Overlijden in een hospice of tijdens palliatieve zorg
Na een overlijden in een hospice komt eerst de arts om de schouw te verrichten en de verklaring van overlijden in te vullen. Pas daarna wordt uw dierbare verzorgd en vervoerd.
Het schouwen, het gereedmaken voor transport en het tijdelijk koelen komen in een verpleeghuis of andere Wlz-instelling volgens Zorginstituut Nederland voor rekening van de zorgorganisatie (vraag het hospice of dat daar ook zo geregeld is); het afleggen en het opbaren zijn in een Wlz-instelling voor rekening van de familie; de uitvaart zelf betalen de nabestaanden.
Een hospice heeft meestal geen mortuarium, maar uw dierbare hoeft er niet meteen weg: opbaren op de kamer (als het hospice dat toestaat), in een rouwcentrum of thuis kan allemaal. U bent volledig vrij in de keuze van uitvaartondernemer, en de uitvaart vindt plaats niet eerder dan 36 uur en uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden (artikel 16 Wet op de lijkbezorging), tenzij de burgemeester na het horen van een arts een andere termijn stelt (artikel 17).
Bel 085-0048099: u wordt automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt.
Vaste prijzen zonder apart basistarief. Vaste samenstellingen: crematie vanaf €2.000, begrafenis vanaf €3.900 inclusief algemeen graf. Een crematie zelf regelen kan vanaf circa €800; losse diensten, zoals een complete opbaring, kunnen er altijd bij.
- Eerst de schouw: tot de arts is geweest, wordt uw dierbare niet verzorgd of vervoerd.
- Zorgorganisatie betaalt: in een verpleeghuis of andere Wlz-instelling schouwen, gereedmaken voor transport, tijdelijk koelen (Zorginstituut Nederland); vraag het hospice hoe het daar zit.
- Nabestaanden betalen: afleggen, opbaren, kist of wade, vervoer, ceremonie, begraven of cremeren.
- Geen haast: uw dierbare kan op de kamer blijven als het hospice dat toestaat, of thuis worden opgebaard.
- Vrije keuze: u bent niet gebonden aan de uitvaartondernemer waarmee het hospice werkt.
- Termijn: uitvaart tussen 36 uur en de zesde werkdag na het overlijden, tenzij de burgemeester na het horen van een arts een andere termijn stelt.
Het afscheid van een dierbare na een periode van palliatieve zorg voelt vaak anders dan een plotseling overlijden. Er was tijd om afscheid te nemen, maar dat maakt het moment zelf niet minder ingrijpend. Juist omdat er al zoveel emotionele energie is gegaan naar de laatste levensfase, is het prettig om te weten wat er nu praktisch gebeurt, zodat u zich kunt richten op uw dierbare en uw familie.
RouwUitvaart.nl is een landelijk informatie- en verwijsplatform voor nabestaanden. Hieronder leest u stap voor stap wat er gebeurt na een overlijden in een hospice, bijna-thuis-huis of palliatieve unit, en hoe u de uitvaart laat verzorgen als u dat wilt.
Wat gebeurt er direct na het overlijden?
Direct na een overlijden in een hospice verricht de arts eerst de schouw; pas daarna wordt uw dierbare verzorgd en vervoerd, waarna u kiest waar en hoe het afscheid plaatsvindt.
De schouw door de arts
De arts van het hospice, of uw eigen huisarts, stelt het overlijden vast en vult de verklaring van overlijden in. Zolang deze schouw niet heeft plaatsgevonden, wordt uw dierbare niet verzorgd of gekoeld en zo min mogelijk verplaatst. Bij twijfel over de doodsoorzaak schakelt de arts de gemeentelijk lijkschouwer in.
Noodzakelijke zorg door de instelling
De zorgorganisatie verwijdert infuus, katheter of andere hulpmiddelen, maakt uw dierbare gereed voor transport en zorgt voor tijdelijke koeling. Deze noodzakelijke zorg komt voor rekening van de zorgorganisatie als het om een verpleeghuis of andere Wlz-instelling gaat (Zorginstituut Nederland). Vraag het hospice of dat daar ook zo geregeld is.
Laatste verzorging en opbaren
Het afleggen (wassen, kleden, het haar doen) en het opbaren zijn in een Wlz-instelling volgens Zorginstituut Nederland voor rekening van de familie; vraag het hospice hoe het daar zit. U bepaalt zelf wie dit doet: een uitvaartondernemer, de zorgverleners van het hospice, of u als familie zelf. Veel hospices vragen of u hierbij wilt helpen.
Kiezen waar uw dierbare blijft
Een hospice heeft meestal geen eigen mortuarium. U mag, in overleg, uw dierbare op de kamer laten tot de uitvaart, laten overbrengen naar een rouwcentrum, of naar de eigen woning voor thuisopbaring. Er is geen wettelijke termijn waarbinnen uw dierbare weg moet.
Aangifte bij de gemeente
Met de verklaring van overlijden doet u, of een door u ingeschakelde uitvaartondernemer, aangifte bij de gemeente waar het overlijden plaatsvond. U ontvangt het verlof tot begraven of cremeren. Een afschrift van de overlijdensakte kost landelijk €17,80 per stuk.
De uitvaart plannen
De uitvaart vindt plaats niet eerder dan 36 uur en uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden (artikel 16 Wlb), tenzij de burgemeester na het horen van een arts een andere termijn stelt (artikel 17 Wlb). Weekenden en feestdagen tellen niet mee als werkdag. De keuze tussen begraven en cremeren volgt zo veel mogelijk de wens of vermoedelijke wens van uw dierbare (artikel 18 Wet op de lijkbezorging).
Wie betaalt wat na een overlijden in het hospice?
In een verpleeghuis of Wlz-instelling betaalt de zorgorganisatie volgens Zorginstituut Nederland de schouw, het gereedmaken voor transport en het tijdelijk koelen; vraag het hospice hoe het daar zit. Het afleggen en het opbaren zijn in een Wlz-instelling volgens Zorginstituut Nederland voor rekening van de familie; de uitvaart zelf betalen de nabestaanden.
Veel families vragen zich af waar de grens ligt tussen "zorg" en "uitvaart" als het om kosten gaat. Het antwoord is helderder dan u misschien denkt: alles wat nodig is om uw dierbare na het overlijden waardig en veilig gereed te maken voor vervoer, is zorg en komt in een verpleeghuis of Wlz-instelling voor rekening van de zorgorganisatie; vraag het hospice hoe het daar zit. Alles wat daarna volgt, hoort bij de uitvaart en komt voor rekening van de nabestaanden.
Bekijk de volledige verdeling van kosten per onderdeel
| Onderdeel | Voor rekening van | Toelichting |
|---|---|---|
| Schouw door de arts | Zorgorganisatie | Vaststellen overlijden en verklaring van overlijden. |
| Gereedmaken voor transport | Zorgorganisatie | Verwijderen van infuus, katheter, sonde of andere hulpmiddelen. |
| Tijdelijk koelen | Zorgorganisatie | Koeling tot het moment van overbrengen of opbaren. |
| Afleggen (laatste verzorging) | Nabestaanden | Wassen, kleden, verzorgen. U mag dit zelf doen of laten doen. |
| Opbaren (kamer, rouwcentrum of thuis) | Nabestaanden | Ook opbaren op de eigen kamer in het hospice valt hieronder. |
| Kist of wade, vervoer, ceremonie | Nabestaanden | De reguliere uitvaartkosten. |
| Begraven of cremeren | Nabestaanden | Afhankelijk van de gekozen locatie en vorm. |
Waar u op moet letten bij het afleggen en opbaren
Lees wanneer het hospice kosten mag doorberekenen
Verzorgt een zorginstelling het opbaren, dan kan zij de kosten daarvan volgens de Nederlandse Zorgautoriteit factureren aan de nabestaanden of de uitvaartverzekeraar. Vraag het hospice daarom vooraf of het afleggen en het opbaren, ook op de kamer, iets kosten en hoeveel, zodat u niet voor verrassingen komt te staan.
Wat de uitvaart zelf kost
De uitvaartkosten na een overlijden in een hospice verschillen niet van die na een overlijden elders. Een volledig verzorgde crematie zonder afscheidsdienst is mogelijk vanaf €2.000, bij natuurbegraven betaalt u naast de uitvaart zelf circa €2.000 tot €7.000 grafrecht plus circa €500 tot €1.200 begraafkosten, een crematie met afscheidsdienst kost landelijk gemiddeld €7.000 tot €9.500 en een begrafenis €9.000 tot €12.000. Door bewust te kiezen en alleen losse diensten af te nemen, houden veel families de kosten aanzienlijk lager.
Benieuwd wat een uitvaart kost? Bekijk daar alle prijzen per onderdeel, of neem zes uitgerekende samenstellingen door.
Uw dierbare hoeft niet meteen weg
Er is geen wettelijke ontruimingstermijn: u mag uw dierbare in overleg op de eigen kamer laten, laten overbrengen naar een rouwcentrum of thuis laten opbaren.
Een van de meest gestelde vragen van nabestaanden is of de overledene direct het hospice moet verlaten. Dat hoeft niet. Hoewel hospices en verpleeghuizen zelden een eigen mortuarium hebben, bepaalt u wanneer en waarheen uw dierbare gaat. Er bestaat geen wettelijke ontruimingstermijn voor de kamer.
De brancheafspraak over de kamer
Bekijk de termijn voor het leegmaken van de kamer
In verpleeg- en verzorgingshuizen geldt volgens de Algemene Voorwaarden VVT de afspraak dat nabestaanden zeven dagen de tijd hebben om de kamer leeg te maken, waarbij de instelling voor die periode geen kamerkosten in rekening mag brengen. Opbaren op de eigen kamer kan in die dagen als de instelling daar de mogelijkheid voor heeft. De precieze afspraken verschillen per instelling: vraag het hospice hier gericht naar.
Thuis opbaren vanuit het hospice
Lees hoe koeling en thuisopbaring vanuit het hospice werken
Wilt u uw dierbare mee naar huis nemen? Dat mag. Na de schouw kan uw dierbare worden overgebracht naar de eigen woning voor thuisopbaring met professionele koeling. Belt u, dan wordt u automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet. Voor een langere opbaring zonder koelplaat is thanatopraxie een mogelijkheid.
Donatie, persoonlijke spullen en het afsluiten van de zorgrelatie
Na een overlijden in een hospice is orgaandonatie niet mogelijk maar weefseldonatie wel; de familie ruimt doorgaans zelf de kamer op en het hospice biedt meestal een nagesprek aan.
Orgaan- en weefseldonatie
Bekijk welke donatie mogelijk is en binnen welke termijn
Orgaandonatie is alleen mogelijk wanneer iemand in een ziekenhuis overlijdt; bij een hospice is dat dus niet aan de orde. Weefseldonatie kan wel na een overlijden in een hospice of verzorgingsinstelling: denk aan hoornvliezen, huid, hartkleppen, bloedvaten of bot- en peesweefsel.
Volgens de Nederlandse Transplantatie Stichting gelden korte termijnen. Wordt het lichaam binnen zes uur na het overlijden gekoeld, dan is uitname tot ongeveer 24 uur na het overlijden mogelijk. De uitname zelf gebeurt niet in het hospice, maar in een uitvaartcentrum of ziekenhuis. Wilde uw dierbare weefsel doneren, meld dit dan zo snel mogelijk bij de arts, zodat de schouw niet onnodig wordt uitgesteld. De uitvaart hoeft hierdoor niet uit te lopen: de wettelijke termijn blijft haalbaar en opbaren blijft gewoon mogelijk.
Persoonlijke spullen en het nagesprek
Lees wat er met de kamer en het nagesprek gebeurt
De familie ruimt doorgaans zelf de persoonlijke spullen op de kamer op. Veel hospices bieden daarnaast de gelegenheid voor een afscheidsritueel bij het verlaten van het huis, en voor een nagesprek met de zorgverleners die betrokken waren. Zo'n nagesprek wordt meestal vanuit het hospice aangeboden; vraag er gerust naar.
Als het verblijf langer duurt dan verwacht
Bekijk wat er gebeurt als de situatie stabiliseert
Volgens Palliaweb is hospicezorg bedoeld voor mensen met een levensverwachting van maximaal drie maanden. Stabiliseert of verbetert de gezondheid toch, dan is het hospice niet langer de aangewezen plek. Samen met de patiënt en de naasten wordt dan gekeken naar een passende vervolgplek, zoals een verpleeghuis of zorg thuis.
Rust in het regelen, keuze in het afscheid
Dag en nacht bereikbaar
Een overlijden houdt zich niet aan kantooruren.
Volledig vrije keuze
U bent niet gebonden aan de partij waarmee het hospice werkt. U kiest zelf wie het afscheid begeleidt en wat daarbij hoort.
Compleet of per onderdeel
Laat de uitvaart volledig verzorgen door de ondernemer, of neem losse diensten af zoals alleen het opbaren of het vervoer. U bepaalt wat u uit handen geeft en wat u zelf doet.
Als het overlijden wordt verwacht: wat kunt u nu al regelen?
Wordt het overlijden verwacht, dan kunt u veel praktische zaken vooraf bespreken (van uitvaartwensen en de polis tot de opbaring en de administratie die het hospice regelt) wat achteraf rust geeft.
Een groot verschil tussen een overlijden in een hospice en een plotseling overlijden, is dat er vaak tijd is om praktische zaken vooraf te bespreken. Dat voelt soms ongemakkelijk, maar geeft achteraf veel rust, en het scheelt beslissingen op het moment dat u die het minst wilt nemen.
Bekijk de volledige checklist om vooraf te regelen
- Bespreek met uw dierbare en de familie of er wensen zijn over begraven, cremeren of een alternatief
- Vraag naar een eventuele uitvaartverzekering en waar de polis te vinden is
- Leg vast of er een voorkeur is voor thuisopbaring, opbaren op de kamer of in een rouwcentrum
- Controleer de registratie in het Donorregister, zeker als weefseldonatie gewenst is
- Noteer belangrijke telefoonnummers: huisarts, hospice, uitvaartondernemer
- Vraag het hospice welke administratieve stappen zij voor u regelen en welke niet
- Bespreek wie de kamer leegruimt en binnen welke termijn dat in dit hospice gebruikelijk is
Wilt u dit rustig vastleggen, los van een uitvaartverzekering? Dat kan via een persoonlijk wensendocument. Wilt u de uitvaart alvast bespreken? Bel gerust: het team van onze vaste uitvaartpartner beantwoordt uw vragen.
Was er een uitvaartverzekering?
Het soort polis bepaalt uw vrijheid: bij een naturapolis levert de verzekeraar de uitvaart, bij een kapitaalpolis keert hij een bedrag uit aan de begunstigde uit de polis, en is de keuze van uitvaartondernemer vrij.
Had uw dierbare een uitvaartverzekering, dan bepaalt het soort polis hoeveel vrijheid u heeft. Bij een naturapolis levert de verzekeraar de uitvaart als een samenstelling van diensten; u bent daarbij niet altijd verplicht om ook de uitvoerende ondernemer van de verzekeraar te gebruiken, maar de vergoeding kan verschillen. Bij een kapitaalpolis keert de verzekeraar een bedrag uit aan de begunstigde uit de polis en bent u volledig vrij in de keuze van uitvaartondernemer.
Weet u niet of er een polis is? Verzekeraars zijn te achterhalen via het Verbond van Verzekeraars. Voor de exacte dekking en voorwaarden neemt u contact op met de verzekeraar zelf.
Verpleeghuis of hospice: vraag het vooraf
Wie in de overledenenzorg werkt, weet: de regels verschillen per instelling. Opbaren op de kamer mag meestal, maar niet overal.
Vraag daarom vooraf of opbaren op de kamer mag. De meeste haast komt vaak na de uitvaart: de kamer moet dan snel leeg, het bed moet weg en de spullen ook. Vraag dus ook hoeveel dagen u heeft om de kamer te ontruimen, en regel op tijd hulp of een bus. Dan overvalt het u niet.
Vragen over overlijden in een hospice
De arts van het hospice of uw huisarts verricht de schouw en vult de verklaring van overlijden in. Pas daarna wordt uw dierbare verzorgd en vervoerd. In een verpleeghuis of Wlz-instelling zijn het schouwen, het gereedmaken voor transport en het tijdelijk koelen volgens Zorginstituut Nederland voor rekening van de zorgorganisatie; vraag het hospice hoe het daar zit.
In een verpleeghuis of Wlz-instelling zijn het schouwen, gereedmaken voor transport en tijdelijk koelen volgens Zorginstituut Nederland voor rekening van de zorgorganisatie; het afleggen en het opbaren zijn daar voor rekening van de familie. Volgens de Nederlandse Zorgautoriteit kan de zorgaanbieder de kosten van opbaren factureren aan de nabestaanden of de uitvaartverzekeraar. Vraag het hospice hoe het daar zit.
Nee. Hospices en verpleeghuizen hebben meestal geen eigen mortuarium, maar u mag in overleg besluiten uw dierbare op de kamer te laten tot aan de uitvaart, of te laten overbrengen naar een rouwcentrum of naar huis voor thuisopbaring. Er is geen wettelijke ontruimingstermijn; per instelling zijn hierover afspraken gemaakt.
Ja, dat is volledig toegestaan. Na de schouw kan uw dierbare worden overgebracht naar de eigen woning voor thuisopbaring met professionele koeling. Belt u, dan wordt u automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet.
Orgaandonatie is alleen mogelijk bij een overlijden in een ziekenhuis. Weefseldonatie kan wel na een overlijden in een hospice of verzorgingsinstelling. Volgens de Nederlandse Transplantatie Stichting is uitname tot ongeveer 24 uur na het overlijden mogelijk, als het lichaam binnen zes uur gekoeld wordt. Meld dit daarom zo snel mogelijk bij de arts.
Net als bij ieder overlijden geldt artikel 16 Wlb: de uitvaart vindt niet eerder plaats dan 36 uur en uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden. Weekenden en feestdagen tellen niet mee. Afwijken kan met toestemming van de burgemeester na het horen van een arts, binnen 36 uur alleen in overeenstemming met de officier van justitie.
Het hospice informeert u over de te volgen stappen, maar de aangifte bij de gemeente blijft een verantwoordelijkheid van de nabestaanden of een door hen ingeschakelde uitvaartbegeleider. U doet aangifte in de gemeente waar het overlijden plaatsvond en ontvangt het verlof tot begraven of cremeren. Een uitvaartondernemer inschakelen is niet verplicht, maar neemt deze stap desgewenst voor u over.
Er is geen wettelijke ontruimingstermijn. In verpleeg- en verzorgingshuizen geldt volgens de Algemene Voorwaarden VVT dat nabestaanden zeven dagen de tijd hebben om de kamer leeg te maken, waarbij de instelling voor die periode geen kamerkosten in rekening mag brengen. Vraag het hospice welke afspraken daar precies gelden.
Volgens Palliaweb is hospicezorg bedoeld voor mensen met een levensverwachting van maximaal drie maanden. Verbetert of stabiliseert de situatie, dan is het hospice niet meer de juiste plek en wordt samen met de naasten gekeken naar een passende vervolgplek, zoals een verpleeghuis of zorg thuis.
Ja. U bent volledig vrij in uw keuze van uitvaartbegeleider, ongeacht met welke partij het hospice gewoonlijk samenwerkt. Een instelling mag u een vaste ondernemer voorstellen, maar u zit daar nergens aan vast en kunt altijd zelf kiezen. Bel gerust.
Bronnen: Wet op de lijkbezorging (art. 16), Zorginstituut Nederland, Regelhulp (VWS), Nederlandse Transplantatie Stichting, Nederlandse Zorgautoriteit, Algemene Voorwaarden VVT.
Verder lezen op RouwUitvaart.nl
Meer over palliatieve zorg
Deze informatie is zorgvuldig samengesteld, maar is geen persoonlijk juridisch advies. Gaat het om een erfenis, schulden of een termijn, dan kunt u terecht bij een notaris of jurist.
Een uitvaartverzorger nodig na een overlijden in het hospice?
Bel gerust: het team van onze vaste uitvaartpartner beantwoordt uw vragen en zet, als u dat wilt, de uitvaart in gang bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt. Het nummer is dag en nacht bereikbaar. De uitvaartverzorger voert uit wat u niet zelf doet.
