Overlijdt iemand die alleen woonde, dan regelen de nabestaanden de uitvaart, ook als zij ver weg wonen of elkaar al jaren niet spraken. Is er niemand die dat doet, dan draagt de burgemeester zorg voor de uitvaart — artikel 21 van de Wet op de lijkbezorging. Dat heet een gemeentelijke uitvaart of burgemeestersuitvaart: sober, maar wel een echte uitvaart. De gemeente kan de kosten daarna verhalen op de nalatenschap, op verwanten die tot onderhoud verplicht waren en op de werkgever (artikel 22). Laat de woning intact tot duidelijk is wie de erfgenamen zijn, en neem er niets uit mee. Bel 06-45100608 om een zelfstandige uitvaartondernemer bij u in de buurt te vinden — dag en nacht bereikbaar.
Ook gezocht als: wat te doen na overlijden alleenstaande, wat regelen na overlijden alleenstaande, gemeentelijke uitvaart, gemeente uitvaart, uitvaart door de gemeente, burgemeestersuitvaart, overlijden zonder nabestaanden.
De hoofdpunten op een rij
- Er blijft niemand zonder uitvaart. Doet niemand iets, dan neemt de gemeente het over.
- U hoeft geen familie te zijn om de uitvaart te regelen. Een buur of vriend mag dat ook.
- Regelen is niet hetzelfde als erven. Wie de uitvaart regelt, wordt daarmee nog geen erfgenaam — maar wordt wel opdrachtgever van de rekening.
- Kom nog niets uit de woning halen. Spullen meenemen kan later gelden als het aanvaarden van de erfenis, met schulden en al.
- De uitvaart is uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden, met minimaal 36 uur ertussen.
- Twijfelt u over de erfenis? Aanvaard niets voordat u weet of er schulden zijn.
Wie regelt de uitvaart als iemand alleen woonde?
De uitvaart wordt geregeld door wie zich meldt: meestal een familielid, soms een buur of goede vriend, en als niemand het doet de gemeente.
In de wet staat nergens dat alleen kinderen of een partner een uitvaart mogen regelen. Wie het doet, is degene die zich als eerste meldt en de opdracht geeft. Bij iemand die alleen woonde is dat vaak niet vanzelfsprekend: de kinderen wonen aan de andere kant van het land, het contact was verwaterd, of er zijn helemaal geen nabestaanden. Dan blijft de vraag hangen, terwijl de klok wel doorloopt.
Meldt zich niemand, dan gaat het over naar de gemeente. Degene die het lichaam onder zijn hoede heeft — in de praktijk de politie, het ziekenhuis of de zorginstelling — waarschuwt dan de burgemeester, uiterlijk op de derde dag na het overlijden. Dat is artikel 20 van de Wet op de lijkbezorging. Daarna neemt de gemeente het over.
Wilt u het zelf regelen maar weet u niet waar u moet beginnen, bel dan 06-45100608. Wij zoeken en koppelen een zelfstandige uitvaartondernemer bij u in de buurt; die neemt de uitvoering op zich en legt u onderweg uit wat er moet gebeuren.
De eerste stappen na het overlijden van een alleenstaande
Eerst een arts voor de verklaring van overlijden, dan de woning afsluiten, dan uitzoeken wie de nabestaanden zijn en pas daarna de uitvaart plannen.
- Bel een arts. Wordt iemand thuis gevonden, dan komt eerst een arts om het overlijden vast te stellen. Bij een onduidelijke of niet-natuurlijke doodsoorzaak komt de gemeentelijke lijkschouwer en waarschuwt die de politie. Meer hierover staat bij overlijden thuis: wat te doen.
- Sluit de woning af en laat alles staan. Niet opruimen, niet meenemen, geen post openen. Alles hoort bij de nalatenschap totdat duidelijk is wie de erfgenamen zijn.
- Zoek de nabestaanden. Kijk in een adresboekje, een telefoon of de administratie, of vraag de gemeente om hulp. De gemeente kan in de basisregistratie zien of er familie is.
- Zoek naar uitvaartwensen en een polis. Een wensenformulier, een codicil of een uitvaartverzekering ligt vaak in dezelfde map als de rest van de papieren. Het scheelt later veel uitzoekwerk.
- Doe aangifte van overlijden bij de gemeente. Dat doet meestal de uitvaartondernemer. Zie aangifte van overlijden bij de gemeente.
- Plan de uitvaart. Uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden, met minimaal 36 uur ertussen.
Wat is een gemeentelijke uitvaart of burgemeestersuitvaart?
Een gemeentelijke uitvaart is de uitvaart die de gemeente regelt wanneer niemand anders het doet; sober van opzet, maar wel een echte uitvaart met een eigen graf of crematie.
Artikel 21 van de Wet op de lijkbezorging legt die taak bij de burgemeester: draagt niemand zorg voor de lijkbezorging, dan doet de gemeente dat. In de praktijk schakelt de gemeente daarvoor een vaste uitvaartondernemer in. De uitvaart is sober: doorgaans geen aula met sprekers, geen rouwvervoer met volgauto's en geen koffietafel. Wel een kist, wel vervoer, en wel een begrafenis of crematie volgens de regels.
De naam burgemeestersuitvaart komt uit die wetstekst. In gemeentelijke stukken heet het meestal gemeentelijke uitvaart of uitvaart door de gemeente. Het is uitdrukkelijk geen anonieme afvoer: de overledene krijgt een eigen kist en een eigen bestemming, en de gegevens worden vastgelegd.
Steeds meer gemeenten proberen er iets menselijks aan toe te voegen. In sommige plaatsen leest een stadsdichter een gedicht voor of is er een moment van stilte bij de kist. Wilt u daarbij zijn, vraag dat dan aan zodra u weet dat de gemeente de uitvaart doet; het is geen recht, maar het wordt vaker toegestaan dan mensen denken.
Wie betaalt de uitvaart van een alleenstaande?
De gemeente schiet de kosten voor en kan ze daarna verhalen op de nalatenschap, op verwanten die tot onderhoud verplicht waren en op de werkgever.
Artikel 22 van de Wet op de lijkbezorging noemt die drie mogelijkheden met zoveel woorden. Let op het woord kan : het is een bevoegdheid van de gemeente, geen automatisme. Is de nalatenschap leeg en zijn er geen verwanten die tot onderhoud verplicht waren, dan blijven de kosten bij de gemeente.
Regelt u de uitvaart zelf, dan bent u opdrachtgever en komt de rekening op uw naam — ook als u geen erfgenaam bent. Dat is het punt waarop het misgaat bij goedbedoelde hulp van een buur. Spreek daarom vooraf af wie tekent, en of de kosten uit de nalatenschap worden betaald. Was er een uitvaartverzekering, dan meldt u het overlijden zo snel mogelijk bij die verzekeraar.
Wat een uitvaart kost hangt vooral af van wat u wel en niet laat doen. Bekijk zes uitgerekende samenstellingen of lees wat een uitvaart kost per onderdeel. Een sobere uitvaart die u grotendeels zelf regelt begint bij ongeveer €800; volledig verzorgd zonder ceremonie ligt vanaf circa €3.000.
Wat gebeurt er met de woning van de overledene?
De huur of de hypotheek loopt door tot de erfgenamen die opzeggen of de woning verkopen; tot die tijd blijft de woning zoals hij is.
Bij een huurwoning loopt de huur door na het overlijden. De erfgenamen zeggen op, meestal met een opzegtermijn van een maand, en leveren leeg op. Zolang niemand zich meldt, tikt de huur wel door. Meld het overlijden daarom snel bij de verhuurder, ook als u nog niet weet wie de erfgenamen zijn. Meer hierover leest u bij huurwoning opzeggen na overlijden.
Bij een koopwoning gaat de woning over op de erfgenamen, met de hypotheek erbij. Verkopen kan pas als vaststaat wie mag beslissen; daarvoor is meestal een verklaring van erfrecht nodig. Zie woning verkopen uit de nalatenschap.
En dan de vraag die het vaakst wordt gesteld: mag u iets meenemen? Nee. Ook niet de foto's, ook niet het horloge, ook niet om het veilig te bewaren. Alles in de woning hoort bij de nalatenschap. Iets meenemen kan later worden uitgelegd als het zuiver aanvaarden van de erfenis, en dan erft u de schulden mee. Papieren zoeken die nodig zijn voor de uitvaart mag wel; leg vast wat u hebt gedaan en met wie.
De nalatenschap: aanvaarden, beneficiair of verwerpen
U kunt een erfenis zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen; bij een alleenstaande zonder overzicht is beneficiair vaak de veiligste route.
Zuiver aanvaarden betekent dat u alles overneemt, inclusief de schulden, ook als die groter zijn dan het bezit. Beneficiair aanvaarden beperkt uw aansprakelijkheid tot wat de nalatenschap waard is. Verwerpen betekent dat u niets krijgt en niets hoeft te betalen. Beneficiair aanvaarden en verwerpen regelt u via de rechtbank.
Het venijn zit in wat u dóét voordat u kiest. Rekeningen betalen van de bankrekening van de overledene, spullen meenemen of de inboedel verdelen kan gelden als zuivere aanvaarding. Dan is de keuze al gemaakt zonder dat u het wist. Bij iemand die alleen woonde is dat risico groter, omdat vaak niemand weet hoe de administratie ervoor staat.
Uitzoeken hoe het zit doet u het beste voordat u iets tekent. Lees nalatenschap met schulden, erfenis en nalatenschap afhandelen en verklaring van erfrecht. Is er geen testament, dan bepaalt de wet wie erft; zie geen testament, wat nu.
Post, abonnementen en digitale sporen
Bij iemand die alleen woonde loopt alles nog even door: post, abonnementen, automatische incasso's en accounts blijven actief tot iemand ze stopzet.
Er is geen centrale knop die alles tegelijk uitzet. De gemeente geeft het overlijden wel door aan een aantal instanties, maar niet aan verzekeraars, telecomaanbieders, streamingdiensten of webshops. Bij een alleenstaande valt dat extra op: er is niemand in huis die de post ziet binnenkomen of de incasso's ziet doorlopen.
Begin met de post laten doorsturen naar het adres van degene die de administratie doet. Zo komt binnen wat u anders mist. Verzamel daarna bankafschriften van een paar maanden; daarop staan vrijwel alle vaste lasten en abonnementen. Voor accounts, e-mail en sociale media is er een eigen route; zie digitale nalatenschap.
Was er een executeur benoemd in een testament, dan is die de aangewezen persoon om dit op te pakken. Wat een executeur mag en moet, staat bij executeur van de nalatenschap.
U bent geen familie, maar wel de buur of de vinder
Als buur, vriend of huisbaas mag u de uitvaart regelen, maar u bent dan opdrachtgever; erfgenaam wordt u er niet van.
Het gebeurt vaak: de buurvrouw die de post zag opstapelen, de vriend die als enige nog belde, de huisbaas die de sleutel heeft. U wilt helpen, en dat mag. Een uitvaartondernemer neemt een opdracht van u aan zonder dat u familie bent.
Twee dingen om vooraf te weten. Ten eerste: de rekening komt op uw naam als u tekent. Of die uit de nalatenschap wordt betaald, hangt af van wat daarin zit en van de erfgenamen. Ten tweede: het regelen van een uitvaart maakt u geen erfgenaam, en het verplicht u ook niet tot meer dan wat u afspreekt.
Weet u niet of u dit op u moet nemen? Bel dan eerst even. Wij denken mee over wat er nu echt moet gebeuren en wat kan wachten, en zoeken zo nodig een zelfstandige uitvaartondernemer bij u in de buurt: 06-45100608, dag en nacht bereikbaar.
Zelf regelen of de gemeente laten gaan?
Zelf regelen geeft ruimte voor een persoonlijk afscheid en houdt de regie bij u; de gemeente laten gaan is de route als er niemand is die het kan of wil.
Er is geen goed of fout in deze keuze. Wie jarenlang geen contact had, hoeft zich niet verplicht te voelen. En wie het wél wil doen, hoeft niet bang te zijn dat het meteen duizenden euro's kost: een sobere uitvaart die u grotendeels zelf regelt is aanzienlijk goedkoper dan een volledig verzorgde.
Wat vaak de doorslag geeft is niet het geld maar het afscheid zelf. Bij een gemeentelijke uitvaart is er meestal geen plechtigheid en geen moment om samen stil te staan. Wilt u dat wel, dan is zelf regelen de enige route — eventueel in een sobere vorm, met alleen de onderdelen die u belangrijk vindt.
Twijfelt u tussen die twee? Leg de situatie voor aan een zelfstandige uitvaartondernemer voordat u beslist. Die kan in een kwartier uitrekenen wat de sobere variant kost, zodat u een keuze maakt op basis van een bedrag in plaats van een vermoeden.
Was er een uitvaartverzekering?
Een uitvaartverzekering van een alleenstaande wordt makkelijk over het hoofd gezien; de verzekeraar meldt zich niet uit zichzelf, dus u moet hem vinden.
Bij iemand die alleen woonde weet vaak niemand of er een polis was. Toch scheelt het veel: een uitkering betaalt de uitvaart geheel of gedeeltelijk, en bij een naturapolis regelt de verzekeraar een deel van de uitvaart zelf. Zoek in de administratie naar een polisblad of naar een jaarlijkse premie-afschrijving op het bankafschrift.
Vindt u niets, dan kunt u navraag doen bij het Verbond van Verzekeraars, dat een zoekservice heeft voor onvindbare polissen. Meld het overlijden zo snel mogelijk als u de verzekeraar wel vindt; bij een naturapolis is dat zelfs belangrijk vóórdat u een ondernemer opdracht geeft, omdat de verzekeraar anders mogelijk minder vergoedt.
Is er geen verzekering en geen geld in de nalatenschap, dan is dat geen blokkade. De uitvaart gaat door; de vraag is alleen wie de kosten uiteindelijk draagt. Zie ook onverwacht overlijden, gemeente en bijstand.
Vragen over het overlijden van een alleenstaande
Familie of nabestaanden regelen de uitvaart, ook als zij niet in de buurt wonen. Is er niemand die dat op zich neemt, dan draagt de burgemeester zorg voor de lijkbezorging; dat staat in artikel 21 van de Wet op de lijkbezorging. Er hoeft dus niemand achter te blijven zonder uitvaart.
Een gemeentelijke uitvaart, ook wel burgemeestersuitvaart genoemd, is de uitvaart die de gemeente regelt wanneer niemand anders dat doet. Het is een sobere maar respectvolle uitvaart, meestal een crematie of begrafenis zonder uitgebreide plechtigheid. De gemeente schakelt daarvoor zelf een uitvaartondernemer in.
De gemeente schiet de kosten voor en kan die daarna verhalen. Artikel 22 van de Wet op de lijkbezorging noemt drie mogelijkheden: de nalatenschap van de overledene, bloed- en aanverwanten die tot onderhoud verplicht waren, en de werkgever als die de kosten moest dragen.
Dat hangt af van uw relatie tot de overledene en van wat u met de nalatenschap doet. De gemeente kan kosten verhalen op bloed- en aanverwanten die tot onderhoud verplicht waren. Aanvaardt u de erfenis zuiver, dan neemt u ook de schulden over. Laat u hierover adviseren voordat u iets tekent.
Neemt niemand maatregelen voor de lijkschouwing of de uitvaart, dan waarschuwt degene die het lichaam onder zijn hoede heeft de burgemeester, uiterlijk op de derde dag na het overlijden. Dat staat in artikel 20 van de Wet op de lijkbezorging. In de praktijk doet de politie of de zorginstelling dit.
Ja. Een buur, vriend of kennis mag de uitvaart regelen; daarvoor hoeft u geen familie of erfgenaam te zijn. Houd er wel rekening mee dat u dan zelf opdrachtgever bent en de rekening op uw naam komt. Bespreek dat vooraf met de uitvaartondernemer en met de eventuele erfgenamen.
De huur loopt door tot hij is opgezegd. Erfgenamen zeggen de huur op, meestal met een opzegtermijn van een maand, en leveren de woning leeg op. Zolang niet duidelijk is wie de erfgenamen zijn, kan dat stilstaan. Neem daarom snel contact op met de verhuurder om de situatie te melden.
Nee, niet zonder toestemming van de erfgenamen. Alles in de woning hoort bij de nalatenschap, ook kleine dingen. Meenemen kan later worden uitgelegd als zuivere aanvaarding van de erfenis, met de schulden erbij. Papieren zoeken die nodig zijn voor de uitvaart mag wel; leg vast wat u hebt gedaan.
Dat vraagt u op bij het Centraal Testamentenregister. Daar staat geregistreerd of iemand een testament heeft laten maken en bij welke notaris. De inhoud staat er niet in; die krijgt u bij de notaris zelf. Een verklaring van erfrecht regelt vervolgens wie officieel mag handelen namens de nalatenschap.
Aanvaard de erfenis dan niet zomaar. U kunt beneficiair aanvaarden, waarbij u alleen aansprakelijk bent tot wat de nalatenschap waard is, of de erfenis verwerpen. Beide regelt u via de rechtbank. Doe dit voordat u spullen meeneemt of rekeningen betaalt, want dat kan als zuivere aanvaarding gelden.
Meestal is het een sobere uitvaart zonder plechtigheid, maar wie erbij wil zijn kan dat vaak aanvragen bij de gemeente. Sommige gemeenten werken met een stadsdichter of een korte stilte bij de kist. Vraag ernaar zodra u weet dat de gemeente de uitvaart regelt, want daarna is er weinig tijd.
De uitvaart vindt plaats na minimaal 36 uur en uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden; dat staat in artikel 16 van de Wet op de lijkbezorging. Zaterdagen, zondagen en feestdagen tellen niet mee als werkdag. Uitstel kan de burgemeester verlenen als daar reden voor is.
