- Denkt u aan zelfdoding, of maakt u zich zorgen om iemand? Praat erover met 113 Zelfmoordpreventie: bel 113 of gratis 0800-0113, of chat via 113.nl. Dag en nacht bereikbaar, anoniem en gratis.
- Seksueel geweld meegemaakt? U kunt terecht bij het Centrum Seksueel Geweld (centrumseksueelgeweld.nl) of bij de politie.
Seksueel misbruik is een van de sterkste voorspellers van latere psychische problemen, waaronder suïcidale gedachten en pogingen. Uit onderzoek van 113 Zelfmoordpreventie onder nabestaanden bleek dat bij 43 procent van de vrouwen en 9 procent van de mannen die door zelfdoding overleden, seksueel misbruik bekend was. Omdat misbruik vaak verzwegen wordt, is dat vrijwel zeker een onderschatting. Volgens het CBS overlijden in Nederland jaarlijks rond de 1.750 tot 1.850 mensen door zelfdoding.
Ook gezocht als: zelfmoord en seksueel misbruik, suïcide na misbruik, zelfdoding na seksueel geweld, verband misbruik en zelfmoord, gevolgen van seksueel misbruik, suïcidale gedachten na trauma, 113 zelfmoordpreventie, centrum seksueel geweld, online seksueel misbruik jongeren.
Moet u een uitvaart regelen? Bel 085-0048099, dag en nacht: u wordt automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner. Vaste samenstellingen zonder apart basistarief: crematie vanaf €1.750, begrafenis vanaf €3.900 inclusief algemeen graf. Een crematie zelf regelen kan vanaf circa €800; losse diensten, zoals een complete opbaring, kunnen er altijd bij.
- Zelfdoding: volgens het CBS jaarlijks rond de 1.750 tot 1.850 overlijdens; onder jongeren tot 30 jaar de belangrijkste doodsoorzaak.
- Seksueel grensoverschrijdend gedrag: volgens de Prevalentiemonitor van CBS en WODC meer dan 1,7 miljoen slachtoffers van 16 jaar en ouder in één jaar.
- Het verband: misbruik verhoogt structureel het risico op depressie, PTSS en suïcidale gedachten of pogingen.
- Onderschat: schaamte, loyaliteit en ongeloof houden het verband in de schaduw.
- Hulp: 113 Zelfmoordpreventie en het Centrum Seksueel Geweld; herstel is mogelijk.
Hoeveel mensen overlijden door zelfdoding?
Volgens het CBS overlijden in Nederland jaarlijks rond de 1.750 tot 1.850 mensen door zelfdoding, en onder jongeren tot 30 jaar is het de belangrijkste doodsoorzaak.
In Nederland sterven volgens het CBS jaarlijks rond de 1.750 tot 1.850 mensen door zelfdoding. In 2025 waren het er 1.758, gemiddeld bijna vijf per dag, met een cijfer van 9,7 per 100.000 inwoners, het laagste sinds 2010. In 2024 lag het nog op 1.849. Mannen vormen de meerderheid (ruim twee keer zoveel als vrouwen), maar onder jongeren tot 30 jaar is zelfdoding de belangrijkste doodsoorzaak. Bij tieners ging het volgens het CBS in recente jaren om 20 tot 22 procent van alle overlijdens, vaker dan verkeersongevallen of ziekte. Bij twintigers ligt dat percentage nog hoger.
Deze cijfers zijn bekend. Wat veel minder openlijk wordt besproken, is het stevige verband met seksueel misbruik. Dat verband is niet nieuw, niet marginaal en niet beperkt tot extreme gevallen. Toch blijft het structureel onderbelicht in het publieke debat, in preventiebeleid en soms zelfs in de hulpverlening. Schaamte, loyaliteit, ongeloof en de neiging om trauma te individualiseren houden het in de schaduw. Het resultaat is dat veel slachtoffers jarenlang, of een leven lang, met de gevolgen worstelen zonder dat de diepere oorzaak voldoende wordt erkend.
De omvang van seksueel grensoverschrijdend gedrag
Seksueel grensoverschrijdend gedrag treft volgens CBS en WODC elk jaar meer dan 1,7 miljoen mensen van 16 jaar en ouder, en jongeren, vooral jonge vrouwen, het vaakst.
Volgens de Prevalentiemonitor Huiselijk Geweld en Seksueel Grensoverschrijdend gedrag van CBS en WODC (2024) waren meer dan 1,7 miljoen mensen van 16 jaar en ouder in het voorafgaande jaar slachtoffer van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Dat is volgens dezelfde monitor ongeveer 12 procent van die leeftijdsgroep. Het gaat om offline en online intimidatie, ongewenste aanrakingen tot en met fysiek seksueel geweld. Jongeren, en vooral jonge vrouwen, zijn oververtegenwoordigd. Onder 16- tot 24-jarigen liggen de percentages volgens de Prevalentiemonitor aanzienlijk hoger.
Online is het beeld nog schrijnender. Ongeveer de helft van de Nederlandse jongeren tussen 12 en 25 jaar maakt volgens onderzoek van Ipsos I&O in opdracht van Fonds Slachtofferhulp ooit online seksueel misbruik of online seksuele intimidatie mee. Alleen al in 2024 ging het volgens dat onderzoek om 700.000 tot 800.000 jongeren. Een groot deel ervaart meerdere vormen, en een deel van hen maakt ook fysiek misbruik mee. De platformen Snapchat, WhatsApp en Instagram komen vaak naar voren. De gevolgen (angst voor oordeel, schaamte, minder vertrouwen in anderen, gevoelens van onveiligheid) houden bij de helft van de betrokkenen nog lang aan.
Historisch en internationaal onderzoek bevestigt dat seksueel misbruik in de kindertijd of later een van de sterkste voorspellers is van latere psychische problematiek. Het risico op depressie, PTSS, angststoornissen, relatieproblemen, een negatief zelfbeeld en suïcidale gedachten of pogingen is structureel verhoogd. Internationale studies wijzen op een verviervoudigd risico op overlijden door zelfdoding bij slachtoffers van seksueel geweld, en een nog grotere toename van pogingen. Bij vrouwen die in de kindertijd seksueel misbruik meemaakten, worden in sommige analyses nog hogere risicoverhogingen gevonden. Niet iedereen die misbruik meemaakt wordt suïcidaal, en niet iedereen die door zelfdoding overlijdt is misbruikt. Maar het verband is reëel, robuust en te groot om te negeren.
Een recent onderzoek van 113 Zelfmoordpreventie, gebaseerd op gesprekken met nabestaanden, liet zien dat bij 43 procent van de vrouwelijke overledenen door zelfdoding en bij 9 procent van de mannelijke overledenen seksueel misbruik bekend was bij de nabestaanden. Omdat misbruik vaak verzwegen wordt, uit schaamte, loyaliteit aan de dader of de familie, of omdat niemand het wist, is dit vrijwel zeker een onderschatting.
Waarom het verband zo hardnekkig is
Seksueel misbruik raakt de kern van lichamelijke autonomie, vertrouwen en identiteit, en die innerlijke verwonding werkt vaak jarenlang door.
Seksueel misbruik is geen “gewone” traumatische gebeurtenis. Het raakt de kern van lichamelijke autonomie, vertrouwen en identiteit. Het vindt vaak plaats in een context van machtsongelijkheid: een ouder, familielid, autoriteitsfiguur, partner of leeftijdsgenoot die de ander overweldigt. Het lichaam, dat veilig had moeten zijn, wordt een bron van angst, schaamte of vervreemding. Schuldgevoelens (“ik had het moeten voorkomen”, “ik heb het uitgelokt”) zijn ondanks alle kennis over daderschap nog steeds wijdverbreid bij slachtoffers.
Die innerlijke verwonding werkt door. Wantrouwen maakt intieme relaties moeilijk. Een laag zelfbeeld versterkt isolatie. PTSS-symptomen (herbelevingen, vermijding, hyperarousal) putten uit. Depressieve gedachten krijgen vat. Wanneer daar nog andere risicofactoren bijkomen, zoals eenzaamheid, financiële problemen, psychische stoornissen of gebrek aan steun, stijgt het risico op suïcidale crisis. Bij mannen speelt soms een extra laag: het taboe op mannelijke slachtofferschap van seksueel geweld, waardoor hulp zoeken nog moeilijker wordt.
Het onderbelichte karakter heeft maatschappelijke oorzaken. Seksueel misbruik wordt te vaak gereduceerd tot individuele drama’s of sensationalistische mediaverhalen. Systemische factoren, zoals de rol van instellingen (kerk, sport, jeugdzorg, scholen), online platformen die onvoldoende modereren, de trage justitiële afhandeling en de schaarste aan gespecialiseerde trauma-zorg, krijgen minder structurele aandacht. Slachtoffers die wel hulp zoeken, botsen soms op wachtlijsten, hulpverleners die onvoldoende traumagericht werken, of op een cultuur waarin “sterk zijn” en “niet zeuren” nog steeds meespeelt.
Tegelijkertijd is er vooruitgang. Het Centrum Seksueel Geweld, 113, gespecialiseerde GGZ-trajecten en lotgenotengroepen bieden steun. Onderzoek toont dat begripvolle communicatie, erkenning van het trauma en gerichte behandeling het verschil kunnen maken. Veel slachtoffers herstellen, bouwen opnieuw vertrouwen op en vinden manieren om met de littekens te leven. Maar herstel is geen vanzelfsprekendheid, en te veel mensen bereiken die hulp te laat of helemaal niet.
Kritische kanttekeningen
Misbruik is een krachtige risicofactor voor zelfdoding, geen vaststaande oorzaak: zelfdoding heeft altijd meerdere oorzaken, en veel overlevers herstellen.
Een kritische blik is nodig. Ten eerste: correlatie is geen absolute causaliteit. Zelfdoding is multifactorieel. Psychische stoornissen, sociaal-economische factoren, eenzaamheid, middelenmisbruik en acute levenscrises spelen altijd een rol. Misbruik is een krachtige risicofactor, geen deterministische oorzaak. Wie dat overdrijft, doet zowel de complexiteit van suïcide als de veerkracht van veel overlevers tekort.
Ten tweede: de focus op slachtofferschap mag niet leiden tot een eenzijdige slachtofferidentiteit die herstel belemmert. Erkenning van het leed is essentieel; pathologisering van het hele leven is dat niet. Veel mensen die misbruik hebben meegemaakt, functioneren, werken, houden van en dragen bij. Hun verhaal is niet alleen trauma.
Ten derde: preventie mag niet blijven steken bij voorlichting alleen. Het vraagt om snellere en betere opsporing en vervolging van daders, strengere eisen aan online platforms, traumagerichte scholing van hulpverleners, kortere wachtlijsten en een cultuur waarin kinderen en jongeren vroeg leren grenzen te herkennen en te stellen, zonder hen te belasten met de verantwoordelijkheid voor het gedrag van volwassenen.
Ten slotte: het genderaspect. Vrouwen en meisjes zijn vaker slachtoffer van seksueel geweld, en het verband met suïcidale problematiek is bij hen sterker zichtbaar in de data. Tegelijkertijd sterven mannen vaker door zelfdoding. Dat verschil vraagt om genuanceerde aandacht: mannelijke slachtoffers van misbruik worden nog vaker over het hoofd gezien, terwijl mannelijke suïcidecijfers deels andere oorzaken hebben (eenzaamheid, arbeidsongeschiktheid, beperkte hulpzoekende houding).
Wat er nodig is
Wat helpt, is openheid zonder sensationalisme, vroege signalering, toegankelijke traumabehandeling en een samenleving die daders aanspreekt in plaats van slachtoffers te belasten met stilte.
Het onderwerp is onderbelicht omdat het ongemakkelijk is. Het dwingt tot confrontatie met macht, seks, schaamte en de grenzen van de rechtsstaat en de zorg. Zolang we het verband tussen seksueel misbruik en zelfdoding vooral in stille spreekkamers of in nabestaandengesprekken laten, blijven de cijfers en de menselijke kosten te hoog.
Wat helpt, is openheid zonder sensationalisme, vroege signalering, toegankelijke traumabehandeling, en een samenleving die daders aanspreekt in plaats van slachtoffers te belasten met stilte. Statistieken alleen veranderen niets. Erkenning, steun en concrete actie wel.
Waar vindt u hulp en steun?
Bij gedachten aan zelfdoding kunt u dag en nacht anoniem en gratis terecht bij 113 Zelfmoordpreventie; na seksueel geweld bij het Centrum Seksueel Geweld of de politie.
Als jij of iemand in je omgeving worstelt met gedachten aan zelfdoding, of met de gevolgen van seksueel misbruik: je staat er niet alleen voor. 113 Zelfmoordpreventie is dag en nacht bereikbaar via telefoon ( 113 of 0800-0113) en chat op 113.nl, anoniem en gratis. Voor seksueel geweld kun je terecht bij het Centrum Seksueel Geweld (centrumseksueelgeweld.nl) of bij de politie. Hulp zoeken is geen zwakte; het is een daad van zelfbehoud.
Het taboe doorbreken begint met het onderwerp bij de naam noemen, precies omdat het zo onderbelicht is gebleven.
Heeft u iemand verloren door zelfdoding? Op onze pagina over rouw na zelfdoding leest u meer over steun voor nabestaanden, en bij wat te doen na zelfdoding staan de eerste stappen op een rij. Belt u ons, dan wordt u automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt.
Veelgestelde vragen
De vragen die het meest gesteld worden over zelfdoding en seksueel misbruik, met een kort en eerlijk antwoord.
Volgens het CBS overlijden in Nederland jaarlijks rond de 1.750 tot 1.850 mensen door zelfdoding. In 2025 waren het er 1.758, gemiddeld bijna vijf per dag, met een cijfer van 9,7 per 100.000 inwoners. Dat is het laagste sinds 2010. In 2024 lag het aantal nog op 1.849.
Ja. Seksueel misbruik in de kindertijd of later is een van de sterkste voorspellers van latere psychische problemen, waaronder suïcidale gedachten en pogingen. Niet iedereen die misbruik meemaakt wordt suïcidaal, en niet iedereen die door zelfdoding overlijdt is misbruikt. Maar het verband is reëel, robuust en te groot om te negeren.
Uit onderzoek van 113 Zelfmoordpreventie, gebaseerd op gesprekken met nabestaanden, bleek dat bij 43 procent van de vrouwelijke en 9 procent van de mannelijke overledenen seksueel misbruik bekend was bij de nabestaanden. Omdat misbruik vaak verzwegen wordt, uit schaamte of loyaliteit, is dat vrijwel zeker een onderschatting.
Volgens de Prevalentiemonitor van CBS en WODC waren meer dan 1,7 miljoen mensen van 16 jaar en ouder in het voorafgaande jaar slachtoffer van seksueel grensoverschrijdend gedrag, ongeveer 12 procent van die groep. Het gaat om online en offline intimidatie, ongewenste aanrakingen tot en met fysiek seksueel geweld.
Volgens onderzoek van Ipsos I&O in opdracht van Fonds Slachtofferhulp maakt ongeveer de helft van de jongeren tussen 12 en 25 jaar ooit online seksueel misbruik of online seksuele intimidatie mee. In 2024 ging het om 700.000 tot 800.000 jongeren. Snapchat, WhatsApp en Instagram komen daarbij vaak naar voren.
Schaamte, loyaliteit aan de dader of de familie, ongeloof en de neiging om trauma als iets persoonlijks te zien houden het onderwerp in de schaduw. Daardoor worstelen veel slachtoffers jarenlang met de gevolgen, zonder dat de diepere oorzaak wordt erkend in het publieke debat, in preventiebeleid en soms zelfs in de hulpverlening.
Niet als enige. Zelfdoding heeft altijd meerdere oorzaken: psychische stoornissen, sociaal-economische factoren, eenzaamheid, middelenmisbruik en acute levenscrises spelen mee. Misbruik is een krachtige risicofactor, geen vaststaande oorzaak. Veel mensen die misbruik meemaakten, herstellen, bouwen opnieuw vertrouwen op en vinden manieren om met de littekens te leven.
Vrouwen en meisjes zijn vaker slachtoffer van seksueel geweld, maar mannen overlijden vaker door zelfdoding. Op mannelijk slachtofferschap rust een extra taboe, waardoor hulp zoeken nog moeilijker wordt. Daarnaast spelen bij mannen ook andere oorzaken mee, zoals eenzaamheid, arbeidsongeschiktheid en een beperkte neiging om hulp te zoeken.
Bij 113 Zelfmoordpreventie: bel 113 of gratis 0800-0113, of chat via 113.nl. Dat kan dag en nacht, anoniem en gratis. U kunt er ook terecht als u zich zorgen maakt om iemand anders. Praten over gedachten aan zelfdoding lucht vaak op. Hulp zoeken is geen zwakte; het is een daad van zelfbehoud.
Bij het Centrum Seksueel Geweld, via centrumseksueelgeweld.nl, of bij de politie. Wie seksueel geweld heeft meegemaakt, staat er niet alleen voor. Erkenning van wat er gebeurd is, steun van mensen om u heen en gerichte traumabehandeling kunnen het verschil maken. Veel slachtoffers herstellen en bouwen opnieuw vertrouwen op.
Rouw na zelfdoding is vaak zwaar en vol vragen, schuldgevoel en soms boosheid. Ook als nabestaande kunt u praten met 113, en lotgenotengroepen bieden steun. Op onze pagina over rouw na zelfdoding leest u meer. Moet u een uitvaart regelen, dan beantwoordt het team van onze vaste uitvaartpartner uw vragen.
Bronnen
De cijfers in dit artikel komen uit de volgende onderzoeken en organisaties.
- CBS, cijfers over zelfdoding en doodsoorzaken
- CBS en WODC, Prevalentiemonitor Huiselijk Geweld en Seksueel Grensoverschrijdend gedrag
- Fonds Slachtofferhulp en Ipsos I&O, onderzoek naar online seksueel misbruik onder jongeren
- 113 Zelfmoordpreventie, onderzoek onder nabestaanden
- Centrum Seksueel Geweld
Neemt u afscheid van een dierbare?
RouwUitvaart.nl is een landelijk informatie- en verwijsplatform. De uitvaart zelf wordt verzorgd door een uitvaartverzorger bij u in de buurt, via onze vaste uitvaartpartner. Belt u ons, dan wordt u automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt.
Praten helpt. Denkt u aan zelfdoding, of maakt u zich zorgen om iemand? Bel 113 of gratis 0800-0113, of chat via 113.nl.
Team RouwUitvaart.nl
