Wat er in een rouwcentrum gebeurt, zien nabestaanden bijna nooit. De overledene komt binnen via de achterkant, gaat naar een gekoelde ruimte van ongeveer koelkasttemperatuur en wacht daar tot de verzorging en het gesprek over de uitvaart. Voor bezoek wordt de kist naar een huiselijke familiekamer gebracht, en u mag altijd meehelpen met de verzorging. Dit artikel laat stap voor stap zien hoe het werkt, uit de praktijk van de overledenenzorg.
Ook gezocht als: rouwcentrum, uitvaartcentrum, koelcel overledene, gekoelde ruimte rouwcentrum, overledene in de koeling, familiekamer rouwcentrum, 24-uurskamer, opbaren in een rouwcentrum, mortuarium ziekenhuis, verzorgingsruimte, overledene ophalen, rouwambulance.
Moet u een uitvaart regelen? Bel 085-0048099, dag en nacht: u wordt automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner. Vaste samenstellingen zonder apart basistarief: crematie vanaf €1.750, begrafenis vanaf €3.900 inclusief algemeen graf. Een crematie zelf regelen kan vanaf circa €800; losse diensten, zoals een complete opbaring, kunnen er altijd bij.
- Binnenkomst: via de achterkant, waar bezoekers nooit komen; u mag meerijden tot aan de oprit.
- Koeling: ongeveer koelkasttemperatuur, in een lege koelruimte of in gestapelde rekken.
- Hoe lang: zo lang als de familie wil, meestal tot aan de dag van de uitvaart.
- Bezoek: in een huiselijke familiekamer, of in een kamer waar u dag en nacht zelf naar binnen kunt.
- Zelf meehelpen: u mag altijd meehelpen met wassen en aankleden, of het helemaal zelf doen.
Het ophalen: altijd met z'n tweeën, en nooit slepen
Het zorgteam haalt een overledene altijd met twee mensen op, met een brancard, en neemt de tijd om dat netjes en met respect te doen.
Bij het ophalen komen er altijd twee medewerkers. Weten ze vooraf dat het zwaar wordt, bijvoorbeeld bij een overledene met veel overgewicht, dan komen ze met vier. Ze nemen een brancard mee naar binnen, een laken en, als iemand boven ligt, een glijzeil. De overledene gaat in het bovenstel van de brancard; het onderstel blijft in de gang staan. Zo dragen twee mensen de overledene rustig de trap af.
Soms wordt een overledene nog in een laken de trap af gesleept. Dat is schrijnend, en gelukkig gebeurt het steeds minder. Het hoeft ook niet: met een brancard of door de overledene netjes te dragen, gaat het altijd op een waardige manier. Hoe medewerkers dat zonder blessures doen, leest u bij ergonomisch werken in de uitvaart.
Overlijdt iemand in het ziekenhuis, dan gaat de overledene eerst naar het mortuarium van het ziekenhuis. Dat is ook een gekoelde ruimte. Nabestaanden komen daar nooit; het zorgteam haalt de overledene daar op. Afscheid nemen doet u op de kamer, of later in het rouwcentrum. Meer daarover bij overlijden in het ziekenhuis.
De rit en de aankomst: via de achterkant
U mag in uw eigen auto achter de rouwambulance aan rijden tot aan de oprit van het rouwcentrum; daar neemt u nog even afscheid en gaat de overledene via de achterkant naar binnen.
Voor het vervoer gebruikt het team meestal een rouwambulance: een bestelbus, vaak een Mercedes Vito, met rouwvlaggen. Voor deze overbrengingen werkt dat beter dan een rouwauto. Wilt u mee, dan rijdt u erachteraan tot aan de oprit van het uitvaartcentrum of crematorium. Daar stopt u, en is er nog een moment om afscheid te nemen.
De overledene gaat nooit via de voorkant naar binnen, maar via een ingang aan de achterkant. Daar liggen gangen en ruimtes waar bezoekers nooit komen, met een verzorgingsruimte en een gekoelde ruimte. Soms verzorgt het team de overledene meteen. Vaak wordt de overledene eerst gekoeld neergelegd, zodat een ander zorgteam later wast, aankleedt en de verzorging doet. Wat die verzorging inhoudt, leest u bij de verzorging van mond, ogen en neus.
De gekoelde ruimte: hoe ziet die eruit?
De gekoelde ruimte heeft ongeveer koelkasttemperatuur, zo'n 5 tot 7 graden, en is ofwel een lege koelruimte voor zes tot acht overledenen, ofwel een ruimte met gestapelde rekken voor twintig tot dertig.
Hoe de koeling eruitziet, verschilt per rouwcentrum. Vaak is het een lege, gekoelde ruimte waar plaats is voor ongeveer zes tot acht overledenen. De hele ruimte wordt koel gehouden.
In grotere uitvaartcentra en crematoria zit de koeling vast aan de verzorgingsruimte, met gestapelde rekken. De overledene ligt op een metalen plaat, en met een soort liftje schuift het team die plaat in het rek, de ene boven de andere. Op de onderste plek kan een kist staan. Zo is er in een gemiddelde koeling plaats voor twintig tot dertig overledenen.
Daarnaast is er vaak een aparte vriesruimte. Die is bedoeld voor overledenen die pas na lange tijd zijn gevonden. Het lichaam gaat dan in een lijkzak in de kist, en de kist wordt bevroren om verdere ontbinding en geur te voorkomen. Wat er in zo'n situatie gebeurt, leest u bij wat te doen bij een lijkvinding en een overledene zien na dagen.
Papieren en controle: het moet allemaal kloppen
Bij de koeling controleert het team of het voetbandje, de papieren en het kaartje aan de koeling hetzelfde zeggen.
Vanaf het eerste moment draagt de overledene een voetbandje met naam, datum en een nummer. Bij de koeling wordt dat opnieuw nagelopen: het bandje moet kloppen met de papieren en met het kaartje aan de koeling. Hoe dat systeem werkt, van het ophalen tot de crematie, leest u bij verwisseling van een overledene voorkomen.
De papieren gaan mee: de verklaring van overlijden en de doodsoorzaakverklaring. Die laatste zit in een gesloten envelop en is bestemd voor het CBS. Het zorgteam mag die niet openen, ook niet als iemand mogelijk een besmettelijke ziekte had. Het team werkt daarom altijd met dezelfde zorg en hygiëne, wat de doodsoorzaak ook is. In elk uitvaartcentrum is een vast bakje voor de papieren, zodat de uitvaartverzorger ze de volgende dag kan ophalen.
Hoe lang blijft de overledene in de koeling?
De overledene kan in de gekoelde ruimte blijven tot aan de uitvaart; de plek wordt gereserveerd en per nacht gerekend.
Hoe lang de overledene in het rouwcentrum blijft, hangt af van wat de familie wil. De plek wordt gereserveerd, meestal vanaf het begin tot aan de dag van de uitvaart. Koelen tot het einde is juist goed: het lichaam blijft dan het mooist.
Een overnachting in de gekoelde ruimte kost circa €100 tot €150 per nacht; dat verschilt per ondernemer. Welke vormen van opbaren er zijn en wat ze kosten, leest u bij opbaren in een rouwcentrum. Wat een uitvaart in totaal kost, ziet u bij wat kost een uitvaart.
Ondertussen wacht de overledene op het gesprek tussen de familie en de uitvaartverzorger. Daarin wordt besproken wat er moet gebeuren, bijvoorbeeld of er thanatopraxie komt. Is dat vooraf al bekend, dan staat het al op het formulier.
Op bezoek: de familiekamer en de kamer met eigen sleutel
Wilt u op bezoek, dan wordt de kist naar een huiselijke familiekamer gebracht; vaak kunt u ook een sleutel krijgen voor een kamer waar u dag en nacht zelf naar binnen kunt.
U hoeft de overledene niet in de koeling te bezoeken. Bij een opbaring in een kist of op een opbaarplank wordt de overledene voor uw bezoek naar een huiselijke kamer gereden. De kist wordt netjes neergezet en de kamer wordt sfeervol gemaakt, speciaal voor dat moment.
Wilt u zelf kunnen komen wanneer u wilt? Vaak kunt u een sleutel of een druppel krijgen voor een kamer waar u dag en nacht zelf naar binnen kunt, ook wel de 24-uurskamer genoemd. Vraag het vooraf, dan wordt de overledene daar neergelegd. Vraag bij het gesprek welke kamers er zijn.
Zelf meehelpen bij de verzorging
U mag in het rouwcentrum altijd meehelpen met wassen en aankleden, het helemaal zelf doen of aanwijzingen geven; u loopt dan via de voorkant en een gewone gang naar de verzorgingsruimte.
Families mogen bijna overal meehelpen in de verzorgingsruimte. U gaat dan niet via de achteringang, maar via de voorkant naar binnen, en via een gewone gang naar achteren. Zo komt u geen medewerkers tegen die overledenen brengen of ophalen, en ziet u geen andere overledenen.
Daar wordt alle tijd voor genomen. U mag meehelpen, het helemaal zelf doen of alleen aanwijzingen geven. Alles mag. Een recente foto helpt het team om het haar zo te doen als u gewend was. Wat u kunt klaarleggen, leest u bij de laatste verzorging: wat klaarleggen.
De dag van de uitvaart
Meestal blijft de kist tot het laatst open; het moment van sluiten spreekt u af, vaak in de familiekamer met de naasten erbij.
Op de dag van de uitvaart gaat de kist naar de aula, of met de rouwauto naar het crematorium of de kerk. Tot het laatste moment mag u erin kijken, als dat kan. Bij een overledene die pas na lange tijd is gevonden, gaat dat niet.
Wanneer de kist precies dichtgaat, verschilt per locatie. Vaak gebeurt het in de familiekamer met de naaste familie erbij, kort voor de dienst. Bij sommige crematoria kiest u zelf of de familie als laatste de aula verlaat. Vraag naar de huisregels van het crematorium of de begraafplaats, dan weet u vooraf wat kan. Wat er daarna gebeurt, leest u bij wat er gebeurt tijdens een crematie.
Veelgestelde vragen
De vragen die nabestaanden het vaakst stellen over wat er in een rouwcentrum gebeurt, met een antwoord uit de praktijk.
De overledene komt binnen via de achterkant en gaat naar een gekoelde ruimte. Daar wacht hij op de verzorging en op het gesprek tussen de familie en de uitvaartverzorger. Een zorgteam wast en kleedt de overledene aan. Voor bezoek wordt de kist naar een huiselijke familiekamer gebracht, tot aan de dag van de uitvaart.
Ongeveer koelkasttemperatuur, zo'n 5 tot 7 graden. Dat is koel genoeg om het lichaam tot aan de uitvaart goed te houden. Sommige rouwcentra hebben een lege gekoelde ruimte voor zes tot acht overledenen, andere hebben gestapelde rekken voor twintig tot dertig. Voor overledenen die pas laat zijn gevonden is er vaak een aparte vriesruimte.
Zo lang als de familie wil, meestal vanaf het ophalen tot aan de dag van de uitvaart. De plek in de gekoelde ruimte wordt gereserveerd en per nacht gerekend, circa €100 tot €150, afhankelijk van de ondernemer. Koelen tot het einde is juist goed: zo blijft de overledene er tot de uitvaart zo mooi mogelijk bij liggen.
Ja. U mag in uw eigen auto achter de rouwambulance aan rijden, tot aan de oprit van het rouwcentrum of crematorium. Daar stopt u en kunt u nog even afscheid nemen. De overledene gaat daarna via een ingang aan de achterkant naar binnen, waar bezoekers niet komen. Later kunt u op bezoek in de familiekamer.
Vaak wel. Veel rouwcentra geven de familie een sleutel of druppel voor een kamer waar u dag en nacht zelf naar binnen kunt, ook wel de 24-uurskamer genoemd. Vraag het vooraf, dan wordt de overledene daar neergelegd. Anders spreekt u een moment af en wordt de kist voor u in een huiselijke familiekamer gezet.
Ja, bijna overal. U mag meehelpen met wassen en aankleden, het helemaal zelf doen of alleen aanwijzingen geven. U loopt dan via de voorkant en een gewone gang naar de verzorgingsruimte, zodat u geen andere overledenen ziet. Het team neemt er alle tijd voor. Een recente foto helpt om het haar goed te doen.
Nee. Elk ziekenhuis heeft een eigen mortuarium, een gekoelde ruimte waar overledenen liggen tot ze worden opgehaald. Nabestaanden komen daar niet; het zorgteam haalt de overledene daar op. Afscheid nemen doet u op de kamer van het ziekenhuis, of later in het rouwcentrum of thuis, waar daar alle ruimte voor is.
Meestal niet. De doodsoorzaak staat op een apart formulier dat in een gesloten envelop naar het CBS gaat. Het zorgteam mag die envelop niet openen, ook niet bij een mogelijk besmettelijke ziekte. Daarom werkt het team altijd met dezelfde zorg en hygiëne, wat de oorzaak ook is. Voor de familie verandert dat niets.
Meestal pas op het laatste moment, vaak in de familiekamer met de naaste familie erbij, kort voor de dienst. Tot dan mag u erin kijken, als dat kan. Het precieze moment verschilt per crematorium of begraafplaats. Vraag naar de huisregels, dan weet u vooraf wat mogelijk is en kunt u er rustig bij zijn.
Bronnen
De feiten in dit artikel komen uit de volgende bronnen.
- Praktijkervaring uit de overledenenzorg, in mortuaria, uitvaartcentra en crematoria
- CBS, toelichting bij de doodsoorzaakverklaring
- Huisregels en voorwaarden van crematoria (onder andere over de familiekamer en het sluiten van de kist)
Vragen over een opbaring in een rouwcentrum?
RouwUitvaart.nl is een landelijk informatie- en verwijsplatform. De uitvaart zelf wordt verzorgd door een uitvaartverzorger bij u in de buurt, via onze vaste uitvaartpartner. Belt u ons, dan wordt u automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt.
Achter de deur van een rouwcentrum gebeurt veel, en bijna alles met zorg. Weet u wat er gebeurt, dan kunt u ook beter kiezen wat u zelf wilt.
Team RouwUitvaart.nl
