Een overledene kan nog geluid maken, maar beweegt nooit echt. Door gasvorming wordt er soms lucht uit de longen geperst, wat een zacht geluid geeft; ook boeren of winden laten komt voor. Echte bewegingen zijn er niet. Wel kan een arm die soepel is gemaakt, door de lijkstijfheid terugvallen in zijn oude houding. Dat weet de oprichter van RouwUitvaart.nl uit de jaren dat hij in de overledenenzorg werkte: het laat mensen schrikken, maar het is volkomen natuurlijk.
Ook gezocht als: maakt een overledene nog geluid, beweegt een overledene nog, geluid na de dood, lijkstijfheid, rigor mortis, overledene laat winden, lucht uit longen overledene, spiertrekkingen na de dood, schrikken van een overledene, lichaam na overlijden.
Moet u een uitvaart regelen? Bel 085-0048099, dag en nacht: u wordt automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner. Vaste samenstellingen zonder apart basistarief: crematie vanaf €1.750, begrafenis vanaf €3.900 inclusief algemeen graf. Een crematie zelf regelen kan vanaf circa €800; losse diensten, zoals een complete opbaring, kunnen er altijd bij.
- Geluid: komt voor, door gasvorming en lucht die uit de longen wordt geperst; soms een zacht, hoog geluidje.
- Boeren en winden: ook dat kan, zeker als het lichaam wordt gedraaid.
- Beweging: echte bewegingen maakt een overledene nooit.
- Lijkstijfheid: het lichaam wordt na enkele uren stijf en later weer soepel; een arm kan dan terugvallen.
- Na euthanasie: door de spierverslappers geen lijkstijfheid; het lichaam blijft soepel.
Kan een overledene nog geluid maken?
Ja, een overledene kan nog geluid maken, vooral door gasvorming waarbij lucht uit de longen wordt geperst.
Het overvalt veel mensen die bij een overledene waken: ineens klinkt er een zucht of een zacht, hoog geluidje. Het lijkt alsof uw dierbare nog ademt of iets wil zeggen. Dat is niet zo.
Na het overlijden begint er gas te ontstaan in het lichaam. Die druk duwt de lucht uit de longen naar buiten, langs de stembanden. Dat geeft een zacht geluid, soms bijna als een kreetje. Ook gebeurt het vaak als het verzorgingsteam de overledene draait of optilt: dan wordt er lucht uit de borstkas geperst.
Een overledene kan ook boeren of winden laten. Het is niet prettig om te horen, maar het is een natuurlijk gevolg van wat er in het lichaam gebeurt. Het geluid vóór het overlijden, het reutelen, is iets anders; daarover leest u bij reutelen bij sterven.
Beweegt een overledene nog?
Nee, echte bewegingen maakt een overledene nooit; wat u ziet, is een lichaamsdeel dat terugvalt door de lijkstijfheid.
Sommige mensen denken dat ze de hand of een vinger zagen bewegen. Echte bewegingen zijn er niet: de spieren en zenuwen werken na het overlijden niet meer. Wat wel kan, heeft met de lijkstijfheid te maken.
Het verzorgingsteam maakt de armen soepel, om de overledene te kunnen wassen en aankleden. Leg je zo'n arm bijvoorbeeld even naar achteren, dan kan hij door de stijfheid weer terugvallen in zijn oorspronkelijke houding. Onze oprichter kreeg zo eens, terwijl hij met de voeten bezig was, onverwacht een klap van een arm die terugviel. Hij schrok, maar het was puur de arm die terug zakte.
Wat is lijkstijfheid en hoe lang duurt het?
Lijkstijfheid is het stijf worden van de spieren na het overlijden; het begint na enkele uren en verdwijnt na een dag of twee weer.
Na het overlijden verslappen eerst alle spieren. Na enkele uren worden ze stijf: eerst de kaak en het gezicht, daarna de armen en de benen. Dat heet lijkstijfheid, of rigor mortis. Na een dag of twee wordt het lichaam vanzelf weer soepeler.
Daarom wil het verzorgingsteam de overledene liefst verzorgen voordat de stijfheid intreedt. Het is ook de reden waarom u de mond beter niet stijf dichtbindt: zodra de kaak stijf is, gaat hij lastig weer open. Lees daarover bij laatste verzorging thuis en het lichaam na overlijden.
Na euthanasie is het anders. Door de spierverslappers ontstaat er dan geen lijkstijfheid, en blijft het lichaam soepel. Zie ook de verzorging van mond, ogen en neus.
Wat doet u als u schrikt?
Schrikt u van een geluid of een beweging, weet dan dat het natuurlijk is, en bel bij twijfel gerust het verzorgingsteam.
Bij een opbaring thuis bent u vaak dag en nacht dicht bij uw dierbare. Dan kunt u dingen horen of zien die u niet verwacht. Dat hoort erbij, en het zegt niets over hoe uw dierbare is gestorven of hoe hij er nu aan toe is.
Twijfelt u toch, of ziet u iets wat u zorgen baart, zoals vocht of een geur, bel dan het verzorgingsteam. Vaak is een kleine aanpassing aan de koeling genoeg. Meer over koeling leest u bij koeling bij een thuisopbaring. Een veelgehoorde mythe, dat haren en nagels doorgroeien, leest u bij groeien nagels en haar na de dood.
Veelgestelde vragen
De vragen die het meest gesteld worden over geluid, beweging en lijkstijfheid na de dood.
Ja. Na het overlijden ontstaat er gas in het lichaam. Die druk perst lucht uit de longen langs de stembanden, wat een zacht, soms hoog geluidje geeft. Dat gebeurt ook vaak als het lichaam wordt gedraaid of opgetild. Het lijkt soms op een zucht, maar uw dierbare ademt niet meer.
Nee, echte bewegingen maakt een overledene nooit. De spieren en zenuwen werken niet meer. Wat wel kan: een arm die soepel is gemaakt en ergens is neergelegd, valt door de lijkstijfheid terug in zijn oude houding. Dat kan schrikken, maar het is puur het lichaam dat terug zakt.
Ja, dat komt voor. Door de gasvorming in de buik en de darmen kan er lucht ontsnappen, vooral als het verzorgingsteam de overledene draait of verplaatst. Het is niet prettig om te horen, maar het is een natuurlijk gevolg van wat er na het overlijden in het lichaam gebeurt.
Lijkstijfheid, ook rigor mortis, is het stijf worden van de spieren na het overlijden. Het begint na enkele uren, eerst bij de kaak en het gezicht en daarna bij de armen en benen. Na een dag of twee wordt het lichaam vanzelf weer soepeler. Daarom wordt een overledene liefst snel verzorgd.
De stijfheid begint enkele uren na het overlijden en verdwijnt na een dag of twee weer vanzelf. Warmte en koude beïnvloeden hoe snel het gaat. Het verzorgingsteam maakt de armen tijdens de verzorging soepel, zodat de overledene gewassen en aangekleed kan worden. Na euthanasie ontstaat er door de spierverslappers vaak geen lijkstijfheid.
Nee. Het geluid komt van lucht die door de gasvorming uit de longen wordt geperst, niet van ademhaling. De arts heeft het overlijden vastgesteld aan de hand van duidelijke tekenen. Twijfelt u toch, bel dan gerust het verzorgingsteam of de huisarts; zij kunnen u geruststellen en uitleggen wat u hoort.
Bij euthanasie worden spierverslappers gebruikt. Daardoor ontstaat er vaak geen lijkstijfheid en blijft het lichaam warm en soepel, bijna alsof iemand gebalsemd is. Voor het verzorgingsteam is dat fijn werken: het aankleden en het sluiten van de mond en de ogen gaan dan veel makkelijker.
Weet dat geluid of een terugvallende arm natuurlijk is en niets zegt over hoe uw dierbare eraan toe is. Bent u ongerust, of ziet u vocht of ruikt u een geur, bel dan het verzorgingsteam. Vaak is een kleine aanpassing aan de koeling of de kamertemperatuur genoeg.
Bronnen
De feiten in dit artikel komen uit de volgende bronnen.
- Praktijkervaring van de oprichter van RouwUitvaart.nl, die jaren werkte in de overledenenzorg en op een crematorium
Waakt u bij een dierbare thuis?
RouwUitvaart.nl is een landelijk informatie- en verwijsplatform. De uitvaart zelf wordt verzorgd door een uitvaartverzorger bij u in de buurt, via onze vaste uitvaartpartner. Belt u ons, dan wordt u automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt.
Een zucht, een arm die terugvalt: het lichaam doet nog even zijn werk. Wie het weet, schrikt minder en kan rustiger afscheid nemen.
Team RouwUitvaart.nl
