligst, vaste rusttermijn), een exclusief particulier graf (meer zeggenschap, hogere kosten) of een natuurbegraafplaats (grafrecht landelijk circa €2.000–€7.000 plus €500–€1.200 begraafkosten, vaak eeuwigdurende grafrust).
De keuze voor het graftype bepaalt zowel de kosten als de mate van zeggenschap die u over het graf houdt: vraag altijd het reglement van de begraafplaats op.
Vergelijk de graftypes en de regelgeving per soort+
Algemeen graf
Gedeeld graf op gemeentelijke of kerkelijke begraafplaats met meerdere overledenen in lagen. Meestal de goedkoopste optie met een vaste grafrusttermijn van minimaal tien jaar (artikel 31 Wet op de lijkbezorging).
Particulier graf
Exclusief graf voor uw familie, met meer zeggenschap over de grafsteen en de mogelijkheid om later bij te zetten. Duurder, maar biedt meer vrijheid.
Natuurbegraafplaats
Begraven in een bos- of natuurgebied, vaak zonder traditionele grafsteen maar met een natuurlijke markering zoals een boom. Grafrecht landelijk circa €2.000–€7.000, plus €500–€1.200 begraafkosten; vaak inclusief eeuwigdurende grafrust.
Regelgeving
Vraag altijd het reglement van de begraafplaats op. Niet elke steen, tekst of omhulsel is overal toegestaan. Neem rechtstreeks contact op voor actuele tarieven en beschikbaarheid.
Bij een begrafenis bepaalt de vorm van uw uitvaartverzekering vooral hoe de vergoeding uitpakt: een naturaverzekering vergoedt een vaste samenstelling via het netwerk van de verzekeraar, terwijl een kapitaalverzekering een vrij te besteden bedrag uitkeert.
Daarom is de polisvorm hier extra relevant.
Natura of kapitaal: wat betekent dit voor uw keuzevrijheid?+
Bij een begrafenis is dit extra relevant: een naturaverzekering
vergoedt vaak alleen bij de aangesloten verzorger de volledige waarde; in de polisvoorwaarden staat of u zelf een ondernemer kunt kiezen en wat de verzekeraar dan vergoedt; dat kan lager uitvallen. Een kapitaalverzekering
keert een bedrag uit aan wie in de polis als begunstigde staat; dat geld is vrij te besteden: aan grafrechten, een particulier graf, of losse diensten naar keuze. Meer weten? Lees het verschil tussen natura en kapitaal.
Begrafenis zelf regelen: de gemeente en de planning
Wie in de overledenenzorg werkt, weet: wat bij een begrafenis het vaakst tegenvalt, is de planning: wie doet wat, en waar moet u zijn.
Voor de aangifte, het verlof en het graf heeft u met de gemeente te maken. Een uitvaartverzorger regelt dat digitaal met eHerkenning. Als particulier moet u vaak op afspraak naar het gemeentehuis, en sommige gemeenten werpen tegen dat u geen uitvaartverzorger bent. Ook een graf reserveren op een vast tijdstip kan zonder eHerkenning soms alleen in een gesprek. Het kan wel; neem er ruim de tijd voor.
Vraag bij elke partij vooraf wat het kost en zet het op papier, dan schrikt u achteraf niet van de rekening. En denk aan het vervoer: in een eigen auto staat de kist los, in een rouwauto zit hij met klemmen vast. Meer daarover leest u bij overledene zelf vervoeren.
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen over begrafenis zelf regelen
Ja. De Wet op de lijkbezorging verplicht u niet tot een uitvaartondernemer. Begraven gebeurt niet eerder dan 36 uur na overlijden en uiterlijk op de zesde werkdag; weekenden en feestdagen tellen niet mee. Eerder kan alleen met de burgemeester en de officier van justitie, later met toestemming van de burgemeester; in beide gevallen hoort de burgemeester eerst een arts.
Niet wettelijk, wel in de praktijk: na de schouw moet de ontbinding worden geremd - met koeling (koelplaat, koelmatras of kistkoeler) of met thanatopraxie. Anders is een overledene meestal maar één à twee dagen toonbaar. Let op: leg de overledene niet op een koelplaat wanneer u thanatopraxie overweegt, omdat bevriezing van het vaatstelsel de behandeling onmogelijk kan maken.
Koeling remt de ontbinding van buitenaf; de kamer moet koel blijven en de koeling moet dagelijks gecontroleerd worden. Thanatopraxie is een lichte balseming waarbij lichaamseigen vloeistoffen worden vervangen door een conserverende vloeistof. Uit de praktijk: de overledene blijft dan vijf tot tien dagen toonbaar, ook zonder koeling en op kamertemperatuur. Toegestaan volgens artikel 71 van de Wet op de lijkbezorging.
Nee. De wet spreekt van een kist of ander omhulsel - ook een lijkwade is toegestaan, vaak op een opbaarplank of draagbaar. Volgens artikel 4 van het Besluit op de lijkbezorging moet het omhulsel biologisch afbreekbaar zijn, op verwijderbare handvatten, ornamenten en verbindingen zoals schroeven na. Vraag wel het reglement van de begraafplaats op, want die kan aanvullende eisen stellen.
Landelijk gemiddeld rekent u op circa 7.500 tot 10.500 euro, inclusief grafrechten voor een particulier graf, tegenover 9.000 tot 12.000 euro via een uitvaartondernemer. De grafrechten zijn de grootste kostenpost; ze verschillen sterk per begraafplaats en per gemeente. Een eenvoudige begrafenis met algemeen graf via onze vaste uitvaartpartner kost 3.900 euro.
Een algemeen graf is goedkoper en wordt gedeeld met andere overledenen in lagen, met een vaste rusttermijn die de houder van de begraafplaats bepaalt, minimaal tien jaar. Een particulier graf is exclusief voor uw familie, met meer zeggenschap over de duur en de steen, maar tegen hogere kosten. De begraafplaats kan u beide opties toelichten.
Ja, natuurbegraven wint terrein. Het grafrecht kost landelijk circa 2.000 tot 7.000 euro, plus 500 tot 1.200 euro begraafkosten, vaak inclusief eeuwigdurende grafrust, zodat er later geen verlenging nodig is. Een gedenkteken van natuursteen is meestal niet toegestaan; wel een houten schijf of een boom. Neem contact op met de natuurbegraafplaats voor actuele tarieven en beschikbaarheid.
Ja, u kunt zelf de ceremonie regelen en alleen professionele kistdragers afnemen, vanaf circa 180 euro voor 4 of 6 dragers. Dat is handig wanneer familie of vrienden het dragen te zwaar vinden of er te weinig mensen zijn. U bepaalt zelf welke onderdelen u uitbesteedt en welke u in eigen kring houdt.
Meestal drie tot zes maanden na de begrafenis, op sommige gronden pas na circa een jaar. Reken op vanaf circa 1.000 euro voor een eenvoudige steen, gangbaar 2.000 tot 4.000 euro. Tot die tijd kan er een tijdelijk gedenkteken staan. Vraag vooraf het reglement van de begraafplaats op, want dat stelt eisen aan afmetingen, materiaal en plaatsing van de steen.
Grafrechten stelt elke begraafplaats zelf vast; bij een gemeentelijke begraafplaats staan ze in de verordening lijkbezorgingsrechten. Een enkel graf kost bij gemeenten circa 500 tot 3.000 euro, afhankelijk van gemeente en looptijd; een dubbel graf of een lange termijn kan oplopen tot circa 5.000 euro. Vraag het exacte bedrag en de kosten van verlengen op bij de begraafplaats.
Ja, met koeling of thanatopraxie. U kunt de opbaring zelf verzorgen of een complete opbaring laten verzorgen. Bij warm weer is thanatopraxie vaak de veiliger keuze, omdat een koelplaat dan vaak onvoldoende is. Houd de kamer koel, weer insecten en spreek van tevoren af wie er langs mag komen.
Voor overlijdens vanaf 1 januari 2026 geldt een termijn van 20 maanden na de dag van overlijden. Voor overlijdens daarvoor gold 8 maanden. Volgens de Belastingdienst komt er binnen vier maanden na het overlijden een brief waarin staat of de erfgenamen aangifte moeten doen. U betaalt geen belastingrente als de Belastingdienst de aangifte volledig en correct binnen die termijn ontvangt.
Verder lezen
Gerelateerde onderwerpen
Verdiep u in de onderwerpen die aansluiten op een zelfgeregelde begrafenis: van graftypes en groene opties tot vervoer, verzekering en nazorg.
Deze informatie is zorgvuldig samengesteld, maar is geen persoonlijk juridisch advies. Gaat het om een erfenis, schulden of een termijn, dan kunt u terecht bij een notaris of jurist.