Een airco helpt bij een opbaring thuis alleen als hij schoon is. In een eigen praktijkonderzoek van de oprichter van RouwUitvaart.nl, bij ongeveer 100 opbaringen op koeling, moest bij een gehuurde of gebruikte airco bijna 4 op de 10 opbaringen eerder worden afgebroken. Zonder airco of met een nieuwe airco was dat 1 op de 10. Ons advies: koop bij warm weer een nieuwe airco, zet de afvoerslang naar buiten, richt de luchtstroom nooit op de overledene en laat hem dag en nacht zo koud mogelijk draaien.
Ook gezocht als: airco bij opbaring, airco bij thuisopbaring, mobiele airco overledene, airco huren uitvaart, kamer koel houden bij opbaring, thuis opbaren koeling, koeling uitvaart tweedehands, overledene thuis in de zomer, opbaring bij hitte, verkleuring overledene.
Moet u een uitvaart regelen? Bel 085-0048099, dag en nacht: u wordt automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner. Vaste samenstellingen zonder apart basistarief: crematie vanaf €1.750, begrafenis vanaf €3.900 inclusief algemeen graf. Een crematie zelf regelen kan vanaf circa €800; losse diensten, zoals een complete opbaring, kunnen er altijd bij.
- Wanneer: een airco is alleen nodig bij warm weer, of als de verwarming centraal geregeld is en niet uit kan, zoals in een verzorgingshuis.
- Het risico: in het praktijkonderzoek van onze oprichter moest bij een gehuurde of gebruikte airco bijna 4 op de 10 opbaringen eerder stoppen, tegen 1 op de 10 zonder airco of met een nieuwe.
- De oorzaak: een vervuilde airco blaast bacteriën rond en droogt de huid uit, waardoor de overledene van buitenaf sneller verkleurt.
- Het advies: een nieuwe airco, afvoerslang naar buiten, luchtstroom nooit op de overledene, zo koud mogelijk en dag en nacht aan.
- In de winter: geen airco, maar het raam open met horgaas en de verwarming uit.
Wanneer is een airco bij een opbaring nodig?
Een airco is bij een opbaring alleen nodig als het warm is, of als u de verwarming niet zelf kunt uitzetten.
Een overledene die thuis wordt opgebaard, ligt op koeling: een koelplaat of een koelsysteem onder het lichaam. Die koeling doet het eigenlijke werk. De temperatuur in de kamer bepaalt hoe zwaar die koeling het heeft. Hoe warmer de kamer, hoe sneller het lichaam verandert.
In de winter heeft een airco weinig nut. Dan zet u de verwarming uit en het raam open, met een horgaas ervoor zodat er geen vliegjes naar binnen kunnen. Buitenlucht koelt dan vanzelf. Een airco komt pas in beeld bij warm weer, en vooral in de zomer, wanneer de kamer overdag snel opwarmt.
Er is één uitzondering. Soms wordt de temperatuur centraal geregeld en kunt u de verwarming niet uitzetten, zoals in een verzorgingshuis. Dan is een airco ook buiten de zomer raadzaam. Ook dan geldt: liefst een nieuwe, en geen gebruikte.
Wat liet het praktijkonderzoek zien?
Bij een gehuurde of gebruikte airco moest bijna 4 op de 10 opbaringen eerder worden afgebroken, tegen 1 op de 10 zonder airco of met een nieuwe airco.
De oprichter van RouwUitvaart.nl werkte jaren bij een uitvaartonderneming. Daar viel op dat opbaringen thuis opvallend vaak eerder moesten stoppen dan gepland. Dat leek samen te hangen met de airco die in de kamer stond. Daarom is bij ongeveer 100 opbaringen bijgehouden wat er gebeurde.
De werkwijze was eenvoudig. Vooraf werd bij de familie genoteerd of er een airco stond, en zo ja: was die nieuw, of gehuurd of gebruikt, bijvoorbeeld van een externe uitvaartonderneming die zulke airco's steeds opnieuw verhuurt. Tijdens de opbaring werden de temperaturen bijgehouden. Op de dag van de uitvaart, bij de uithaal, werd gekeken hoe het lichaam eruitzag.
Alle overledenen in het onderzoek lagen op koeling, of het nu een kistopbaring, bedopbaring of plankopbaring was. Het verschil zat dus niet in de koeling zelf, maar in wat er in de kamer gebeurde.
De uitkomst was duidelijk. Bij een gehuurde of gebruikte airco moest volgens dat onderzoek bijna 4 op de 10 opbaringen vroegtijdig worden afgebroken. Zonder airco, of met een nieuwe airco, was dat 1 op de 10. Opvallend was ook hoe het lichaam veranderde: de huid droogde uit en verkleurde groen van buitenaf, in plaats van de ontbinding die normaal van binnenuit begint.
Waarom kan een gebruikte airco de opbaring verkorten?
Een vervuilde airco blaast bacteriën door de kamer en droogt de lucht uit, waardoor de huid van de overledene sneller aangetast raakt.
In een airco hoopt zich na verloop van tijd stof, schimmel en bacteriën op. Fabrikant Bosch Home Comfort wijst erop dat filters en het condenswater daarvoor de broedplaats zijn, en raadt daarom aan de tank te legen en de filters regelmatig schoon te maken. Een airco die van opbaring naar opbaring gaat, wordt daar zelden zo grondig op nagekeken.
Daar komt bij dat een airco de lucht ontvochtigt. Bosch Home Comfort beschrijft dat als een vaste functie van het apparaat: het onttrekt vocht aan de kamerlucht. Bij een levend mens merkt u dat aan een droge huid; een dermatoloog legde in het programma Radar van AVROTROS uit dat droge lucht de beschermende laag van de huid verzwakt. Bij een overledene herstelt die laag zich niet meer.
De combinatie is precies wat in het onderzoek werd gezien. Droge lucht en een koude luchtstroom drogen de bovenkant van de huid uit. De bacteriën die al op de huid zitten, en de bacteriën die een vuile airco erbij blaast, krijgen daardoor vrij spel. Het lichaam vergroent dan van buitenaf, sneller dan de koeling van onderaf kan tegenhouden.
Warmte versterkt dat alles. Boven de 30 graden kan een lichaam volgens de ervaring uit dat onderzoek veel sneller omslaan. Ook NH Nieuws berichtte tijdens een hittegolf dat uitvaartondernemers overledenen dan moeilijker koel krijgen. Juist in die dagen grijpen families naar een airco, en juist dan maakt het uit welke airco dat is.
Kritische kanttekeningen
Het onderzoek was klein en niet wetenschappelijk getoetst, maar het patroon was zo duidelijk dat het advies erop is aangepast.
Eerlijk is eerlijk: dit was geen wetenschappelijk onderzoek. Het ging om ongeveer 100 opbaringen bij één uitvaartonderneming, bijgehouden in de praktijk en niet onafhankelijk getoetst. Ook andere dingen spelen mee, zoals de doodsoorzaak, medicijnen, het weer buiten en hoe lang de opbaring duurde. Een airco is dus nooit de enige verklaring.
Toch is het verschil te groot om weg te wuiven. Bijna vier keer zoveel afgebroken opbaringen is geen toeval meer. Het patroon paste bovendien bij wat over airco's bekend is: vuile filters, stilstaand condenswater en droge lucht.
En er is een ongemakkelijke kant. Een airco wordt bij een thuisopbaring vaak aangeboden als vanzelfsprekende service, voor een huurprijs per opbaring. Nabestaanden vragen er niet naar of het apparaat schoon is, en niemand vertelt het hun. Daarmee komt het risico bij de familie te liggen, op het moment dat zij het minst in staat is om kritische vragen te stellen. Dat verdient meer openheid.
Een airco huren of kopen: wat is verstandig?
Een nieuwe airco kopen is vaak nauwelijks duurder dan huren, en u weet zeker dat hij schoon is.
Uit de praktijk weten we dat een gehuurde airco voor een opbaring tussen de €100 en €200 kost. Een nieuwe mobiele airco koopt u bij een bouwmarkt of elektronicawinkel vanaf circa €230; bij Gamma, Praxis, de ANWB-webwinkel en MediaMarkt liggen de bekende mobiele airco's voor een gewone kamer tussen de €230 en €350.
Het verschil is dus vaak maar een paar tientjes. Daar krijgt u een schoon apparaat voor, zonder de bacteriën van eerdere opbaringen. En na de uitvaart blijft de airco van u: in een volgende warme zomer heeft u er gewoon thuis plezier van.
Huurt u toch, vraag dan of het filter nieuw is en of de airco tussen twee opbaringen gereinigd en gedesinfecteerd is. Krijgt u daar geen duidelijk antwoord op, kies dan liever voor een nieuwe. Wilt u weten wat de andere spullen voor een opbaring kosten, kijk dan bij uitvaartbenodigdheden huren of kopen.
Hoe gebruikt u een airco bij een opbaring?
Afvoerslang naar buiten, het raam goed afgedicht, de luchtstroom nooit op de overledene en de airco dag en nacht zo koud als hij kan.
- Afvoerslang naar buiten: waar het kan, gaat de slang door het raam naar buiten. Anders blaast de airco de warmte gewoon terug de kamer in.
- Raam op maat afdichten: dek de opening rond de slang goed af, zodat er geen vliegjes naar binnen kunnen. Vliegen op een overledene wilt u koste wat kost voorkomen.
- Luchtstroom nooit op de overledene: richt de airco naar het plafond of de muur, nooit naar het gezicht of het lichaam. Een directe koude luchtstroom droogt de huid het snelst uit.
- Zo koud als hij kan: zet de airco op de laagste temperatuur die hij aankan.
- Dag en nacht aan: zet hem niet uit als u gaat slapen of de deur uit gaat. Een kamer die 's nachts opwarmt, haalt u overdag niet meer in.
- Verwarming uit, gordijnen dicht: houd de zon buiten en de deur van de kamer zoveel mogelijk dicht.
- Koeling blijft nodig: een airco koelt de kamer, niet het lichaam. De koelplaat of het koelsysteem onder de overledene blijft altijd aan.
Meer over de koeling zelf leest u bij koeling bij een thuisopbaring, en alles over de opbaring in huis bij thuis opbaren. Moet het snel, dan staan de eerste stappen bij thuisopbaring met spoed.
Hoe beschermt u de huid tegen uitdroging?
Smeer de huid van de overledene in met een neutrale, zachte crème of zalf zonder parfum en zonder alcohol, of de airco nu nieuw is of niet.
Ook een nieuwe, schone airco droogt de lucht uit. Dat is geen fout van het apparaat, zo werkt een airco nu eenmaal. Het gezicht en de handen, die onbedekt liggen, merken dat als eerste.
Gebruik daarom een neutrale, hele zachte crème of zalf, zonder parfum en zonder alcohol. Parfum en alcohol drogen de huid juist verder uit. Breng een dun laagje aan op het gezicht, de lippen en de handen, en herhaal dat elke dag. Het is bovendien een klein, liefdevol gebaar dat u als familie zelf kunt doen. Meer over de verzorging en de verschillende vormen van opbaren leest u bij een overledene opbaren.
Maakt een airco uit bij een balseming?
Bij een gebalsemde overledene is in het onderzoek nooit ontbinding gezien, maar ook dan droogt de huid door een airco sneller uit.
Bij een balseming, ook wel thanatopraxie, wordt het bloed vervangen door een vloeistof op basis van formaldehyde. Dat remt de ontbinding sterk af. Gebalsemde overledenen vielen daarom buiten het onderzoek: bij hen is in de praktijk nooit ontbinding vastgesteld, ook niet met een airco in de kamer.
Wel droogde de huid bij een airco ook na een balseming eerder uit. Ook dan is een neutrale crème dus verstandig. Een balseming kost bij onze vaste uitvaartpartner €750; meer daarover leest u bij thanatopraxie en balseming.
Veelgestelde vragen
De vragen die het meest gesteld worden over een airco bij een opbaring, met een kort en eerlijk antwoord.
Alleen als hij schoon is en goed wordt gebruikt. In het praktijkonderzoek van de oprichter van RouwUitvaart.nl moest bij een gehuurde of gebruikte airco bijna 4 op de 10 opbaringen eerder stoppen, tegen 1 op de 10 zonder airco of met een nieuwe. Kies bij warm weer dus liever een nieuwe airco.
In een airco hopen zich stof, schimmel en bacteriën op, vooral in het filter en het condenswater. Een airco die van opbaring naar opbaring gaat, wordt zelden grondig gereinigd. Hij blaast die bacteriën door de kamer en droogt tegelijk de huid uit, waardoor de overledene van buitenaf sneller verkleurt.
Bij warm weer, vooral in de zomer, als de kamer overdag snel opwarmt. In de winter heeft een airco weinig nut: zet dan de verwarming uit en het raam open met een horgaas ervoor. Is de verwarming centraal geregeld en kan die niet uit, zoals in een verzorgingshuis, dan is een airco wel raadzaam.
Uit de praktijk weten we dat een gehuurde airco voor een opbaring tussen de €100 en €200 kost. Een nieuwe mobiele airco koopt u bij een bouwmarkt of elektronicawinkel vanaf circa €230, en de bekende modellen voor een gewone kamer liggen tot ongeveer €350. Na de uitvaart blijft een gekochte airco van u.
Nooit op de overledene zelf. Richt de luchtstroom naar het plafond of de muur, en zeker niet naar het gezicht of de handen. Een directe koude luchtstroom droogt de huid het snelst uit. Zet de airco zo koud als hij kan, laat hem dag en nacht aan en leg de afvoerslang naar buiten.
Ja, waar het maar kan. Zonder afvoer naar buiten blaast de airco de warmte gewoon terug de kamer in. Dek de opening in het raam rond de slang goed af, op maat, zodat er geen vliegjes naar binnen kunnen komen. Vliegen bij een overledene wilt u koste wat kost voorkomen.
Nee. Een airco koelt alleen de kamer, niet het lichaam. De koelplaat of het koelsysteem onder de overledene doet het eigenlijke werk en blijft altijd aan. In het onderzoek lagen alle overledenen op koeling; het verschil in afgebroken opbaringen zat in de airco en de kamer, niet in de koeling zelf.
Smeer het gezicht, de lippen en de handen elke dag dun in met een neutrale, zachte crème of zalf, zonder parfum en zonder alcohol. Dat geldt bij elke airco, ook bij een nieuwe, want een airco ontvochtigt altijd de lucht. Parfum en alcohol drogen de huid juist verder uit, dus die vermijdt u.
Voor de ontbinding niet. Bij een balseming remt een vloeistof op basis van formaldehyde de ontbinding sterk af, en bij gebalsemde overledenen is in de praktijk nooit ontbinding vastgesteld. Wel droogt de huid door een airco ook dan sneller uit. Een neutrale crème zonder parfum of alcohol blijft dus verstandig.
Droge lucht en een koude luchtstroom drogen de bovenste laag van de huid uit. De bacteriën die al op de huid zitten, en de bacteriën die een vuile airco erbij blaast, krijgen dan vrij spel. Het lichaam vergroent daardoor van buitenaf, in plaats van de ontbinding die normaal van binnenuit begint.
Vraag of het filter nieuw is en of de airco tussen twee opbaringen is gereinigd en gedesinfecteerd. Krijgt u daar geen duidelijk antwoord op, kies dan voor een nieuwe. Het prijsverschil is vaak maar een paar tientjes, en u weet zeker dat er geen bacteriën van eerdere opbaringen in zitten.
Bronnen
De cijfers en feiten in dit artikel komen uit de volgende bronnen.
- Eigen praktijkonderzoek bij ongeveer 100 thuisopbaringen, bij een uitvaartonderneming waar de oprichter van RouwUitvaart.nl werkte (niet wetenschappelijk getoetst)
- Bosch Home Comfort, informatie over het reinigen van een airco en over ontvochtiging
- Radar (AVROTROS), uitleg van een dermatoloog over droge lucht en de huid
- NH Nieuws, bericht over overledenen die bij hitte moeilijker te koelen zijn
- Prijzen van mobiele airco's bij Gamma, Praxis, de ANWB-webwinkel en MediaMarkt
Wilt u een dierbare thuis opbaren?
RouwUitvaart.nl is een landelijk informatie- en verwijsplatform. De uitvaart zelf wordt verzorgd door een uitvaartverzorger bij u in de buurt, via onze vaste uitvaartpartner. Belt u ons, dan wordt u automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt.
Een schone kamer, een koele lucht en een rustige opbaring: dat is wat een familie verdient. Twijfelt u over een airco, kies dan voor een nieuwe.
Team RouwUitvaart.nl
