Overlijden in een hospice of tijdens palliatieve zorg
Na een overlijden in een hospice komt eerst de arts om de schouw te verrichten en de verklaring van overlijden in te vullen. Pas daarna mag uw dierbare verzorgd en vervoerd worden. Het schouwen, het gereedmaken voor transport en het tijdelijk koelen komen voor rekening van de zorgorganisatie; het afleggen, het opbaren en de uitvaart zelf komen voor rekening van de nabestaanden. Een hospice heeft meestal geen mortuarium, maar uw dierbare hoeft er niet meteen weg: opbaren op de kamer, in een rouwcentrum of thuis mag allemaal. U bent volledig vrij in de keuze van uitvaartondernemer, en de uitvaart vindt plaats niet eerder dan 36 uur en uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden (artikel 16 Wet op de lijkbezorging).
- Eerst de schouw: zonder verklaring van overlijden mag er niets gebeuren.
- Zorgorganisatie betaalt: schouwen, gereedmaken voor transport, tijdelijk koelen.
- Nabestaanden betalen: afleggen, opbaren, kist of wade, vervoer, ceremonie, begraven of cremeren.
- Geen haast: u mag uw dierbare op de kamer laten of thuis laten opbaren.
- Vrije keuze: u bent niet gebonden aan de uitvaartondernemer waarmee het hospice werkt.
- Termijn: uitvaart tussen 36 uur en de zesde werkdag na het overlijden.
Het afscheid van een dierbare na een periode van palliatieve zorg voelt vaak anders dan een plotseling overlijden. Er was tijd om afscheid te nemen, maar dat maakt het moment zelf niet minder ingrijpend. Juist omdat er al zoveel emotionele energie is gegaan naar de laatste levensfase, is het prettig om te weten wat er nu praktisch gebeurt — zodat u zich kunt richten op uw dierbare en uw familie.
RouwUitvaart.nl is een landelijk, onafhankelijk informatie- en verwijsplatform voor nabestaanden. Hieronder leest u stap voor stap wat er gebeurt na een overlijden in een hospice, bijna-thuis-huis of palliatieve unit, en hoe u — als u dat wilt — de uitvaart laat regelen of een zelfstandige uitvaartondernemer in uw regio vindt. Bel 06-45100608 om een uitvaartondernemer te vinden; wij zijn dag en nacht bereikbaar.
Wat gebeurt er direct na het overlijden?
Direct na een overlijden in een hospice verricht de arts eerst de schouw; pas daarna mag uw dierbare worden verzorgd en vervoerd, waarna u kiest waar en hoe het afscheid plaatsvindt.
De schouw door de arts
De arts van het hospice, of uw eigen huisarts, stelt het overlijden vast en vult de verklaring van overlijden in. Zolang deze schouw niet heeft plaatsgevonden, mag uw dierbare niet worden verzorgd of verplaatst. Bij twijfel over de doodsoorzaak schakelt de arts de gemeentelijk lijkschouwer in.
Noodzakelijke zorg door de instelling
De zorgorganisatie verwijdert infuus, katheter of andere hulpmiddelen, maakt uw dierbare gereed voor transport en zorgt voor tijdelijke koeling. Deze noodzakelijke zorg komt voor rekening van de zorgorganisatie — u betaalt hiervoor niets.
Laatste verzorging en opbaren
Het afleggen — wassen, kleden, het haar doen — en het opbaren komen voor rekening van de nabestaanden. U bepaalt zelf wie dit doet: een uitvaartondernemer, de zorgverleners van het hospice, of u als familie zelf. Veel hospices vragen of u hierbij wilt helpen.
Kiezen waar uw dierbare blijft
Een hospice heeft meestal geen eigen mortuarium. U mag, in overleg, uw dierbare op de kamer laten tot de uitvaart, laten overbrengen naar een rouwcentrum, of naar de eigen woning voor thuisopbaring. Er is geen wettelijke termijn waarbinnen uw dierbare weg moet.
Aangifte bij de gemeente
Met de verklaring van overlijden doet u — of een door u ingeschakelde uitvaartondernemer — aangifte bij de gemeente waar het overlijden plaatsvond. U ontvangt het verlof tot begraven of cremeren. Een afschrift van de overlijdensakte kost landelijk €17,80 per stuk.
De uitvaart plannen
De uitvaart vindt plaats niet eerder dan 36 uur en uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden (artikel 16 Wlb). Weekenden en feestdagen tellen niet mee als werkdag. U bent volledig vrij in de keuze tussen begraven, cremeren of een alternatief.
Wie betaalt wat na een overlijden in het hospice?
De zorgorganisatie betaalt de schouw, het gereedmaken voor transport en het tijdelijk koelen; het afleggen, het opbaren en de uitvaart zelf komen voor rekening van de nabestaanden.
Veel families vragen zich af waar de grens ligt tussen "zorg" en "uitvaart" als het om kosten gaat. Het antwoord is helderder dan u misschien denkt: alles wat nodig is om uw dierbare na het overlijden waardig en veilig gereed te maken voor vervoer, is zorg en komt voor rekening van de zorgorganisatie. Alles wat daarna volgt, hoort bij de uitvaart en komt voor rekening van de nabestaanden.
Bekijk de volledige verdeling van kosten per onderdeel
| Onderdeel | Voor rekening van | Toelichting |
|---|---|---|
| Schouw door de arts | Zorgorganisatie | Vaststellen overlijden en verklaring van overlijden. |
| Gereedmaken voor transport | Zorgorganisatie | Verwijderen van infuus, katheter, sonde of andere hulpmiddelen. |
| Tijdelijk koelen | Zorgorganisatie | Koeling tot het moment van overbrengen of opbaren. |
| Afleggen (laatste verzorging) | Nabestaanden | Wassen, kleden, verzorgen. U mag dit zelf doen of laten doen. |
| Opbaren (kamer, rouwcentrum of thuis) | Nabestaanden | Ook opbaren op de eigen kamer in het hospice valt hieronder. |
| Kist of wade, vervoer, ceremonie | Nabestaanden | De reguliere uitvaartkosten. |
| Begraven of cremeren | Nabestaanden | Afhankelijk van de gekozen locatie en vorm. |
Waar u op moet letten bij het afleggen en opbaren
Lees wanneer het hospice kosten mag doorberekenen
Geeft u het hospice opdracht of toestemming om het afleggen of het opbaren te verzorgen, dan mag de instelling die kosten bij u in rekening brengen — of, als de polisvoorwaarden dat toestaan, bij de uitvaartverzekeraar. Dat geldt ook voor het opbaren op de kamer. Zorgorganisaties spreken met hun cliëntenraad af welke diensten zij na een overlijden leveren en tegen welk tarief. Vraag daar dus expliciet naar, zodat u niet voor verrassingen komt te staan.
Wat de uitvaart zelf kost
De uitvaartkosten na een overlijden in een hospice verschillen niet van die na een overlijden elders. Een stille crematie is mogelijk vanaf ongeveer €3.000, natuurbegraven ligt doorgaans tussen €6.000 en €9.000, een crematie kost gemiddeld €7.000 tot €9.500 en een begrafenis €9.000 tot €12.000. Door bewust te kiezen en losse diensten via zelfstandigen af te nemen, houden veel families de kosten aanzienlijk lager.
Benieuwd wat een uitvaart kost? Bekijk daar alle prijzen per onderdeel, of neem zes uitgerekende samenstellingen door.
Uw dierbare hoeft niet meteen weg
Er is geen wettelijke ontruimingstermijn: u mag uw dierbare in overleg op de eigen kamer laten, laten overbrengen naar een rouwcentrum of thuis laten opbaren.
Een van de meest gestelde vragen van nabestaanden is of de overledene direct het hospice moet verlaten. Dat hoeft niet. Hoewel hospices en verpleeghuizen zelden een eigen mortuarium hebben, bepaalt u wanneer en waarheen uw dierbare gaat. Er bestaat geen wettelijke ontruimingstermijn voor de kamer.
De brancheafspraak over de kamer
Bekijk de termijn voor het leegmaken van de kamer
In de zorg geldt de afspraak dat nabestaanden zeven dagen de tijd hebben om de kamer leeg te maken, waarbij de instelling voor die periode geen kamerkosten in rekening mag brengen. In die dagen kunt u er ook voor kiezen uw dierbare op de eigen kamer op te baren. De precieze afspraken verschillen per instelling: vraag het hospice hier gericht naar.
Thuis opbaren vanuit het hospice
Lees hoe koeling en thuisopbaring vanuit het hospice werken
Wilt u uw dierbare mee naar huis nemen? Dat mag. Na de schouw kan uw dierbare worden overgebracht naar de eigen woning voor thuisopbaring met professionele koeling. Spoedinzet gaat op aanvraag; hoe snel iemand beschikbaar is, verschilt per regio en per moment. Voor een langere opbaring zonder koelplaat is thanatopraxie een mogelijkheid. Bel 06-45100608 om hiervoor een uitvaartondernemer te vinden.
Donatie, persoonlijke spullen en het afsluiten van de zorgrelatie
Na een overlijden in een hospice is orgaandonatie niet mogelijk maar weefseldonatie wel; de familie ruimt doorgaans zelf de kamer op en het hospice biedt meestal een nagesprek aan.
Orgaan- en weefseldonatie
Bekijk welke donatie mogelijk is en binnen welke termijn
Orgaandonatie is alleen mogelijk wanneer iemand in een ziekenhuis overlijdt; bij een hospice is dat dus niet aan de orde. Weefseldonatie kan wel na een overlijden in een hospice of verzorgingsinstelling — denk aan hoornvliezen, huid, hartkleppen, bloedvaten of bot- en peesweefsel.
Hiervoor gelden korte termijnen. Wordt het lichaam binnen zes uur na het overlijden gekoeld, dan is uitname tot ongeveer 24 uur na het overlijden mogelijk. De uitname zelf gebeurt niet in het hospice, maar in een uitvaartcentrum of ziekenhuis. Wilde uw dierbare weefsel doneren, meld dit dan zo snel mogelijk bij de arts, zodat de schouw niet onnodig wordt uitgesteld. De uitvaart hoeft hierdoor niet uit te lopen: de wettelijke termijn blijft haalbaar en opbaren blijft gewoon mogelijk.
Persoonlijke spullen en het nagesprek
Lees wat er met de kamer en het nagesprek gebeurt
Zodra uw dierbare het hospice verlaat, is de zorgrelatie formeel beëindigd. De familie ruimt doorgaans zelf de persoonlijke spullen op de kamer op. Veel hospices bieden daarnaast de gelegenheid voor een afscheidsritueel bij het verlaten van het huis, en voor een nagesprek met de zorgverleners die betrokken waren. Zo'n nagesprek wordt meestal vanuit het hospice aangeboden; u hoeft er niet zelf om te vragen.
Als het verblijf langer duurt dan verwacht
Bekijk wat er gebeurt als de situatie stabiliseert
Hospicezorg is bedoeld voor mensen met een levensverwachting van doorgaans minder dan drie maanden. Stabiliseert of verbetert de gezondheid toch, dan is het hospice niet langer de aangewezen plek. Samen met de patiënt en de naasten wordt dan gekeken naar een passende vervolgplek, zoals een verpleeghuis of zorg thuis.
Rust in het regelen, keuze in het afscheid
Dag en nacht bereikbaar
Een overlijden houdt zich niet aan kantooruren. U belt 06-45100608 en wij zoeken een zelfstandige uitvaartondernemer bij u in de regio, die u meestal binnen 30 minuten terugbelt; lukt dat niet, dan vragen wij u of een halfuurtje extra schikt — en anders schakelen wij een andere ondernemer in.
Volledig vrije keuze
U bent niet gebonden aan de partij waarmee het hospice werkt. Wij verwijzen u naar zelfstandige uitvaartondernemers, zodat u kiest wie het afscheid begeleidt en wat daarbij hoort.
Compleet of per onderdeel
Laat de uitvaart volledig verzorgen door de ondernemer, of neem losse diensten af zoals alleen het opbaren of het vervoer. U bepaalt wat u uit handen geeft en wat u zelf doet.
Als het overlijden wordt verwacht: wat kunt u nu al regelen?
Wordt het overlijden verwacht, dan kunt u veel praktische zaken vooraf bespreken — van uitvaartwensen en de polis tot de opbaring en de administratie die het hospice regelt — wat achteraf rust geeft.
Een groot verschil tussen een overlijden in een hospice en een plotseling overlijden, is dat er vaak tijd is om praktische zaken vooraf te bespreken. Dat voelt soms ongemakkelijk, maar geeft achteraf veel rust — en het scheelt beslissingen op het moment dat u die het minst wilt nemen.
Bekijk de volledige checklist om vooraf te regelen
- Bespreek met uw dierbare en de familie of er wensen zijn over begraven, cremeren of een alternatief
- Vraag naar een eventuele uitvaartverzekering en waar de polis te vinden is
- Leg vast of er een voorkeur is voor thuisopbaring, opbaren op de kamer of in een rouwcentrum
- Controleer de registratie in het Donorregister, zeker als weefseldonatie gewenst is
- Noteer belangrijke telefoonnummers: huisarts, hospice, uitvaartondernemer
- Vraag het hospice welke administratieve stappen zij voor u regelen en welke niet
- Bespreek wie de kamer leegruimt en binnen welke termijn dat in dit hospice gebruikelijk is
Wilt u dit rustig vastleggen, los van een uitvaartverzekering? Dat kan via een persoonlijk wensendocument. Wilt u de uitvaart alvast laten regelen of vooraf een uitvaartondernemer vinden? Bel 06-45100608.
Was er een uitvaartverzekering?
Het soort polis bepaalt uw vrijheid: bij een naturapolis levert de verzekeraar de uitvaart, bij een kapitaalpolis keert hij een bedrag uit en bent u volledig vrij in de keuze van uitvaartondernemer.
Had uw dierbare een uitvaartverzekering, dan bepaalt het soort polis hoeveel vrijheid u heeft. Bij een naturapolis levert de verzekeraar de uitvaart als een samenstelling van diensten; u bent daarbij niet altijd verplicht om ook de uitvoerende ondernemer van de verzekeraar te gebruiken, maar de vergoeding kan verschillen. Bij een kapitaalpolis keert de verzekeraar een bedrag uit en bent u volledig vrij in de keuze van uitvaartondernemer.
Weet u niet of er een polis is? Verzekeraars zijn te achterhalen via het Verbond van Verzekeraars. Voor de exacte dekking en voorwaarden neemt u contact op met de verzekeraar zelf. Bel 06-45100608 om een zelfstandige uitvaartondernemer bij u in de buurt te vinden; wij zoeken en koppelen, de ondernemer belt u meestal binnen 30 minuten terug — lukt dat niet, dan vragen wij u of een halfuurtje extra schikt en anders schakelen wij een andere ondernemer in — en voert uit wat u niet zelf doet.
Vragen over overlijden in een hospice
De arts van het hospice of uw huisarts verricht de schouw en vult de verklaring van overlijden in. Pas daarna mag uw dierbare verzorgd en vervoerd worden. Het schouwen, het gereedmaken voor transport en het tijdelijk koelen komen voor rekening van de zorgorganisatie.
Het schouwen, gereedmaken voor transport en tijdelijk koelen zijn voor rekening van de zorgorganisatie. Het afleggen en het opbaren komen voor rekening van de nabestaanden. Geeft u het hospice opdracht om af te leggen of op te baren, dan mag de instelling dat bij u of bij de uitvaartverzekeraar in rekening brengen.
Nee. Hospices en verpleeghuizen hebben meestal geen eigen mortuarium, maar u mag in overleg besluiten uw dierbare op de kamer te laten tot aan de uitvaart, of te laten overbrengen naar een rouwcentrum of naar huis voor thuisopbaring. Er is geen wettelijke ontruimingstermijn; per instelling zijn hierover afspraken gemaakt.
Ja, dat is volledig toegestaan. Na de schouw kan uw dierbare worden overgebracht naar de eigen woning voor thuisopbaring met professionele koeling. Spoedinzet gaat op aanvraag; hoe snel iemand beschikbaar is, verschilt per regio en per moment. Bel 06-45100608 om hiervoor een uitvaartondernemer te vinden.
Orgaandonatie is alleen mogelijk bij een overlijden in een ziekenhuis. Weefseldonatie kan wel na een overlijden in een hospice of verzorgingsinstelling. Hiervoor gelden korte termijnen: wordt het lichaam binnen zes uur gekoeld, dan is uitname tot ongeveer 24 uur na het overlijden mogelijk. Meld dit daarom zo snel mogelijk bij de arts.
Net als bij ieder overlijden in Nederland geldt artikel 16 van de Wet op de lijkbezorging: de uitvaart vindt niet eerder plaats dan 36 uur en uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden. Weekenden en feestdagen tellen niet mee als werkdag.
Het hospice informeert u over de te volgen stappen, maar de aangifte bij de gemeente blijft een verantwoordelijkheid van de nabestaanden of een door hen ingeschakelde uitvaartbegeleider. U doet aangifte in de gemeente waar het overlijden plaatsvond en ontvangt het verlof tot begraven of cremeren. Een uitvaartondernemer inschakelen is niet verplicht, maar neemt deze stap desgewenst voor u over.
Er is geen wettelijke ontruimingstermijn. In de zorg geldt de brancheafspraak dat nabestaanden zeven dagen de tijd hebben om de kamer leeg te maken, waarbij de instelling voor die periode geen kamerkosten in rekening mag brengen. Vraag het hospice welke afspraken daar precies gelden.
Hospicezorg is bedoeld voor mensen met een levensverwachting van doorgaans minder dan drie maanden. Verbetert of stabiliseert de situatie, dan is het hospice niet meer de juiste plek en wordt samen met de naasten gekeken naar een passende vervolgplek, zoals een verpleeghuis of zorg thuis.
Ja. U bent volledig vrij in uw keuze van uitvaartbegeleider, ongeacht met welke partij het hospice gewoonlijk samenwerkt. Een instelling mag u een vaste ondernemer voorstellen, maar u zit daar nergens aan vast en kunt altijd zelf kiezen. Bel 06-45100608, dan zoeken wij een zelfstandige uitvaartondernemer bij u in de regio.
Verder lezen op RouwUitvaart.nl
Verder lezen
Een uitvaartondernemer vinden na een overlijden in het hospice?
Bel ons om een zelfstandige uitvaartondernemer in uw regio te vinden. Wij zijn dag en nacht bereikbaar en zetten het voor u in gang: wij zoeken en koppelen, en u wordt meestal binnen 30 minuten teruggebeld door een uitvaartondernemer bij u in de buurt die uitvoert wat u niet zelf doet; lukt dat niet, dan vragen wij u of een halfuurtje extra schikt — en anders schakelen wij een andere ondernemer in.
Bronnen: Wet op de lijkbezorging (art. 16), Wlz-Kompas (Zorginstituut Nederland), Regelhulp (VWS), Nederlandse Transplantatie Stichting, Nederlandse Zorgautoriteit, Algemene Voorwaarden VVT.
