Thuis opbaren: kosten, koeling en regels op een rij

Thuis opbaren betekent dat de overledene in de eigen woning wordt verzorgd en opgebaard, op bed, opbaarplank of in een kist. U mag dit zelf doen, met of zonder koeling. Een gesloten kistopbaring kan hooguit ongeveer twee dagen zonder koeling; bij bed- of plankopbaring is 1 dag zonder koeling meestal het maximum.

Nee, koeling is niet wettelijk verplicht; de Wet op de lijkbezorging verplicht geen koeling. Een gesloten kist kan zonder koeling hooguit ongeveer twee dagen in een koele ruimte. Bed- of plankopbaring zonder koeling adviseren wij maximaal 1 dag, en alleen bij goede ventilatie. Voor langer of bij warm weer is een koelplaat of thanatopraxie aan te raden.

Helemaal zelf doen, zonder koeling, kost niets, maar dat raden wij af: na ongeveer twee dagen ontstaat er geur. Een koelplaat huren kost vanaf circa €190 voor zes dagen. Kiest u voor een complete thuisopbaring, met verzorging en koeling, dan kost dat tot circa €1.200. Ook kunt u kiezen voor een losse opbaring zonder andere uitvaartdiensten.

Vaak wel, maar niet altijd. Zelf opbaren zonder koeling kost €0, terwijl een gekoelde ruimte in een rouwcentrum circa €100 tot €150 per nacht kost. Laat u thuis de volledige verzorging en koeling door een specialist doen, dan liggen de kosten dichter bij elkaar. De verzorging blijft immers nodig; alleen de locatiekosten van een centrum vervallen.

Bij bedopbaring ligt de overledene in het eigen bed met onzichtbare bedkoeling, het meest intiem. Plankopbaring gebruikt een lage opbaarplank met wade of lakens, huiselijk van sfeer. Kistopbaring is verzorgd en praktisch bij veel bezoek, met een koelplaat in of onder de kist.

Ja, nabestaanden mogen de laatste verzorging volledig zelf doen: wassen, aankleden, opmaken en het sluiten van mond en ogen. Was liefst zo min mogelijk en gebruik weinig zeep, zodat de natuurlijke vetlaag intact blijft. U kunt ook een professional inschakelen als u dat prettiger vindt.

De begrafenis of crematie moet uiterlijk 6 werkdagen na het overlijden plaatsvinden; weekend en feestdagen tellen niet mee. Binnen die termijn kunt u de overledene thuis opbaren zo lang als u wenst. Voor een latere uitvaart kan de burgemeester, na een arts te hebben gehoord, een andere termijn stellen.

Dat hangt af van de ruimte en de temperatuur. Een gesloten kist kan hooguit ongeveer twee dagen in een koele ruimte; daarna ontstaat er geur. Bij bed- of plankopbaring adviseren wij zonder koeling maximaal 1 dag. Hoe koeler de ruimte, hoe langer het verantwoord is; bij warm weer is koeling of thanatopraxie sterk aan te raden.

Hoe lang de overledene met koeling toonbaar blijft, verschilt per situatie; een vast aantal dagen noemt de wet niet. De zesde werkdag valt door het weekend altijd minstens acht dagen na het overlijden, met feestdagen later; bespreek voor een late uitvaart op tijd extra koeling of thanatopraxie. Begin met koelen zodra de laatste verzorging klaar is.

Bedkoeling is een dunne koelplaat die op het matras, direct onder het bovenlichaam, in bed ligt en hoort bij een bed- of plankopbaring. Kistkoeling wordt in of onder de kist geplaatst en hoort bij een kistopbaring. Beide werken op netstroom en blijven onzichtbaar onder een laken.

Een koelplaat maakt licht geluid, vergelijkbaar met een koelkast, en dat kan even wennen zijn. Veel families zetten zachte muziek op om het geluid te verzachten. De plaat blijft onzichtbaar onder een laken en het stroomverbruik is laag, vergelijkbaar met dat van een huishoudelijk apparaat.

Ja. Een arts moet het overlijden schouwen en bij een natuurlijke dood de verklaring van overlijden (A-verklaring) afgeven, samen met een gesloten envelop met de doodsoorzaakverklaring voor het CBS. Verplaats of verzorg de overledene pas ná de schouw. Het verlof tot begraven of cremeren geeft de gemeente af.

Ja, dat kan. Na de schouw in het ziekenhuis kan de overledene naar huis worden vervoerd voor thuisopbaring, net als bij een overlijden thuis. U mag zelf vervoeren of professioneel rouwvervoer inschakelen. Regel de koeling zo dat die klaarstaat op het moment dat de overledene thuiskomt; de tijd in het mortuarium telt mee.

Ja, ook in een appartement kunt u thuis opbaren, mits er voldoende ruimte is en goede ventilatie. Meet vooraf lift en trap voor het vervoer op de uitvaartdag en houd rekening met eventuele huisregels van de VvE of verhuurder. Een koelplaat werkt op een gewoon stopcontact en past in vrijwel elke woning.

Ja, dat kan, ook via het nummer. U betaalt dan alleen voor de opbaring zelf, eventueel inclusief koeling, en bent niet verplicht om ook de rest van de uitvaart via dezelfde aanbieder te laten verlopen. Zo houdt u volledige vrijheid in het samenstellen van het afscheid.

Ja. De behandeling zelf gebeurt in een professionele ruimte, maar daarna kan de overledene zonder koelapparatuur thuis worden opgebaard, ook op bed. Artikel 71 lid 4 van de Wet op de lijkbezorging staat een conservering met maximaal tien dagen effect toe. Een koele, goed geventileerde kamer blijft aan te raden.

Ja. Veel families baren thuis op en kiezen daarna voor een stille crematie zonder plechtigheid. Het afscheid vindt dan thuis plaats en de crematie gebeurt zonder dienst. De kosten hoort u vooraf van het team. Wilt u toch een kort afscheid met ongeveer tien personen, dan zit in de crematie met klein afscheid van €4.000 thuisopbaring met koeling inbegrepen.

Thuis opbaren mag zonder vergunning en zonder toestemming vooraf; de Wet op de lijkbezorging stelt geen eisen aan de plaats van opbaring of aan koeling. De enige harde regels zijn de termijnen: de uitvaart mag niet eerder dan 36 uur en niet later dan 6 werkdagen na het overlijden plaatsvinden.

Ja. De Wet op de lijkbezorging stelt geen regel over aanwezigheid, dus u mag de overledene alleen thuis laten, ook ’s nachts. Er is geen wake verplicht en geen toezicht nodig. Zorg wel dat de koeling doorloopt, de verwarming uit staat en huisdieren niet in de kamer kunnen.

Tot de uitvaart; die vindt niet eerder dan 36 uur en niet later dan zes werkdagen na het overlijden plaats, tenzij de burgemeester na het horen van een arts anders beslist, binnen 36 uur alleen in overeenstemming met de officier van justitie. Met goede koeling is die periode meestal te overbruggen; duurt het langer, bespreek dan extra koeling of thanatopraxie.