Gezichtsreconstructie is gespecialiseerde restauratieve zorg waarbij een overledene na ernstig letsel (zoals een treinongeval, val van hoogte of zelfdoding) alsnog zichtbaar en herkenbaar kan worden opgebaard. Specialisten werken met restauratieve was, fillers, hechtingen, spiegelreconstructie en airbrush-camouflage, altijd in combinatie met continue koeling.
Opbaring compleet met koeling kost tot circa €1.200; complexe restauratie kost in de markt circa €500 tot €2.000 en hoger, waarbij gespecialiseerde praktijken doorgaans een starttarief van circa €300 plus ongeveer €90 per uur hanteren. Is een volledig natuurlijk resultaat niet haalbaar, dan bieden een hoge kraag, een lichte sluier, een gedeeltelijk zichtbaar gezicht of alleen de zichtbare hand een waardig alternatief.
Bij een niet-natuurlijke dood mag verzorging pas beginnen nadat de officier van justitie het lichaam heeft vrijgegeven. Bel dag en nacht 085-0048099: u wordt automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt.
Vaste prijzen zonder apart basistarief. Vaste samenstellingen: crematie vanaf €2.000, begrafenis vanaf €3.900 inclusief algemeen graf. Een crematie zelf regelen kan vanaf circa €800; losse diensten, zoals een complete opbaring, kunnen er altijd bij.
- Ook na zwaar aangezichtsletsel is een zichtbaar afscheid vaker mogelijk dan nabestaanden te horen krijgen.
- Wordt gezegd dat opbaren niet kan? Na de vrijgave van het lichaam mag u om een tweede beoordeling door een restauratiespecialist vragen.
- Technieken: restauratieve was en fillers, hechtingen en wondsluiting, spiegelreconstructie op fotoreferentie, airbrush-camouflage.
- Koeling is bij letsel extra belangrijk: open wonden versnellen het natuurlijke ontbindingsproces.
- Bij een niet-natuurlijke dood beslist de officier van justitie over vrijgave; pas daarna mag verzorging starten.
- Wettelijke termijn: niet eerder dan 36 uur en uiterlijk de zesde werkdag na de dag van overlijden (artikel 16 Wet op de lijkbezorging); de burgemeester kan, na het horen van een arts, een andere termijn stellen (artikel 17).
- Indicatie: opbaring compleet met koeling tot circa €1.200; complexe restauratie in de markt circa €500 tot €2.000 en hoger.
- Alternatieven zonder volledige reconstructie: hoge kraag, lichte sluier, half-open kist, alleen de hand zichtbaar.
- Balsemen is in Nederland verboden, op enkele uitzonderingen na zoals vervoer naar het buitenland (artikel 71 Wet op de lijkbezorging); koeling met externe restauratie volstaat in de meeste gevallen.
- Belt u, dan wordt u automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt.
Wanneer het gezicht door een zwaar ongeval, zelfdoding of treinongeval ernstig is verminkt, kan restauratieve zorg een liefdevolle manier zijn om alsnog een waardig en herkenbaar afscheid mogelijk te maken.
Wat er in uw situatie mogelijk is, zoals gezichtsreconstructie, restauratieve was, airbrush-camouflage of hulpmiddelen als een hoge kraag of lichte sluier, beoordeelt een specialist die het lichaam heeft gezien. Met uw vragen kunt u dag en nacht terecht bij het team van onze vaste uitvaartpartner. Een restauratief specialist doet zijn uiterste best voor een natuurlijk resultaat, al is dat bij extreme schade niet altijd 100% haalbaar.
De uitvaart zelf, met de laatste verzorging, doet een uitvaartverzorger bij u in de buurt. Zie ook onze informatie over thanatopraxie en postmortale make‑up.
Onze vaste uitvaartpartner werkt in heel Nederland. Belt u, dan wordt u automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet.
Wat kost gezichtsreconstructie en restauratieve zorg?
Restauratieve zorg bij verminking bestaat uit de opbaring compleet met koeling, tot circa €1.200, en de reconstructie zelf, doorgaans vanaf een starttarief van circa €300 plus ongeveer €90 per uur: een tarief dat gespecialiseerde thanatopraxie- en restauratiepraktijken openlijk publiceren in hun tarievenlijst.
Benieuwd wat een uitvaart kost? Bekijk daar alle prijzen per onderdeel, of neem zes uitgerekende samenstellingen door.
Indicatieve kosten restauratieve zorg
Complexe restauratie, marktindicatie. Daarnaast een opbaring compleet met koeling: tot circa €1.200. Gespecialiseerde praktijken rekenen doorgaans een starttarief van circa €300 plus ongeveer €90 per uur.
Prijzen zijn indicatief en afhankelijk van de situatie: vraag vooraf altijd een prijsopgave.
Bekijk alle indicatietarieven per onderdeel
| Onderdeel | Indicatie | Toelichting |
|---|---|---|
| Opbaring compleet met koeling | tot circa €1.200 | Voorverzorging, technische verzorging en opbouw met koeling tot de kistlegging. Goedkoper als u delen zelf doet of minder koeldagen nodig heeft. |
| Reconstructie: starttarief | circa €300 | Vast starttarief voor reconstructie- en restauratietechnieken, zoals gepubliceerd in de openbare tarievenlijst van gespecialiseerde thanatopraxiepraktijken. |
| Reconstructie: uurtarief | circa €90 per uur | Na het starttarief. Bij zwaar aangezichtsletsel lopen de uren snel op. |
| Reconstructie / camouflage totaal | circa €500 – €2.000+ | Restauratieve was, fillers, spiegelreconstructie en airbrush samen. |
| Specialistische zorg kwetsbaar lichaam | prijs op aanvraag | Bijvoorbeeld verzorgen en kleden, implantaten verwijderen, make-up en haar. Wat erbij hoort, verschilt per specialist. |
| Thanatopraxie (indien gekozen) | €750 | Alternatief voor koeling, inclusief verzorging en technische verzorging. |
| Toeslag overbrengen weekend of nacht | €125 | Bij overbrengen in het weekend of tussen 23.00 en 06.00 uur. |
| Reiskosten | prijs op aanvraag | Afhankelijk van de afstand tot de specialist. |
Bron van de starttarief- en uurtariefindicatie: openbaar gepubliceerde tarievenlijsten van gespecialiseerde Nederlandse thanatopraxie- en restauratiepraktijken. De specialist geeft een prijsopgave op basis van de feitelijke situatie, nadat hij of zij het letsel heeft beoordeeld.
Wat is gezichtsreconstructie en wanneer is het mogelijk?
Gezichtsreconstructie is uitwendig herstel van het gelaat van een overledene na ernstig letsel, zodat opbaren en zichtbaar afscheid nemen alsnog mogelijk worden; of het lukt hangt af van de mate van weefselverlies en van schade aan de schedel en het aangezicht.
Gezichtsreconstructie, ook wel restauratieve zorg genoemd, is een gespecialiseerde techniek waarbij een overleden persoon na ernstig letsel (zoals een treinongeval, val van hoogte, schotwond of zelfdoding) wordt voorbereid op een zichtbaar afscheid. Een restauratief specialist werkt met respect en oog voor detail om het gezicht zo herkenbaar mogelijk te maken.
Bij een sprong voor de trein is het gezicht vaak zwaar beschadigd: er kan sprake zijn van weefselverlies, botbreuken, vuilinsluitingen en verminking. Ook bij andere vormen van zelfdoding of ernstige ongevallen is de schade soms zo groot dat een volledige reconstructie niet eenvoudig is. Toch zijn er veel mogelijkheden. Specialisten kunnen met restauratieve was, fillers, zorgvuldige hechtingen en professionele airbrush-camouflage een groot verschil maken.
Belangrijk om te weten: een perfect natuurlijk resultaat is niet altijd haalbaar. De specialist doet altijd zijn uiterste best, maar het uitgangspunt is de ernst van het letsel. Soms wordt gekozen voor een combinatie van reconstructie en een subtiele bedekking, zoals een hoge kraag of een lichte sluier. Dit alles bespreekt u rechtstreeks met de specialist.
Bekijk per letseltype wat doorgaans haalbaar is
| Situatie | Aard van het letsel | Wat vaak mogelijk is |
|---|---|---|
| Aanrijding op het spoor | Weefselverlies, botbreuken, vuilinsluiting, soms niet-intact lichaam | Sterk wisselend. Vaak deels herstel, gecombineerd met kraag of sluier; regelmatig gekozen voor alleen de zichtbare hand. |
| Val van hoogte | Schedel- en aangezichtsfracturen, kneuzing en verkleuring | Vormherstel van botstructuren gevolgd door wondrestauratie en camouflage; vaak een herkenbaar gezicht. |
| Eenzijdig ongevalsletsel | Eén gezichtshelft beschadigd | Gunstig uitgangspunt: spiegelreconstructie op basis van de onbeschadigde zijde en fotoreferentie. |
| Verhanging | Halsletsel, verkleuring van het gelaat, zwelling | Camouflage en positionering; een hoge kraag of sjaal bedekt de hals. Gezicht meestal zichtbaar te maken. |
| Schotletsel | Lokaal weefselverlies, soms uitgebreide schade | Opbouw met restauratieve was en fillers; resultaat hangt sterk af van de plaats en omvang. |
| Brand- of hittetrauma | Huidverlies, contractie van weefsel | Volledige reconstructie zelden haalbaar; bedekking, half-open kist of de zichtbare hand zijn dan gebruikelijke keuzes. |
| Na obductie of gerechtelijke sectie | Hechtingen op schedel en romp | Goed op te vangen; hechtlijnen vallen onder haar en kleding weg. Thanatopraxie is dan technisch complexer. |
| Vocht- of gasophoping | Gasbuik of vochtophoping na reanimatie, acuut overlijden of ziekte | Specialisten kunnen vocht en gas afdrijven, waarna verkleuring en spanning afnemen en verzorging alsnog mogelijk wordt. |
| Gevorderd ontbindingsproces | Bij late vinding of lange vrijgaveperiode | Zichtbaar opbaren is dan meestal niet haalbaar; wel een gesloten kist met foto, of een zichtbare hand indien de toestand dat toelaat. |
Dit overzicht geeft de algemene lijn uit de praktijk. Alleen een specialist die het lichaam daadwerkelijk ziet, kan zeggen wat in uw situatie mogelijk is.
"Opbaren kan niet meer": dat is niet altijd het laatste woord
Na de vrijgave van het lichaam mag u een tweede beoordeling vragen: ook wanneer politie, mortuarium of uitvaartondernemer heeft gezegd dat opbaren onmogelijk is, kan een specialist in complexe restauratie beoordelen of een zichtbaar afscheid alsnog haalbaar is.
In de praktijk komt het regelmatig voor dat ter plaatse wordt besloten dat opbaring door de aard van het trauma niet mogelijk is. Dat besluit valt soms al vóórdat een specialist in complexe restauratie het lichaam heeft gezien. Daarmee kan nabestaanden ongemerkt de mogelijkheid worden ontnomen om nog afscheid te nemen.
Na de vrijgave kunt u als nabestaande, of de uitvaartondernemer namens u, een gespecialiseerd bedrijf inschakelen om te beoordelen of restauratie alsnog mogelijk is: een tweede beoordeling dus. Specialisten die zijn geschoold in complexe restauraties zijn vaak in staat om anatomisch beschadigde botstructuren weer in vorm te brengen, waarna herstel van de wonden mogelijk wordt. Juist bij hoofd- en aangezichtsletsel maakt dat het verschil tussen een gesloten kist en een zichtbaar afscheid.
Twijfelt u of u de juiste informatie heeft gekregen? U beslist daarna zelf.
Hoe werken restauratieve technieken bij gezichtsreconstructie?
Restauratieve technieken werken in vier lagen: wonden sluiten met hecht- en lijmtechnieken, botvorm herstellen, ontbrekende contouren opbouwen met restauratieve was en fillers, en het geheel egaliseren met airbrush-camouflage op basis van foto's uit het leven.
Restauratieve was & fillers
Medische restauratieve was om ontbrekende contouren (jukbeen, kaaklijn, neus) op te bouwen. Fillers herstellen volume bij weefselverlies.
Airbrush & camouflage
Airbrush maakt kleurverschillen, hechtingen en beschadigingen onzichtbaar voor een egale, natuurlijke teint.
Spiegelreconstructie & fotoreferentie
Op basis van foto's en de niet-beschadigde zijde wordt het gelaat symmetrisch hersteld.
Hechtingen & wondsluiting
Zorgvuldige hechtingen en camouflerende afwerking voor een rustig aanzien.
Bekijk het volledige werkproces, stap voor stap
1. Beoordeling en overleg
De specialist bekijkt het letsel en bepaalt wat realistisch haalbaar is. De bevindingen worden besproken met de uitvaartondernemer, die ze met u doorneemt. Er wordt niets uitgevoerd waarover u niet bent geïnformeerd.
2. Koeling plaatsen
Zo snel mogelijk komt er koeling, omdat beschadigde huid het natuurlijke ontbindingsproces versnelt. Zonder koeling is de tijd voor reconstructie kort.
3. Reiniging en wondverzorging
Vuil, gruis en bloedresten worden verwijderd. Wonden worden gereinigd en gesloten met hecht- en lijmtechnieken. Dit is de basis: zonder goede wondverzorging houdt geen enkele afwerking stand tot de dag van de uitvaart.
4. Vormherstel van botstructuren
Bij fracturen van schedel of aangezicht wordt de anatomische vorm hersteld. Dit vraagt de meeste tijd en de meeste scholing; het bepaalt of het gezicht herkenbaar wordt.
5. Opbouw met was en fillers
Ontbrekende contouren zoals jukbeen, neusrug of kaaklijn worden opgebouwd met restauratieve was. Fillers vullen weefselverlies aan.
6. Kleur en camouflage
Met airbrush en camouflerende producten worden hechtlijnen, verkleuringen en kleurverschillen weggewerkt tot een egale teint. Foto's uit het leven dienen als referentie voor huidtint en gelaatsuitdrukking. Camouflage wordt bij voorkeur pas aangebracht als het bloed uit het gelaat is weggetrokken; uit de praktijk gebeurt dat direct na het overlijden en is het gezicht binnen ongeveer een half uur bleek. Wordt make-up eerder aangebracht, dan tekent die daarna sterk af tegen de veranderde huidskleur.
7. Presentatie en hulpmiddelen
Haar, kleding, houding en belichting maken het beeld af. Waar nodig komen een hoge kraag, sjaal, sieraad of lichte sluier erbij, of wordt de kist zo gepositioneerd dat de best herstelde zijde zichtbaar is.
8. Controle vlak voor het rouwbezoek
Bij koeling kan condens ontstaan waardoor camouflage kan uitlopen. Daarom wordt vlak voor elk rouwbezoek gecontroleerd of het beeld nog klopt en zo nodig bijgewerkt.
9. Voorbereiding van de nabestaanden
Voordat u binnenkomt, beschrijft de specialist wat u zult zien: welke delen zijn hersteld, wat bedekt blijft en waar de sporen van het letsel nog zichtbaar zijn. Zo weet u vooraf waar u aan toe bent en bepaalt u zelf hoever u wilt gaan.
Bekijk waarop u de deskundigheid van een specialist herkent
De Wet op de lijkbezorging stelt zelf geen opleidingseisen aan wie restauratieve technieken uitvoert. Voor de conserverende behandeling (thanatopraxie) bepaalt artikel 71 dat bij ministeriële regeling eisen kúnnen worden gesteld aan opleiding, vakbekwaamheid en werkwijze. Dat maakt het extra zinvol om naar scholing en ervaring te vragen. In het vakgebied bestaan aanvullende modules op de basisopleiding postmortale zorg, waaronder opbaren, make-up en camouflage, airbrush, haarverzorging, complexe restauraties en anatomische schedel- en aangezichtsreconstructies.
Vraag daarom gerust naar:
- welke vervolgmodules of scholing zijn gevolgd, met name complexe restauraties;
- hoe vaak de specialist met dit specifieke type letsel heeft gewerkt;
- of hij of zij ook bij een tweede beoordeling wordt gevraagd door ondernemers of mortuaria;
- wat realistisch haalbaar is en waar de grens ligt;
- hoeveel uur ervoor wordt gerekend en welk starttarief en uurtarief gelden;
- welke koeling wordt geplaatst en hoe lang die betrouwbaar is;
- of implantaten zoals een pacemaker of ICD worden verwijderd wanneer u kiest voor crematie.
Een goede specialist belooft nooit een perfect resultaat vooraf, maar zegt eerlijk wat wel en niet kan. Meer over wat u kunt vragen leest u op onze pagina uitvaartondernemer bellen: wat vragen.
Koeling: bij letsel de belangrijkste eerste maatregel
Koeling is niet wettelijk verplicht, maar bij zwaar letsel praktisch onmisbaar: open wonden versnellen het ontbindingsproces, en met goede koeling is opbaren meestal vier tot zes dagen goed te doen.
Bij zwaar letsel is koeling niet een detail maar de voorwaarde waar alles op rust. Huiddefecten en open wonden zorgen voor een aanmerkelijk sneller natuurlijk ontbindingsproces dan bij een onbeschadigd lichaam. Hoe eerder er gekoeld wordt, hoe meer tijd en mogelijkheden de specialist heeft, en hoe langer de overledene toonbaar blijft.
Dat weegt hier extra zwaar, omdat het bij een niet-natuurlijke dood dagen kan duren voordat het lichaam wordt vrijgegeven. Die wachttijd overbruggen zonder goede koeling gaat ten koste van wat er daarna nog haalbaar is.
Bekijk de koelvormen en hoe lang opbaren mogelijk blijft
De Wet op de lijkbezorging schrijft conservering niet voor, maar in de praktijk is koeling vrijwel altijd nodig. Met goede koeling is een opbaring meestal vier tot zes dagen goed te doen. Bij letsel ligt die marge lager en is continue koeling belangrijker.
| Vorm | Hoe het werkt | Geschikt bij |
|---|---|---|
| Bedkoeling | Koelplaat op het matras, onder de overledene; blijft onzichtbaar onder het laken. | Thuis opbaren in het eigen bed, ook bij langere opbaringsperiodes. |
| Kistkoeling | Koelunit in of onder de kist; ook onzichtbaar voor bezoekers. | Opbaring in kist thuis of in een aula, en bij veel rouwbezoek. |
| Mortuariumkoeling | Gekoelde ruimte in uitvaartcentrum, ziekenhuis of rouwcentrum. | Wachttijd tot vrijgave, en wanneer thuis opbaren niet passend is. |
| Thanatopraxie | Tijdelijke conservering via de bloedvaten; opbaren kan daarna zonder koeling, op kamertemperatuur. | Wanneer koeling praktisch niet lukt of een langere opbaringsperiode gewenst is. Werking wettelijk maximaal tien dagen (artikel 71 lid 4 Wet op de lijkbezorging). |
Let op één praktisch punt: door koeling kan condens op de huid ontstaan, waardoor camouflage kan uitlopen. Een specialist controleert het beeld daarom vlak vóór elk rouwbezoek.
Reconstructie en koeling gaan samen: de restauratie bepaalt hoe het gezicht eruitziet, de koeling bepaalt hoe lang dat zo blijft. Lees ook onze pagina's over thuis opbaren en opbaren in een rouwcentrum.
Vrijgave van het lichaam bij een niet-natuurlijke dood
Bij een niet-natuurlijke dood beslist de officier van justitie over vrijgave: pas na diens verklaring van geen bezwaar geeft de gemeente het verlof tot begraven of cremeren af, en pas daarna mogen verzorging en restauratie beginnen.
Na een zelfdoding, een treinongeval of een ander ongeval is sprake van een niet-natuurlijke dood. De behandelend arts geeft dan geen verklaring van overlijden af. In plaats daarvan komt de gemeentelijk lijkschouwer, die rapporteert aan de officier van justitie. Die beslist of nader onderzoek nodig is en wanneer het lichaam wordt vrijgegeven.
Zolang het lichaam niet is vrijgegeven, wachten verzorging en restauratie; of u het lichaam eerder mag zien, vraagt u na bij de politie. Voor nabestaanden voelen die uren of dagen vaak eindeloos. Het is wel de fase waarin u alvast kunt laten uitzoeken wélke specialist straks beschikbaar is, zodat er geen tijd verloren gaat zodra de vrijgave er is.
Bekijk de volledige procedure en de wettelijke termijnen
De stappen na een niet-natuurlijk overlijden
| Stap | Wie | Wat er gebeurt |
|---|---|---|
| Schouw | Gemeentelijk lijkschouwer (forensisch arts) | Onderzoekt het lichaam en de omstandigheden. Bij een niet-natuurlijke dood vult hij of zij geen A-verklaring in, maar twee formulieren op grond van artikel 10 van de Wet op de lijkbezorging: één voor de burgerlijke stand, één voor de officier van justitie. |
| Beoordeling | Officier van justitie | Beslist of nader onderzoek nodig is, bijvoorbeeld door politie of het forensisch instituut. |
| Eventueel sectie | Officier van justitie / gerechtelijk patholoog | Bij een gerechtelijke obductie wordt geen toestemming aan de familie gevraagd. Nabestaanden hebben daarin geen inspraak. |
| Vrijgave | Officier van justitie | Geeft een verklaring van geen bezwaar af zodra onderzoek niet (langer) nodig is. |
| Verlof | Gemeente | Op basis van die verklaring geeft de gemeente het verlof tot begraven of cremeren af. Zonder dat verlof kan de uitvaart niet plaatsvinden. |
| Start verzorging | Specialist / uitvaartondernemer | Pas na vrijgave mogen verzorging en restauratie beginnen; koeling in het mortuarium kan al eerder. |
Termijnen
De uitvaart vindt niet eerder dan 36 uur en uiterlijk op de zesde werkdag na de dag van overlijden plaats (artikel 16 Wet op de lijkbezorging). De dag van overlijden telt niet mee, en zaterdagen, zondagen en feestdagen tellen niet mee als werkdag. Loopt het onderzoek langer door, dan kan de burgemeester uitstel verlenen nadat hij een arts heeft geraadpleegd (artikel 17). Een uitvaart binnen 36 uur kan alleen als de burgemeester daarmee na het horen van een arts instemt, in overeenstemming met de officier van justitie (artikel 17 lid 1).
Als iemand later is gevonden
Wordt iemand pas later aangetroffen, dan wordt bij de datum van overlijden de datum van de vinding genoteerd, met de aantekening 'gevonden'. Ook dan geldt dat verzorging pas kan starten na vrijgave. Meer hierover leest u op onze pagina's overlijden door ongeval of niet-natuurlijke dood en wat te doen bij lijkvinding.
Troostopties: wanneer reconstructie niet volledig mogelijk is
Is het gezicht niet volledig te herstellen, dan blijft zichtbaar afscheid meestal toch mogelijk: met een hoge kraag, een lichte sluier, een half-open kist, alleen de zichtbare hand, of een gesloten kist met een portretfoto en persoonlijke voorwerpen.
Soms is het gezicht zodanig beschadigd dat een volledige reconstructie niet haalbaar is of niet het gewenste resultaat oplevert. Ook dan zijn er mooie, troostvolle alternatieven die u rechtstreeks met de specialist kunt bespreken.
Alleen de hand zichtbaar
De kist blijft gesloten, maar de hand is zichtbaar en kan worden aangeraakt. Biedt veel troost door herkenbaarheid en tast.
Hoge kraag of lichte sluier
Een hoge kraag bedekt halsbeschadigingen, een lichte sluier geeft een zachte oplossing bij gelaatletsel.
Half-open kist
Alleen een deel van het gezicht of bovenlichaam is zichtbaar: een mooie middenweg.
Herinneringstafel of foto
Gesloten kist met een grote foto en persoonlijke voorwerpen voor een warm afscheid.
Bekijk meer vormen van gedeeltelijk zichtbaar afscheid
Zichtbaar afscheid is geen alles-of-niets. Tussen een volledig zichtbaar gezicht en een gesloten kist liggen veel tussenvormen, die per persoon en per situatie verschillen. Deze komen in de praktijk voor:
- Alleen een hand of onderarm zichtbaar: aanraakbaar, herkenbaar aan ring, litteken of nagels.
- Alleen het haar zichtbaar, bijvoorbeeld door een doek die tot de haargrens ligt.
- Eén gezichtshelft zichtbaar: de kist wordt zo gepositioneerd dat de best herstelde zijde naar de bezoeker toe ligt.
- Zichtbaar door een doorzichtige doek of sluier: de contouren zijn herkenbaar, de details verzacht.
- Aanraken zonder kijken: een hand onder het laken vasthouden, zonder het gezicht te zien.
- In etappes: eerst een beschrijving in woorden, dan een foto, dan eventueel zelf kijken. U kunt op elk moment stoppen.
- Per nabestaande verschillend: de een kijkt wel, de ander niet. Dat kan naast elkaar bestaan binnen één familie.
- Een driedimensionale afdruk van de hand: sommige specialisten maken een herinneringsbeeld van de hand, ook wanneer het gezicht niet zichtbaar kan zijn.
- Gesloten kist met een portretfoto en persoonlijke voorwerpen: kleding, bril, sieraden of een instrument bij de kist.
Welke vorm passend is, bepaalt u zelf in overleg met de specialist die het letsel heeft gezien.
De emotionele waarde van een zichtbaar afscheid
Een zichtbaar of gedeeltelijk zichtbaar afscheid geeft nabestaanden de kans om zelf te zien en aan te raken; dat u zelf bepaalt hoever u daarin gaat, is even belangrijk als het resultaat van de reconstructie.
Voor veel nabestaanden is het belangrijk om hun dierbare nog één keer te kunnen zien. Zelfs als het resultaat niet perfect is, kan een zorgvuldig verzorgd gezicht of een zichtbare hand helpen om het verlies te verwerken. Het zien en aanraken geeft een laatste kans om afscheid te nemen en de realiteit onder ogen te zien. Goede restauratieve specialisten begrijpen dit diepgaand en handelen met grote zorgvuldigheid en empathie.
U houdt altijd de regie. Wat u wenst, bespreekt u met het team van onze vaste uitvaartpartner en de uitvaartverzorger. Geen enkele verplichting. Zie ook onze pagina over zelf de uitvaart regelen voor meer grip op het hele proces.
Voor steun bij het rouwproces zelf verwijzen wij u naar gespecialiseerde hulpverleners; zie onze informatie over een rouwtherapeut vinden en rouw na zelfdoding.
Stappenplan: contact over restauratieve zorg
1. Neem contact op
U kunt dag en nacht bellen. Vermeld dat het om restauratieve zorg gaat. Weet u al iets over de staat van het lichaam, bijvoorbeeld van de politie of een arts, geef dat dan ook door.
2. Het team spreken
Vraag naar de ervaring met restauratieve zorg. Beschikbaarheid verschilt per regio en per moment.
3. Wensen bespreken
Bespreek met het team van onze vaste uitvaartpartner en daarna met de uitvaartverzorger wat u wilt, en vraag vooraf naar de mogelijkheden en de kosten. Geen verplichtingen.
4. Start zorg & afscheid
De uitvaartverzorger zorgt voor koeling en verzorging; een restauratief specialist doet de reconstructie, als die haalbaar is. U behoudt de regie over het afscheid.
Vergoedt een uitvaartverzekering gezichtsreconstructie?
Of gezichtsreconstructie wordt vergoed hangt af van het soort polis en de polisvoorwaarden: een kapitaalverzekering keert een bedrag uit aan de begunstigde op de polis, die het vrij kan besteden, terwijl een naturapolis een vaste samenstelling regelt waarin gespecialiseerde restauratieve zorg lang niet altijd is opgenomen.
Een naturaverzekering regelt vaak een vaste samenstelling, waarin gespecialiseerde restauratieve zorg niet altijd is opgenomen. Een kapitaalverzekering keert een bedrag uit aan de begunstigde op de polis, die het vrij kan besteden. Vraag dit na bij uw verzekeraar. De specialist levert daarvoor een factuur. Lees meer over het verschil natura en kapitaal.
Veelgestelde vragen over gezichtsreconstructie & restauratieve zorg
In veel gevallen wel, afhankelijk van weefselverlies en schedelschade. Specialisten gebruiken was, fillers, hechtingen en airbrush. Soms is een kraag, sluier of alleen de hand een beter alternatief. De specialist beoordeelt het letsel ter plaatse en zegt eerlijk wat haalbaar is. Een tweede beoordeling vragen mag, ook wanneer eerder is gezegd dat opbaren onmogelijk is.
Hoe snel een uitvaartverzorger of specialist kan komen, verschilt per regio en per moment; een vaste tijd is niet te geven. Bel gerust: het team van onze vaste uitvaartpartner beantwoordt uw vragen. Bij een niet-natuurlijke dood kan de verzorging bovendien pas starten nadat de officier van justitie het lichaam heeft vrijgegeven.
Opbaring compleet met koeling kost tot circa €1.200; complexe restauratie kost in de markt circa €500 tot €2.000 en hoger. Gespecialiseerde praktijken rekenen voor reconstructie- en restauratietechnieken doorgaans een starttarief van circa €300 plus ongeveer €90 per uur. De specialist geeft een prijsopgave nadat het letsel is beoordeeld.
Nee, intensieve koeling en externe technieken volstaan. Balsemen is in Nederland zelfs verboden, op enkele uitzonderingen na (artikel 71). Thanatopraxie, een tijdelijke conserverende behandeling, is wel mogelijk als u wilt opbaren zonder koeling op kamertemperatuur. De werking is wettelijk beperkt tot maximaal tien dagen (artikel 71 lid 4 Wet op de lijkbezorging). U kiest dit zelf.
Ja, de kist blijft gesloten, maar de hand is zichtbaar en aanraakbaar. Dit geeft veel troost. Herkenning zit vaak in een ring, een litteken of de vorm van de nagels. Sommige specialisten bieden daarnaast een driedimensionale afdruk of herinneringsbeeld van de hand aan, als tastbare herinnering voor later.
Alternatieven: hoge kraag, sluier, gedeeltelijk zichtbaar gezicht, alleen hand, of gesloten kist met foto. Ook mogelijk is dat de kist zo wordt geplaatst dat de best herstelde gezichtshelft naar de bezoeker toe ligt, of dat u de hand onder het laken vasthoudt zonder het gezicht te zien.
Herstel van symmetrie door de niet-beschadigde zijde als basis te gebruiken, effectief bij eenzijdig letsel. De specialist meet de gave helft op en bouwt de beschadigde zijde daarnaar op met restauratieve was en fillers. Foto's uit het leven dienen daarbij als referentie voor vorm, huidtint en gelaatsuitdrukking.
Dat hangt af van uw polisvoorwaarden. Vraag het na bij uw verzekeraar; de specialist levert daarvoor een factuur. Een kapitaalverzekering keert een bedrag uit aan de begunstigde op de polis, die het vrij kan besteden. Bij een naturapolis zit gespecialiseerde restauratieve zorg lang niet altijd in de vaste samenstelling.
Niet per definitie. In de praktijk wordt soms ter plaatse besloten dat opbaring door de aard van het trauma niet mogelijk is, zonder dat een restauratiespecialist het lichaam heeft gezien. Na de vrijgave mag u vragen om een tweede beoordeling door een gespecialiseerd bedrijf. Specialisten in complexe restauratie kunnen beschadigde botstructuren in vorm herstellen, waarna wondrestauratie mogelijk wordt.
Bij een niet-natuurlijke dood schouwt de gemeentelijk lijkschouwer en rapporteert aan de officier van justitie. Die beslist of nader onderzoek nodig is. Pas na een verklaring van geen bezwaar geeft de gemeente het verlof tot begraven of cremeren af. Tot die vrijgave wachten verzorging en restauratie; of u het lichaam eerder mag zien, vraagt u na bij de politie.
Huiddefecten en open wonden versnellen het natuurlijke ontbindingsproces. Bij letsel is goede wondverzorging in combinatie met continue koeling daarom belangrijker dan bij een onbeschadigd lichaam. Koeling is niet wettelijk verplicht, maar praktisch vrijwel altijd nodig. Goed gekoeld is opbaring meestal vier tot zes dagen goed te doen. Bedkoeling en kistkoeling blijven onzichtbaar onder het laken.
Ja. De uitvaart vindt niet eerder dan 36 uur en uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden plaats (artikel 16 Wet op de lijkbezorging). Duurt het onderzoek langer, dan kan de burgemeester, na een arts te hebben gehoord, een andere termijn stellen (artikel 17). Zaterdagen, zondagen en feestdagen tellen niet mee als werkdag.
Vraag naar ervaring met dit type letsel, welke vervolgmodules zijn gevolgd, wat realistisch haalbaar is, hoeveel uur het kost, welke koeling wordt geplaatst en wat u precies te zien krijgt voordat u de ruimte binnengaat. De wet stelt geen opleidingseisen aan wie deze technieken uitvoert, dus vragen naar scholing en ervaring is verstandig.
Dat is bij veel specialisten mogelijk. Ook gebruikelijk is dat de specialist eerst in woorden beschrijft wat u zult zien, welke delen zijn hersteld en welke bedekt blijven. Zo bepaalt u zelf, stap voor stap, hoever u wilt gaan. U kunt op elk moment besluiten om te stoppen.
Restauratie is uitwendig herstel: wonden sluiten, botvorm herstellen, opbouwen met was en camoufleren met airbrush. Thanatopraxie is inwendige tijdelijke conservering via de bloedvaten, waardoor koeling niet meer nodig is. Ze sluiten elkaar niet uit en worden bij zwaar letsel vaak gecombineerd. Restauratie bepaalt het beeld, conservering de houdbaarheid.
Beter niet meteen. Uit de praktijk: direct na het overlijden trekt het bloed uit het gezicht weg en binnen ongeveer een half uur is het gezicht bleek. Het bloed zakt naar de laagste delen, zoals achter in de nek. Make-up die daarvóór is aangebracht, tekent daarna sterk af tegen de veranderde huidskleur. Vakmensen brengen camouflage daarom doorgaans pas daarna aan.
Bij crematie wel: volgens een patiëntenfolder van de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie moet een pacemaker of ICD vóór de crematie worden verwijderd; de batterij kan in de oven exploderen. Vraag bij andere implantaten, zoals een neurostimulator of medicijnpomp, wat het crematorium vraagt. Of het bij begraven nodig is, vraagt u na bij de begraafplaats. Meld implantaten bij het eerste contact.
Verder lezen over dit onderwerp
Deze onderwerpen sluiten direct aan op restauratieve zorg bij verminking: de eerste stappen na een zelfdoding, de procedure bij een niet-natuurlijke dood, postmortale make-up, thanatopraxie en spoedopbaring thuis.
