Opbaren betekent dat de overledene tot de uitvaart op een rustige plek ligt, zodat familie en vrienden afscheid kunnen nemen. Dat kan thuis, in een rouwcentrum of uitvaartcentrum en soms in het verpleeghuis, in een open kist, op bed of op een opbaarplank. De uitvaart volgt niet eerder dan 36 uur na het overlijden en uiterlijk op de zesde werkdag (artikel 16 Wet op de lijkbezorging). Een complete opbaring met verzorging en koeling kost via onze vaste uitvaartpartner tot circa €1.200; zelf doen kan met een koelplaat vanaf circa €190 voor zes dagen. Bel dag en nacht 085-0048099: u wordt automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt.
Ook gezocht als: opbaren, opbaring, overledene opbaren, opbaren van overledenen, opbaren zonder kist, opbaren in open kist, opbaren op bed, opgebaard liggen.
- Opbaren kan thuis, in een rouwcentrum of uitvaartcentrum en soms in het verpleeghuis.
- In een open of gesloten kist, op bed of op een opbaarplank: een kist is pas nodig bij het begraven of cremeren.
- Koeling is niet wettelijk verplicht, maar in de praktijk bijna altijd nodig.
- De opbaring loopt door tot de uitvaart: niet eerder dan 36 uur na het overlijden, uiterlijk op de zesde werkdag.
- Zelf doen mag. Laten verzorgen kost via onze vaste uitvaartpartner tot circa €1.200, thanatopraxie €750.
Wat is opbaren precies?
Opbaren is het verzorgd neerleggen van de overledene op een plek waar naasten tot de uitvaart afscheid kunnen nemen.
Het woord komt van de baar, de draagplank waarop vroeger een overledene werd gelegd. Tegenwoordig bedoelen we met opbaring het geheel: de laatste verzorging (wassen, aankleden, haren en gezicht verzorgen), het neerleggen in een kist, op bed of op een plank, de koeling, en de dagen waarin familie en vrienden langs kunnen komen.
Dat bezoek heet rouwbezoek. Het moment waarop de overledene in de kist wordt gelegd, heet de kistlegging; bij een opbaring op bed gebeurt dat vaak pas vlak voor de uitvaart.
Een opbaring is nergens verplicht. Sommige families kiezen bewust voor een gesloten kist of helemaal geen rouwbezoek, bijvoorbeeld bij een stille crematie. Anderen willen juist dat de overledene tot het laatst thuis is, in de eigen kamer. Beide zijn gewoon mogelijk.
Waar kunt u een overledene opbaren?
De vier gangbare plekken zijn thuis, een rouwcentrum of uitvaartcentrum, de kamer in een zorginstelling en tijdelijk het mortuarium van een ziekenhuis.
Thuis
De meest persoonlijke keuze: bezoek kan komen wanneer het u uitkomt en de overledene ligt in een vertrouwde omgeving. U heeft een koele kamer nodig en koeling onder het lichaam of in de kist. Alles over de vormen, de regels en wat het kost leest u bij thuis opbaren.
Rouwcentrum of uitvaartcentrum
Een eigen rouwkamer met koeling, vaak met vaste bezoektijden of een eigen sleutel voor dag en nacht. Prettig als het thuis te klein, te warm of te druk is. Soorten kamers en tarieven staan bij opbaren in een rouwcentrum.
Verpleeghuis of verzorgingshuis
Veel zorginstellingen hebben geen eigen opbaarruimte; de overledene blijft dan eerst op de eigen kamer tot de familie een keuze maakt. Hoe lang dat kan en of rouwbezoek op de kamer mag, verschilt per huis. Vraag het de instelling direct. Meer bij overlijden in een verzorgingshuis.
Ziekenhuis
Na een overlijden in het ziekenhuis gaat de overledene meestal tijdelijk naar het mortuarium. Daar wordt niet opgebaard voor rouwbezoek; de overledene wordt van daaruit overgebracht naar huis of naar een rouwcentrum. Zie overlijden in het ziekenhuis.
Opbaren in een open kist, op bed of zonder kist
Tijdens de opbaring bent u vrij in de vorm; een kist of ander omhulsel is pas verplicht op het moment van begraven of cremeren.
- In een open kist. De overledene ligt in de kist met het deksel eraf of half open. Kistkoeling zit dan onder het matras in de kist.
- In een gesloten kist. Voor wie geen rouwbezoek wil, of als de overledene er door ziekte of letsel niet meer goed uitziet.
- Op bed. De overledene blijft in het eigen bed liggen, met een koelplaat onder het lichaam. Voor veel families voelt dat het meest vertrouwd. De kistlegging volgt dan vlak voor de uitvaart.
- Op een opbaarplank of baar. Een verhoogde plank of baar in een kamer naar keuze, ook met koeling eronder.
Opbaren zonder kist mag dus gewoon. Voor de uitvaart zelf geldt het Besluit op de lijkbezorging: een overledene wordt begraven of gecremeerd in een kist, of zonder kist in een ander omhulsel dat daarvoor geschikt is (artikel 3 en artikel 8). Bij begraven moet dat omhulsel van biologisch afbreekbaar materiaal zijn (artikel 4). Een lijkwade kan zo'n omhulsel zijn, maar elke begraafplaats en elk crematorium heeft eigen voorwaarden. Wat een kist kost en welke soorten er zijn, leest u bij wat kost een doodskist.
Koeling bij opbaren: nodig, niet verplicht
De wet schrijft geen koeling voor, maar zonder koeling verandert een lichaam binnen korte tijd, dus in de praktijk wordt bijna altijd gekoeld.
Er zijn drie gangbare vormen. Een koelplaat(bedkoeling) ligt onder het lichaam of onder het matras en is stil en nauwelijks zichtbaar. Kistkoeling werkt op dezelfde manier, maar dan in de kist. In een rouwcentrum ligt de overledene in een gekoelde rouwkamer of tussen de bezoeken in een koelcel. Thuis helpt het om de verwarming uit te zetten, de gordijnen dicht te houden en de kamer te luchten. De vormen naast elkaar, met de voor- en nadelen, staan bij koeling bij thuis opbaren.
Thanatopraxie is het alternatief voor koeling: een behandeling die het lichaam tijdelijk conserveert. Volgens artikel 71 van de Wet op de lijkbezorging mag het effect hoogstens tien dagen duren, en de behandeling mag pas plaatsvinden als vaststaat dat er geen orgaan- of weefseldonatie volgt. De behandeling zelf gebeurt in een daarvoor ingerichte ruimte; daarna kan de overledene gewoon thuis worden opgebaard, zonder koeling. Via onze vaste uitvaartpartner kost thanatopraxie €750. Meer bij wat kost balsemen.
Hoe lang mag een overledene opgebaard liggen?
Zo lang als er tijd is tot de uitvaart: die vindt niet eerder plaats dan 36 uur na het overlijden en uiterlijk op de zesde werkdag daarna.
Dat staat in artikel 16 van de Wet op de lijkbezorging. Zaterdagen, zondagen en feestdagen tellen niet mee als werkdag, dus na een overlijden op vrijdag schuift de uiterste dag op. Wilt u later, bijvoorbeeld omdat familie uit het buitenland moet komen, dan kan de burgemeester na het horen van een arts een andere termijn toestaan (artikel 17). Eerder dan 36 uur kan alleen als ook de officier van justitie instemt.
Een veelgehoorde misvatting: die 36 uur gaat niet over hoe lang iemand thuis mag blijven. Wie thuis overlijdt, mag daar direct blijven. De termijn gaat alleen over het moment van begraven of cremeren.
Rouwbezoek en wake tijdens de opbaring
Rouwbezoek en waken zijn de redenen waarom de meeste families voor een opbaring kiezen: er is tijd om te kijken, aan te raken en samen te zijn.
Thuis bepaalt u de bezoektijden zelf. Spreek ze af en zet ze op de rouwkaart of in een bericht aan familie, zodat het niet de hele dag doorloopt. Houd de kamer koel, leg een condoleanceregister neer en zet een stoel bij het bed of de kist. In een rouwcentrum gelden de openingstijden van het centrum, al bieden sommige centra een eigen sleutel aan.
Een wake is het waken bij de overledene, vaak de avond of nacht voor de uitvaart. In de katholieke traditie heet dat de avondwake, met gebed; in andere tradities zit de familie gewoon samen bij de overledene. Ook kinderen mogen meestal gewoon meekijken: vertel vooraf rustig wat ze gaan zien.
Welke regels gelden bij het opbaren van overledenen?
De wet regelt de termijn en de kist bij de uitvaart, maar laat de opbaring zelf grotendeels vrij.
- U bent niet verplicht een uitvaartverzorger in te schakelen voor de verzorging of de opbaring.
- De uitvaart volgt niet eerder dan 36 uur en uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden (artikel 16 Wet op de lijkbezorging).
- Is de dood mogelijk niet-natuurlijk, dan mag de overledene pas worden vervoerd na toestemming van de officier van justitie (artikel 76). Verzorging en rouwbezoek wachten tot de vrijgave.
- Thanatopraxie mag pas als vaststaat dat er geen orgaan- of weefseldonatie volgt, en werkt hoogstens tien dagen (artikel 71).
- Bij begraven of cremeren: een kist of een ander geschikt omhulsel (Besluit op de lijkbezorging, artikel 3 en 8).
Zelf opbaren of de opbaring laten verzorgen
U kunt de opbaring helemaal zelf doen, of het laten verzorgen door een uitvaartverzorger; beide zijn even goed en u mag ze combineren.
Zo doet u het zelf
- Wacht met verzorgen tot de arts de schouw heeft gedaan.
- Was en kleed de overledene; doe dat met twee personen, het gaat zwaarder dan u denkt.
- Huur een koelplaat, vanaf circa €190 voor zes dagen, en leg die onder het lichaam.
- Houd de kamer koel: verwarming uit, gordijnen dicht, regelmatig luchten.
- Regel vier personen voor de kistlegging en een geschikte kist (online vanaf €239).
Alle stappen voor het geheel staan bij uitvaart zelf regelen.
Wilt u het laten regelen?
- Opbaring compleet (voorverzorging, technische verzorging, opbouw met koeling tot de kistlegging): tot circa €1.200, een maximum.
- Goedkoper als u delen zelf doet of als er minder koeldagen nodig zijn.
- Thanatopraxie €750, postmortale make-up €50, airbrush €200 (vaste prijzen).
- Thuis of in een rouwcentrum, door een uitvaartverzorger bij u in de buurt.
Belt u ons, dan wordt u automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt. U wordt direct geholpen en, als u dat wilt, wordt alles meteen in gang gezet.
Wat kost opbaren?
Zelf opbaren kost weinig meer dan de huur van de koeling; een volledig verzorgde opbaring kost via onze vaste uitvaartpartner tot circa €1.200.
- Zelf, met gehuurde koeling: koelplaat vanaf circa €190 voor zes dagen (marktprijs bij verhuurders).
- Opbaring compleet via onze vaste uitvaartpartner: tot circa €1.200, inclusief verzorging en koeling tot de kistlegging.
- Thanatopraxie in plaats van koeling: €750, inclusief verzorging en technische verzorging.
- Rouwcentrum: elk centrum rekent een eigen kamertarief; de bandbreedte staat bij opbaren in een rouwcentrum.
Regelt u de hele uitvaart via ons nummer, dan zit de opbaring al in de samenstelling: bij de crematie met klein afscheid (€4.000), de crematie met afscheidsdienst (€7.500), de begrafenis met afscheidsdienst (€6.000) en de uitgebreide begrafenis (€9.400). Een losse opbaring heeft u dan niet nodig. Alle zes samenstellingen, van alles zelf doen vanaf circa €800 tot een uitgebreide begrafenis, staan op wat kost een uitvaart.
Betaalt de uitvaartverzekering de opbaring?
Vaak wel: een naturapolis dekt opbaring meestal als dienst, een kapitaalpolis keert een bedrag uit dat u vrij mag besteden, ook aan opbaring.
Bij een naturaverzekering staat in de polis welke diensten vergoed worden; opbaring en koeling horen daar vaak bij, maar soms alleen als de verzekeraar ook de uitvaart verzorgt. Bij een kapitaalverzekering bepaalt u zelf waar het geld naartoe gaat. Weet u niet of er een polis is, laat het dan eerst uitzoeken voordat u kiest.
Veelgestelde vragen over opbaren
Opbaren betekent dat de overledene na de verzorging op een rustige plek wordt neergelegd, zodat familie en vrienden tot de uitvaart afscheid kunnen nemen. Dat kan in een kist, op bed of op een opbaarplank. De opbaring loopt meestal door tot de kistlegging of tot de dag van de uitvaart zelf.
Thuis, in een rouwcentrum of uitvaartcentrum, en soms op de eigen kamer in het verpleeghuis of verzorgingshuis. In een ziekenhuis ligt de overledene meestal tijdelijk in het mortuarium tot er een keuze is gemaakt. Welke plek past, hangt af van de ruimte thuis, het aantal bezoekers en uw eigen wens.
De uitvaart vindt volgens artikel 16 van de Wet op de lijkbezorging niet eerder plaats dan 36 uur na het overlijden en uiterlijk op de zesde werkdag. Tot die dag kan de opbaring doorlopen. Zaterdagen, zondagen en feestdagen tellen niet mee. Langer uitstel kan alleen met toestemming van de burgemeester.
Nee, de Wet op de lijkbezorging schrijft geen koeling voor. In de praktijk is koeling bijna altijd nodig, zeker bij een open opbaring of in een warme ruimte. Gebruikelijk zijn een koelplaat onder het lichaam, kistkoeling of een gekoelde rouwkamer. Thanatopraxie is een alternatief waarbij geen koeling nodig is.
Ja. Tijdens de opbaring mag de overledene gewoon op bed of op een opbaarplank liggen, met een koelplaat eronder. Pas bij het begraven of cremeren is volgens het Besluit op de lijkbezorging een kist of een ander geschikt omhulsel verplicht. Een lijkwade kan zo'n omhulsel zijn, als de begraafplaats of het crematorium die accepteert.
Een complete opbaring met voorverzorging, technische verzorging en koeling tot de kistlegging kost via onze vaste uitvaartpartner tot circa €1.200. Dat is een maximum: het wordt goedkoper als u delen zelf doet of als er minder koeldagen nodig zijn. Thanatopraxie kost €750, postmortale make-up €50 en airbrush €200.
Ja. U mag de overledene zelf wassen, aankleden en opbaren; de wet verplicht niet om daar een uitvaartverzorger voor in te schakelen. Een koelplaat huurt u vanaf circa €190 voor zes dagen. Voor de kistlegging zijn meestal vier personen nodig. Bij een niet-natuurlijke dood wacht u eerst op vrijgave door justitie.
Opbaren is de plek en de manier waarop de overledene tot de uitvaart ligt. Thanatopraxie is een behandeling die het lichaam tijdelijk conserveert, zodat koeling niet nodig is. Het effect duurt volgens artikel 71 van de Wet op de lijkbezorging hoogstens tien dagen. Via onze vaste uitvaartpartner kost thanatopraxie €750.
Ja. Wie thuis overlijdt, mag daar direct blijven; daar geldt geen wachttijd voor. De termijn van 36 uur gaat over het begraven of cremeren, niet over hoe lang iemand thuis mag liggen. Houd de kamer intussen koel, zet de verwarming uit en zorg zo snel mogelijk voor koeling.
Een wake is het waken bij de overledene, vaak in de avond of de nacht voor de uitvaart. Familie en vrienden blijven dan bij de opgebaarde overledene, praten, bidden of zijn stil. In de katholieke traditie heet dit de avondwake. Thuis kan dat altijd; in een rouwcentrum hangt het af van de openingstijden.
Belt u ons, dan wordt u automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner. Dat team beantwoordt uw vragen en zet, als u dat wilt, de opbaring in gang bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt, thuis of in een rouwcentrum. U wordt direct geholpen, ook als het snel moet.
Opbaren: zelf, of laten verzorgen
Een opbaring geeft tijd voor afscheid, en u bepaalt zelf waar, hoe en door wie.
Thuis op bed, in een open kist in een rouwcentrum of op de eigen kamer in het verpleeghuis: alles kan, zolang de uitvaart binnen de wettelijke termijn volgt. RouwUitvaart.nl is een landelijk informatie- en verwijsplatform. Wij voeren zelf geen uitvaarten uit: wij informeren u, en via ons nummer wordt u automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner.
Een opbaring laten verzorgen?
Belt u ons, dan wordt u automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de opbaring en de uitvaart in gang zet bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt.
RouwUitvaart.nl · Landelijk informatie- en verwijsplatform bij overlijden
