Overlijden melden: complete stapsgewijze handleiding
U moet het overlijden zo snel mogelijk melden bij de gemeente waar uw naaste is overleden, en in elk geval vóór de uitvaart. Wettelijk mag de uitvaart niet eerder dan 36 uur en moet deze uiterlijk binnen 6 werkdagen na het overlijden plaatsvinden. Melden kan alleen op afspraak en persoonlijk, met het A- en B-formulier van de arts.
Stapsgewijze uitleg: overlijden melden
Verklaring van overlijden ontvangen van de arts
Direct na overlijden moet een arts (huisarts of huisartsenpost) een officiële schouw verrichten. De arts stelt vast of sprake is van een natuurlijke dood en vult het A-formulier in.
Bij natuurlijk overlijden geeft de arts ook het B-formulier (verlof tot vervoer) af. Zonder deze formulieren mag het lichaam niet worden vervoerd.
Tip: Vraag altijd om kopieën van de formulieren voor uw eigen administratie.
Aangifte doen bij de gemeente
Met de A- en B-formulieren doet u aangifte bij de burgerlijke stand van de gemeente waar het overlijden plaatsvond. Dit moet persoonlijk, op afspraak.
Benodigd: A-formulier, B-formulier, legitimatiebewijs aangever, gegevens overledene (BSN, geboortedatum, geboorteplaats).
U mag zelf aangifte doen – dit is volledig toegestaan zonder tussenkomst van een uitvaartondernemer.
Documenten ontvangen voor de uitvaart
Na aangifte ontvangt u twee cruciale documenten:
1. Overlijdensakte – Officiële registratie. Een afschrift kost €17,80 (tarief 2026, landelijk gelijk).
2. Verlof tot begraven of cremeren – Zonder dit document mag de uitvaart niet plaatsvinden.
Wettelijke tijdlijn: Uitvaart niet eerder dan 36 uur en uiterlijk 6 werkdagen na overlijden.
Vervolgstappen voor de uitvaart regelen
Met de documenten kunt u de praktische regelingen treffen:
- Begraafplaats of crematorium reserveren
- Graf of urnenplaats aanvragen
- Uitvaartceremonie plannen
- Rouwauto en dragers regelen (indien gewenst)
- Rouwkaarten en administratie
Heeft u vragen over deze stappen? Via RouwUitvaart.nl kunt u in contact komen met zelfstandigen die u kunnen ondersteunen.
Landelijke ondersteuning in alle provincies
In heel Nederland zijn zelfstandige uitvaartbegeleiders actief die zich bij ons hebben gemeld. Via onze site kunt u met hen in contact komen. U maakt rechtstreeks afspraken met hen over begeleiding, thuisopbaren of een eenvoudige crematie.
Noordelijke en centrale provincies
- Drenthe – Assen, Emmen, Hoogeveen
- Flevoland – Almere, Lelystad, Dronten
- Friesland – Leeuwarden, Drachten, Sneek
- Gelderland – Arnhem, Nijmegen, Apeldoorn
- Groningen – Groningen, Stadskanaal, Veendam
- Utrecht – Utrecht, Amersfoort, Zeist
Zuidelijke en westelijke provincies
- Limburg – Maastricht, Heerlen, Venlo
- Noord-Brabant – Eindhoven, Tilburg, Breda
- Noord-Holland – Amsterdam, Haarlem, Alkmaar
- Overijssel – Enschede, Zwolle, Deventer
- Zeeland – Middelburg, Vlissingen, Goes
- Zuid-Holland – Rotterdam, Den Haag, Leiden
Veelgestelde vragen over overlijden melden
Aangifte moet zo snel mogelijk, uiterlijk vóór de uitvaart plaatsvinden. De uitvaart zelf mag niet eerder dan 36 uur en uiterlijk 6 werkdagen na overlijden plaatsvinden volgens de Wet op de lijkbezorging. Bij bijzondere omstandigheden kan de burgemeester ontheffing verlenen. Het is belangrijk om direct na overlijden contact op te nemen met de gemeente voor een afspraak.
Ja, dat kan altijd. Het melden bij de gemeente is een wettelijke verplichting, onafhankelijk van verzekeringen. RouwUitvaart.nl biedt ook zonder verzekering advies en kan u in contact brengen met zelfstandigen die ondersteuning bieden. U kunt altijd kosteloos aangifte doen bij de gemeente, ook zonder uitvaartverzekering.
U mag zelf aangifte doen – het is volledig toegestaan zonder tussenkomst van een uitvaartondernemer. Wel kan het prettig zijn ondersteuning te hebben, bijvoorbeeld omdat veel crematoria en begraafplaatsen met begeleiders werken voor reserveringen. Via RouwUitvaart.nl kunt u in contact komen met zelfstandigen die u kunnen ondersteunen.
Ja. Volgens artikel 19h lid 1 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek mag iedereen die uit eigen wetenschap weet dat iemand is overleden aangifte doen – dus ook een buurman, vriend, of de uitvaartondernemer. Er is geen speciaal "bewijs van gezag" of machtiging nodig. In de praktijk doet meestal de uitvaartondernemer of een naaste familielid de aangifte.
U heeft nodig: A-formulier (verklaring van overlijden), B-formulier (vervoersvergunning), geldig legitimatiebewijs van uzelf, en gegevens van de overledene (BSN, geboortedatum, geboorteplaats). Eventueel ook trouwboekje of andere relevante documenten. Het is verstandig om kopieën te maken van alle documenten.
Bij overlijden in het buitenland moet u eerst bij de lokale autoriteiten melden. Daarna kunt u de Nederlandse ambassade of consulaat inschakelen voor repatriëring en registratie. Dit proces kan complex zijn – via RouwUitvaart.nl kunt u in contact komen met zelfstandigen die gespecialiseerd zijn in repatriëring.
Aangifte van overlijden bij de gemeente is gratis. Voor een afschrift of uittreksel van de overlijdensakte betaalt u landelijk vastgestelde leges: in 2026 is dat €17,80 per exemplaar, in elke gemeente gelijk. Er is geen gratis eerste exemplaar; elk afschrift dat u aanvraagt (bijvoorbeeld voor bank, verzekeraar of pensioenfonds) kost dit bedrag.
Bel in dat geval de huisartsenpost (buiten kantooruren) – zij kunnen ook een schouw verrichten en de benodigde formulieren invullen. Bij een overlijden in een ziekenhuis of verpleeghuis regelt de instelling vaak zelf de schouw.
Nee, dat is geen wettelijke verplichting. U kunt zelf alle stappen doorlopen, al kan begeleiding prettig zijn omdat veel crematoria en begraafplaatsen praktisch gezien liever met een begeleider werken voor reserveringen. Via RouwUitvaart.nl kunt u vrijblijvend in contact komen met zelfstandigen die u hierbij kunnen ondersteunen.
Praktische tips voor nabestaanden
Documenten administratie
- Maak kopieën van alle formulieren
- Bewaar overlijdensakten zorgvuldig
- Noteer belangrijke telefoonnummers
- Start administratiemap voor instanties
- Houd overzicht van benodigde afschriften
Tijdsplanning
- Houd rekening met 6 werkdagen termijn
- Plan aangifte zo snel mogelijk
- Reserveer tijd voor emoties en rust
- Delegeer taken aan familie/vrienden
- Maak een tijdschema voor alle stappen
Kosten en vergoedingen
- Aangifte zelf is gratis
- Afschrift overlijdensakte: €17,80 per stuk (2026)
- Dit tarief is landelijk gelijk, niet per gemeente
- Check mogelijkheden bijzondere bijstand
- Vraag offertes voor uitvaartdiensten
Emotionele ondersteuning
- Neem tijd voor verdriet
- Vraag hulp van naasten
- Overweeg rouwbegeleiding
- Wees mild voor uzelf
- Zoek professionele hulp bij nodig
Persoonlijke ondersteuning bij overlijden melden
Met deze complete gids heeft u een duidelijk overzicht van het proces voor overlijden melden in Nederland. Toch kan het in de praktijk overweldigend zijn om alles zelf te regelen, zeker in een periode van verdriet.
RouwUitvaart.nl biedt onafhankelijke ondersteuning bij alle stappen: van spoedmelding tot complete begeleiding bij de aangifte en vervolgregelingen. Via ons platform kunt u in contact komen met zelfstandigen die zich bij ons hebben gemeld. U maakt rechtstreeks afspraken met hen. Deze ondersteuning is altijd beschikbaar, ook zonder uitvaartverzekering, en zonder commerciële druk.
Belangrijkste kenmerken van de mensen die u via ons vindt:
- Zelfstandigen die zich bij ons hebben gemeld
- Actief in alle provincies
- U maakt zelf rechtstreeks afspraken
- U spreekt zelf tarieven af
24/7 bereikbaar voor direct advies
06-45100608Laatst bijgewerkt: 17 juni 2026
Wettelijke achtergrond: wat zegt de Wet op de lijkbezorging?
De Wet op de lijkbezorging (Wlb) is de belangrijkste wetgeving rondom overlijden en uitvaart in Nederland. Deze wet stelt duidelijke regels waaraan nabestaanden zich moeten houden. Het is goed om op de hoogte te zijn van deze wettelijke kaders, zodat u weet waar u aan toe bent en wat er van u verwacht wordt.
Artikel 7: Verklaring van overlijden
Volgens artikel 7 van de Wet op de lijkbezorging geeft de arts die de schouw heeft verricht een verklaring van overlijden af, op voorwaarde dat hij ervan overtuigd is dat de dood een natuurlijke oorzaak had. Deze verklaring gebruikt de gemeente om de overlijdensakte op te maken en het verlof tot begraven of cremeren af te geven. De arts die het overlijden vaststelt, moet onafhankelijk zijn en niet betrokken bij de uitvaart.
Artikel 16: Termijn voor begraven of cremeren
Artikel 16 bepaalt dat een lichaam niet eerder dan 36 uur na het overlijden mag worden begraven of gecremeerd, en uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden. Zaterdagen, zondagen en algemeen erkende feestdagen tellen daarbij niet mee als werkdag, waardoor de werkelijke termijn in kalenderdagen langer kan uitvallen, bijvoorbeeld door een tussenliggend weekend.
Artikel 17: Ontheffing van de termijn
Op grond van artikel 17 kan de burgemeester, na een arts gehoord te hebben, een andere termijn vaststellen dan de standaardtermijn van artikel 16. Dit gebeurt bijvoorbeeld als familie uit het buitenland moet overkomen, bij bijzondere religieuze gebruiken die meer tijd vragen, of juist om een uitvaart sneller dan 36 uur na overlijden te laten plaatsvinden (in dat laatste geval is bovendien instemming van de officier van justitie vereist). De aanvraag wordt ingediend bij de gemeente waar het overlijden heeft plaatsgevonden.
Artikel 37 en 40: Begraven op eigen grond
Begraven op eigen grond is in Nederland nog steeds mogelijk, maar valt onder het regime van een "bijzondere begraafplaats" zoals bedoeld in artikel 37 van de Wet op de lijkbezorging. Een particulier perceel moet hiervoor eerst door de gemeenteraad worden aangewezen (artikel 40, eerste lid), waarna ook dezelfde milieuhygiënische en technische eisen gelden als voor een gewone begraafplaats, zoals voldoende afstand tot grondwater. Slechts enkele gemeenten verlenen deze aanwijzing en een aanvraag wordt altijd individueel beoordeeld; het is belangrijk om dit ruim van tevoren bij uw gemeente te informeren.
Wie mag aangifte doen?
Op grond van artikel 19h, lid 1, van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek mag iedereen die uit eigen wetenschap weet dat iemand is overleden de aangifte doen — niet alleen directe familie, maar ook een buurman, vriend of de uitvaartondernemer. Er is geen apart "bewijs van gezag" of machtiging vereist. In de praktijk doet meestal de uitvaartondernemer of een naast familielid de aangifte, om de overige nabestaanden te ontlasten.
Deze wettelijke informatie is gebaseerd op de Wet op de lijkbezorging en het Burgerlijk Wetboek zoals geldend in 2026. Voor actuele juridische vragen kunt u altijd contact opnemen met uw gemeente of een juridisch adviseur.
Complete documentenlijst: wat u nodig heeft bij overlijden melden
Een van de meest gestelde vragen is: "Welke documenten heb ik precies nodig?" Om u zo goed mogelijk te helpen, hebben we een complete lijst samengesteld van alle documenten die u nodig heeft bij het melden van overlijden en de dagen erna.
Direct na overlijden:
- A-formulier (Verklaring van overlijden) – Wordt ingevuld door de arts die het overlijden vaststelt. Dit formulier is nodig voor de aangifte bij de gemeente.
- B-formulier (Verlof tot vervoer) – Ook afgegeven door de arts. Zonder dit formulier mag het lichaam niet worden vervoerd, ook niet binnen dezelfde gemeente.
- Identiteitsbewijs van de overledene – Paspoort, identiteitskaart of rijbewijs. Dit is nodig om de identiteit te verifiëren.
Voor de aangifte bij gemeente:
- Uw eigen identiteitsbewijs – Als aangever moet u zich kunnen legitimeren.
- Burgerlijke stand gegevens – Trouwboekje, geregistreerd partnerschap of geboorteakte van de overledene (indien beschikbaar).
- Geen bewijs van gezag nodig – ook als u geen directe familie bent, mag u aangifte doen zolang u uit eigen wetenschap weet van het overlijden (art. 19h lid 1, Boek 1 BW).
Na de aangifte ontvangt u:
- Overlijdensakte – U heeft een afschrift hiervan nodig voor banken, verzekeraars, pensioenfondsen en de Belastingdienst. Elk afschrift kost €17,80 (tarief 2026, landelijk vastgesteld en in elke gemeente gelijk).
- Verlof tot begraven of cremeren – Dit document geeft officieel toestemming voor de uitvaart. Zonder dit mag de uitvaart niet plaatsvinden.
- Meertalig uittreksel overlijdensakte – Nodig als een instantie in het buitenland het document moet kunnen lezen; ook hiervoor geldt het leges-tarief per exemplaar.
Documenten voor de uitvaart:
- Reserveringsbevestiging crematorium/begraafplaats – Bewijs van datum en tijdstip.
- Verzekeringspapieren – Voor eventuele uitvaartverzekering.
- Testament of wilsbeschikking – Als de overledene wensen heeft vastgelegd over de uitvaart.
- Contracten met leveranciers – Voor kist, bloemen, rouwauto, etc.
Tip van RouwUitvaart.nl: Maak een map waarin u alle documenten verzamelt. Houd een lijst bij van welke instanties u heeft geïnformeerd en welke documenten u naar wie heeft gestuurd. Dit voorkomt verwarring en dubbele administratie in een toch al emotionele periode.
Regionale verschillen: gemeente-specifieke procedures
Hoewel de wettelijke basis voor overlijden melden in heel Nederland hetzelfde is, kunnen gemeentes eigen procedures en afspraken hanteren. Het is goed om op de hoogte te zijn van deze regionale verschillen, zodat u niet voor verrassingen komt te staan.
Afspraak maken voor aangifte
De meeste gemeenten werken uitsluitend op afspraak voor het doen van aangifte van overlijden. Dit kan vaak online via de gemeentewebsite of telefonisch. In grote steden zoals Amsterdam, Rotterdam en Den Haag zijn er speciale loketten voor overlijdensaangifte, soms met uitgebreide openingstijden. In kleinere gemeenten kan het zijn dat u alleen op bepaalde dagen terecht kunt. Check daarom altijd van tevoren de website van uw gemeente.
Kosten van overlijdensakten
Anders dan vaak wordt gedacht, verschillen de kosten voor een afschrift of uittreksel van de overlijdensakte niet per gemeente. Dit tarief is landelijk vastgesteld via de Wet rechten burgerlijke stand en bedraagt in 2026 €17,80 per exemplaar, in elke gemeente in Nederland gelijk. Er is geen gratis eerste exemplaar. Heeft u meerdere exemplaren nodig, bijvoorbeeld voor bank, verzekeraar en pensioenfonds, dan betaalt u dit bedrag voor elk exemplaar afzonderlijk. Wat wel per gemeente kan verschillen, is hoe snel u een afspraak kunt maken en via welk kanaal: online, telefonisch of aan de balie.
Openingstijden en spoedgevallen
Bij een overlijden in het weekend of op een feestdag kan het zijn dat de gemeente gesloten is. In dat geval kunt u de aangifte doen op de eerstvolgende werkdag. Voor spoedgevallen (bijvoorbeeld bij repatriëring naar het buitenland) hebben sommige gemeenten een 24/7 noodnummer. Informeer vooraf of uw gemeente deze service biedt.
Bijzondere situaties per gemeente
Sommige gemeenten hebben specifieke regels voor bijzondere situaties:
- Thuisopbaren: In sommige gemeenten moet u thuisopbaren melden bij de afdeling Milieu of Volksgezondheid.
- Begraven op eigen grond: Alleen toegestaan in bepaalde gemeenten en onder strikte voorwaarden.
- Natuurbegraven: Alleen mogelijk in gemeenten met speciale natuurgebieden zoals op de Veluwe of in Limburg.
Via RouwUitvaart.nl kunt u in contact komen met zelfstandigen in uw eigen regio die precies weten hoe de procedures in uw gemeente werken. Zij kunnen u hier desgewenst bij ondersteunen.
Checklist: wat te doen in de eerste 24 uur na overlijden
De eerste 24 uur na een overlijden zijn vaak verwarrend en emotioneel. Om u houvast te geven, hebben we een praktische checklist gemaakt van alle zaken die u in deze periode moet regelen.
☐ Stap 1: Direct na overlijden (binnen 1-2 uur)
- ✓ Bel de huisarts of huisartsenpost voor de schouw
- ✓ Zorg dat u het A-formulier en B-formulier ontvangt
- ✓ Informeer directe familie en naasten
- ✓ Zoek de identiteitsbewijzen van de overledene
- ✓ Regel eventuele medicatie of hulpmiddelen af
☐ Stap 2: Binnen 6 uur
- ✓ Maak een afspraak bij de gemeente voor aangifte
- ✓ Verzamel alle benodigde documenten
- ✓ Beslis over thuisopbaren of overbrenging
- ✓ Neem contact op met een uitvaartbegeleider (indien gewenst)
- ✓ Regel eventueel koeling voor thuisopbaring
☐ Stap 3: Binnen 12 uur
- ✓ Doe aangifte bij de gemeente (op afspraak)
- ✓ Ontvang de overlijdensakte en uitvaartvergunning
- ✓ Reserveer de gewenste datum voor de uitvaart
- ✓ Begin met het informeren van verdere kennissenkring
- ✓ Regel eventueel eerste opvang voor nabestaanden
☐ Stap 4: Binnen 24 uur
- ✓ Bevestig de uitvaartdatum met locatie
- ✓ Begin met het opstellen van de overlijdensadvertentie
- ✓ Informeer werkgever of uitkeringsinstantie
- ✓ Start een overzicht van alle te informeren instanties
- ✓ Neem tijd voor rust en emotioneel herstel
Bewaar deze checklist: print deze pagina, of stuur de link naar uzelf om later rustig terug te lezen.
Persoonlijk advies nodig bij overlijden melden?
Via Zoom op uurtarief – ook in weekenden en 's avonds. We helpen u stap voor stap door het proces, leggen uit hoe aangifte bij de gemeente werkt, geven praktische tips en kunnen u in contact brengen met zelfstandigen in uw regio die zich bij ons hebben gemeld.
