Ja, rouw kan lichamelijke klachten geven: volgens Thuisarts onder meer moeheid, slecht slapen, hoofdpijn, buikpijn, duizeligheid, pijn op de borst en minder of juist meer eten. Die klachten gaan meestal vanzelf weer over. Houden ze aan, maken ze u ongerust of lukt het dagelijks leven niet meer, bespreek het dan met uw huisarts. Heeft u pijn of een zware druk op de borst die blijft als u gaat zitten, bel dan volgens Thuisarts direct 112.
Ook gezocht als: rouwverwerking symptomen, lichamelijke klachten rouw, rouw moe, slecht slapen na overlijden, gebroken hart syndroom, rouw en concentratie, rouw lichamelijke pijn.
- Rouw is ook lichamelijk: moe zijn, slecht slapen, hoofdpijn en buikpijn komen veel voor en gaan meestal vanzelf over.
- Concentreren en onthouden gaat vaak moeizamer; dat is een bekend gevolg van rouw.
- Het gebroken-hartsyndroom (takotsubo) bestaat echt, maar is volgens de Hartstichting zeldzaam.
- Pijn of zware druk op de borst die blijft als u gaat zitten: bel direct 112, ga er nooit van uit dat het "alleen rouw" is.
- Een vast ritme, dagelijks bewegen, gewoon eten en praten met mensen die u vertrouwt helpen het meest.
- Wordt het na ongeveer zes maanden niet minder, of lukt het dagelijks leven niet meer: ga naar uw huisarts.
Kun je lichamelijke klachten krijgen van rouw?
Ja, rouw kan duidelijke lichamelijke klachten geven, zoals moeheid, slecht slapen, hoofdpijn, buikpijn en duizeligheid; volgens Thuisarts gaan die meestal vanzelf weer over.
Na een overlijden denken veel mensen dat rouw vooral verdriet is. Maar het lichaam doet mee. U kunt zich uitgeput voelen terwijl u nauwelijks iets heeft gedaan, of 's nachts wakker liggen terwijl u doodmoe bent.
Dat is geen teken dat u het "verkeerd" doet. Een groot verlies zet uw hele systeem onder spanning, en dat merkt u in uw slaap, uw eetlust en uw energie.
Op deze pagina leest u welke klachten veel voorkomen, waar ze vandaan kunnen komen en wat u er zelf aan kunt doen. We zijn geen artsen en stellen geen diagnose: de medische informatie komt van Thuisarts, de Hartstichting en ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum. Twijfelt u over een klacht, dan is uw huisarts altijd de juiste plek.
Deze opsomming volgt de klachten die Thuisarts bij rouw noemt. Herkent u er een paar? Dan bent u zeker niet de enige.
Is het normaal dat ik zo moe ben na een overlijden?
Ja, moeheid is een van de klachten die Thuisarts bij rouw noemt, en het is begrijpelijk: rouwen, slecht slapen en alles wat er rond een overlijden op u afkomt, kosten veel energie.
Volgens ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum kost het tegenhouden van pijnlijke gevoelens zoveel kracht dat mensen uitgeput en vergeetachtig kunnen raken. Daar komt bij dat de eerste weken vaak vol zitten: de uitvaart, bezoek, telefoontjes, papierwerk. Pas als het stiller wordt, voelen veel mensen hoe moe ze eigenlijk zijn.
Wat helpt, is uzelf niet opjagen. Thuisarts raadt aan korte rustpauzes te nemen en toch elke dag te bewegen, te beginnen met bijvoorbeeld tien minuten wandelen en dat langzaam op te bouwen naar minstens een halfuur per dag. Eet op vaste tijden, ook als u weinig trek heeft.
Waarom slaap ik slecht sinds iemand is overleden?
Slaapproblemen horen volgens Thuisarts bij de lichamelijke klachten van rouw, omdat gedachten en gevoelens juist 's nachts, als het stil is, de ruimte krijgen.
Overdag is er afleiding, 's nachts niet. Het bed kan bovendien leeg voelen, of herinneringen oproepen. Thuisarts geeft een paar adviezen die bij slecht slapen helpen, ook als de oorzaak rouw is:
- Ga elke dag op dezelfde tijd naar bed en sta op dezelfde tijd op.
- Ga elke dag ongeveer een uur naar buiten, liefst 's ochtends: daglicht helpt uw lichaam melatonine aan te maken.
- Drink de zes uur voor het slapen geen koffie of andere dranken met cafeïne.
- Ligt u een halfuur wakker? Ga dan uit bed naar een andere kamer en doe iets rustigs, zoals lezen of rustige muziek luisteren, zonder telefoon of klusjes. Ga terug naar bed als u zich ontspannen voelt.
- Sta de volgende ochtend gewoon op uw normale tijd op, ook als u nog moe bent.
Thuisarts raadt af om met alcohol, drugs of kalmeringsmiddelen de rouw te dempen: ze lossen niets op en u kunt eraan verslaafd raken. Ook melatoninepillen raadt Thuisarts af, omdat ze uw slaapritme in de war kunnen brengen. Blijft u slecht slapen, dan kunt u met uw huisarts een behandeling kiezen.
Kun je echt een gebroken hart krijgen?
Ja, het gebroken-hartsyndroom (takotsubo) bestaat: volgens de Hartstichting is het een zeldzame afwijking van de hartspier die kan ontstaan na hevige stress, met klachten die op een hartinfarct lijken.
De naam komt van een Japanse kruik om inktvis mee te vangen; de linkerhartkamer krijgt bij deze aandoening een vergelijkbare vorm. Volgens de Hartstichting gaat er meestal een periode van veel stress aan vooraf, en komt het vooral voor bij vrouwen boven de zestig, na de overgang. Mogelijk zorgen stresshormonen ervoor dat een deel van de hartspier tijdelijk niet goed werkt.
De klachten lijken sterk op die van een hartinfarct, vooral hevige pijn op de borst. Het goede nieuws dat de Hartstichting noemt: het hart herstelt meestal snel, binnen enkele weken. In sommige gevallen blijft de hartkamer wat zwakker en zijn medicijnen nodig.
Het is belangrijk om twee dingen tegelijk te onthouden. Het gebroken-hartsyndroom is zeldzaam; de meeste mensen die rouwen krijgen het niet. En u kunt het zelf niet onderscheiden van een hartinfarct. Wilt u meer weten over het verschil tussen een hartinfarct en een hartstilstand, lees dan onze pagina over hartstilstand of hartinfarct.
Kan rouw pijn op de borst, hoofdpijn of buikklachten geven?
Ja, Thuisarts noemt hoofdpijn, buikpijn, duizeligheid en pijn op de borst als lichamelijke klachten die bij rouw kunnen horen, maar ga er nooit zelf van uit dat een klacht "alleen rouw" is.
Spanning en verdriet zitten in het hele lichaam. Veel mensen merken dat ze hun schouders optrekken, hun kaken op elkaar zetten of geen hap door de keel krijgen. Hoofdpijn en een onrustige buik zijn dan geen verrassing. Thuisarts noemt ook iets wat veel mensen schrikken: klachten die lijken op die van de persoon die is overleden.
Juist daarom is het goed om klachten serieus te nemen. Rouw verklaart veel, maar niet alles, en een arts kan beoordelen wat er aan de hand is. Thuisarts maakt bij pijn op de borst dit onderscheid:
Direct 112 bellen
- Pijn of zware druk op de borst die blijft als u gaat zitten.
- Daarbij zweten, misselijk zijn of overgeven, een grauwe kleur, snel en kort ademen of duizeligheid.
- Pijn die uitstraalt naar arm, nek, kaak of tussen de schouderbladen.
Direct de huisarts of huisartsenspoedpost
- Een scherpe pijn in de borst, waarbij ademhalen moeilijk is en pijn doet.
- Uw hart klopt onregelmatig en heel snel, ook als u rustig zit.
- Druk op of in de borst met koorts: bel dezelfde dag.
Hoofdpijn, buikklachten of duizeligheid die blijven terugkomen of u ongerust maken, bespreekt u op een gewone werkdag met uw huisarts. U hoeft daar geen "goede reden" voor te hebben: zeggen dat u rouwt en dat uw lichaam opspeelt, is genoeg.
Waarom kan ik me niet concentreren?
Moeite met concentreren hoort bij rouw: Thuisarts noemt dat u uw aandacht niet goed bij dingen kunt houden, en volgens ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum kunnen mensen door rouw uitgeput en vergeetachtig raken.
U leest een bladzijde en weet niet meer wat erop stond. U loopt een kamer in en vergeet waarom. Afspraken glippen erdoor. Voor veel mensen is dat beangstigend, maar het is een bekend gevolg van verlies: uw hoofd is voortdurend bezig met wat er is gebeurd, en houdt weinig ruimte over voor de rest.
Wat kan helpen:
- Schrijf afspraken en taken op, op één vaste plek.
- Doe één ding tegelijk en verdeel grote klussen in kleine stappen.
- Neem belangrijke beslissingen, zoals verhuizen of grote uitgaven, liever niet in de eerste tijd, of overleg ze met iemand die u vertrouwt.
- Vertel collega's of uw leidinggevende dat het even minder gaat.
Werkt u? Lees dan wat er geldt bij rouwverlof en wat u van uw werkgever mag verwachten bij rouwondersteuning op het werk.
Wat helpt tegen lichamelijke klachten bij rouw?
Volgens Thuisarts helpen vooral een vast dag- en slaapritme, dagelijks bewegen, gezond eten op vaste tijden, praten met mensen die u vertrouwt en het vermijden van alcohol, drugs en kalmeringsmiddelen.
Er is geen snelle oplossing voor rouw, en dat hoeft ook niet. Maar u kunt uw lichaam wel helpen om de klap op te vangen. Deze stappen volgen de adviezen van Thuisarts:
Neem de tijd die u nodig heeft
Iedereen rouwt op een eigen manier en in een eigen tempo. Er is geen schema waar u aan moet voldoen.
Houd een vast ritme aan
Sta op en ga naar bed op vaste tijden, en eet regelmatig en gezond, ook als u weinig trek heeft.
Beweeg elke dag een beetje
Begin met tien minuten wandelen en bouw rustig op naar minstens een halfuur per dag. Neem tussendoor korte rustpauzes.
Praat en vraag om hulp
Praat met mensen die u vertrouwt en zeg concreet waar u hulp bij kunt gebruiken, zoals boodschappen of een maaltijd.
Doe ook iets wat goed voelt
Een hobby, afspreken met een vriend, foto's bekijken of iets opschrijven over de overledene: herinneringen mogen er zijn.
Laat alcohol en kalmeringsmiddelen staan
Ze dempen de rouw even, maar lossen hem niet op, en u kunt eraan verslaafd raken.
Wilt u meer weten over hoe rouw verloopt, lees dan onze pagina over rouwverwerking en over hoe lang rouw duurt. Mannen rouwen vaak anders en praten er minder over; daarover gaat rouw bij mannen en vaders. En rouwt u om iemand die nog leeft, bijvoorbeeld bij dementie, dan herkent u misschien iets in levend verlies.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Ga naar de huisarts als de rouw na ongeveer zes maanden niet minder wordt, als u steeds somberder wordt, als eten, slapen of werken niet meer lukt of als u alcohol, medicijnen of drugs gebruikt om de rouw niet te voelen; dat zijn de signalen die Thuisarts noemt.
Voelt de rouw na ongeveer een jaar nog net zo heftig als in het begin, dan kan er volgens Thuisarts sprake zijn van een langdurige rouwstoornis. Volgens ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum ontwikkelt ongeveer 10 procent van de mensen langdurige psychische problemen na het natuurlijk overlijden van een dierbare; na een onnatuurlijk of schokkend overlijden kan dat oplopen tot 45 procent. Tegelijk benadrukt ARQ dat de meeste mensen geen professionele hulp nodig hebben om te rouwen.
U hoeft niet te wachten tot het "erg genoeg" is. Lichamelijke klachten waar u zich zorgen over maakt, zijn altijd een goede reden voor een afspraak. De huisarts kan nagaan of er een andere oorzaak is en met u kijken of begeleiding zinvol is, bijvoorbeeld rouwbegeleiding of, bij vastgelopen rouw, een rouwtherapeut.
Is iemand in uw omgeving overleden door zelfdoding, dan vindt u steun op onze pagina over rouw na zelfdoding.
Veelgestelde vragen over lichamelijke klachten bij rouw
Ja. Rouw zit niet alleen in uw hoofd, ook uw lichaam reageert op het verlies. Volgens Thuisarts krijgen mensen die rouwen bijvoorbeeld hoofdpijn, buikpijn, duizeligheid, slaapproblemen, moeheid of minder eetlust. Die klachten gaan meestal vanzelf weer over. Houden ze aan of maken ze u ongerust, bespreek het dan met uw huisarts.
Thuisarts noemt hoofdpijn, buikpijn, duizeligheid, pijn op de borst, slecht slapen, moeheid, minder eetlust of juist meer eten, afvallen of aankomen, makkelijker ziek worden en klachten die lijken op die van de overleden persoon. Ook moeite om uw aandacht bij dingen te houden komt voor. Iedereen ervaart rouw op een eigen manier.
Dat verschilt per persoon, want hoe lang rouw duurt is voor iedereen anders. Volgens Thuisarts gaan de lichamelijke klachten meestal vanzelf weer over. Wordt de rouw na ongeveer zes maanden niet minder, of voelt u zich steeds somberder, dan is dat volgens Thuisarts een reden om met uw huisarts te praten.
Rouw kost veel energie. Volgens ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum kost het tegenhouden van pijnlijke gevoelens zoveel kracht dat mensen uitgeput en vergeetachtig kunnen raken. Daarbij slaapt u vaak slechter en komt er rond een overlijden veel op u af. Gun uzelf rustpauzes en maak elke dag een korte wandeling, ook zonder zin.
Thuisarts adviseert vaste tijden om naar bed te gaan en op te staan, elke dag een uur naar buiten, liefst 's ochtends, en de zes uur voor het slapen geen cafeïne. Ligt u een halfuur wakker, ga dan uit bed naar een andere kamer en doe iets rustigs tot u ontspannen bent.
Ja. Het gebroken-hartsyndroom, of takotsubo, is volgens de Hartstichting een zeldzame afwijking van de hartspier die kan ontstaan na hevige stress, vooral bij vrouwen boven de zestig. De klachten lijken op een hartinfarct, met name hevige pijn op de borst. Het hart herstelt meestal binnen enkele weken. Bel bij zulke klachten direct 112.
Ga er nooit zelf van uit dat het door de rouw komt. Volgens Thuisarts belt u 112 bij pijn of een zware druk op de borst die blijft als u gaat zitten, zeker als u ook zweet, misselijk bent of de pijn uitstraalt naar arm, nek of kaak. Twijfelt u, bel dan liever te vroeg.
Ja, dat komt veel voor. Thuisarts noemt het als gevolg van rouw dat u uw aandacht niet goed bij dingen kunt houden, en volgens ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum kunnen mensen door rouw vergeetachtig raken. Schrijf afspraken op, doe één ding tegelijk en vertel naasten of collega's dat het even minder gaat.
Volgens Thuisarts gaat u naar de huisarts als de rouw na ongeveer zes maanden niet minder wordt, als u steeds somberder wordt, als eten, slapen of werken niet meer lukt, of als u alcohol, medicijnen of drugs gebruikt om de rouw niet te voelen. Ook met klachten waar u ongerust over bent, kunt u altijd terecht.
Nee. Thuisarts raadt aan alcohol, drugs en kalmeringsmiddelen te vermijden: ze lossen de rouw niet op en u kunt eraan verslaafd raken. Ook melatoninepillen raadt Thuisarts af, omdat ze uw slaapritme in de war kunnen brengen. Heeft u het gevoel dat u iets nodig heeft om te slapen, bespreek dat dan eerst met uw huisarts.
Denkt u aan de dood of aan zelfdoding, praat er dan direct over. Bel uw huisarts of de huisartsenspoedpost, of bel 113 Zelfmoordpreventie via 113 of gratis via 0800-0113. Daar kunt u dag en nacht terecht, ook anoniem en via de chat op 113.nl. Bent u in direct gevaar, bel dan 112.
Waar deze informatie vandaan komt
De medische informatie op deze pagina komt van Thuisarts (de publiekssite van de Nederlandse huisartsen), de Hartstichting, ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum en 113 Zelfmoordpreventie. Deze pagina geeft algemene uitleg en vervangt geen arts. Heeft u klachten, bespreek ze dan met uw huisarts; bij acute klachten belt u 112.
Bijzondere dagen, zoals de eerste sterfdag en verjaardag, kunnen lichamelijke klachten opnieuw oproepen. Dat is normaal, en het zegt niets over hoe goed u rouwt.
Moet u naast uw verdriet ook een uitvaart regelen?
Wilt u het zelf doen, dan vindt u op onze site alle informatie, stap voor stap en gratis. Wilt u het liever uit handen geven: belt u ons, dan wordt u automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt. U wordt direct geholpen en, als u dat wilt, wordt alles meteen in gang gezet.
Had de overledene een uitvaartverzekering? Dan kan die de kosten geheel of gedeeltelijk dekken. Weet u het niet zeker, dan is een polis vaak nog te achterhalen.
⚜️ RouwUitvaart.nl · Landelijk informatie- en verwijsplatform bij overlijden
