Wat is een uitvaart via de bijstand precies?
De Wet op de bijzondere bijstand geeft gemeenten de plicht om financiële steun te verlenen voor de kosten van een uitvaart, wanneer de overledene en diens nabestaanden deze kosten niet zelf kunnen dragen. Dit is geen liefdadigheid, maar een wettelijk recht. Het doel is een sober maar waardig afscheid mogelijk te maken, waarbij de menselijke waardigheid centraal staat.
Voorwaarden: wie komt in aanmerking?
Niet iedereen heeft automatisch recht op bijstand voor een uitvaart. De gemeente toetst aan een aantal voorwaarden. De belangrijkste zijn:
- De overledene had onvoldoende middelen: Er is geen (of onvoldoende) uitvaartverzekering, spaargeld of ander vermogen om de uitvaart te betalen.
- Nabestaanden kunnen niet bijdragen: De wettelijk verplichte nabestaanden (partner, meerderjarige kinderen) moeten aantonen dat zij zelf ook onvoldoende financiële middelen hebben om bij te dragen.
- De aanvrager is de wettelijk verantwoordelijke: Meestal is dit de partner, een meerderjarig kind, of een andere naaste familie die de uitvaart regelt.
- De uitvaart vindt plaats in Nederland: Voor een overlijden in het buitenland gelden andere regels, zoals uitgelegd op onze pagina over overlijden in het buitenland.
Stap-voor-stap: de aanvraag procedure
Meld het overlijden en neem direct contact op met de gemeente
Zodra het overlijden is vastgesteld en u heeft het overlijden gemeld , neemt u zo snel mogelijk contact op met de sociale dienst (bijstand) van uw gemeente. Dit kan telefonisch of via de website. Vermeld dat het om een aanvraag voor een uitvaart uit de bijstand gaat. U krijgt dan een afspraak of wordt doorverwezen naar het juiste loket.
Verzamel de benodigde documenten
Voor de aanvraag heeft u nodig: het overlijdensbewijs (formulier A), BSN van de overledene, bewijs van identiteit van de aanvrager, inkomensgegevens van de overledene en nabestaanden (loonstroken, uitkeringsbesluiten), en een overzicht van eventuele spaartegoeden, verzekeringen en schulden.
Doe de aanvraag en ontvang een beschikking
De gemeente beoordeelt uw aanvraag. Bij goedkeuring ontvangt u een schriftelijke beschikking met het toegekende maximale bedrag. Deze procedure moet volgens de wet snel verlopen, gezien de gevoeligheid van de situatie. Het is uw recht om snel duidelijkheid te krijgen.
Kies een uitvaartondernemer binnen het budget
Met de beschikking op zak kunt u een uitvaartondernemer kiezen. U bent niet verplicht om de door de gemeente gesuggereerde ondernemer te nemen. Wij raden aan om, zeker binnen een beperkt budget, meerdere offertes op te vragen. Laat duidelijk weten dat het om een uitvaart via de bijstand gaat.
De gemeente betaalt de rekening direct
In de meeste gevallen betaalt de gemeente de rekening van de uitvaartondernemer rechtstreeks. U krijgt dus geen geld op uw rekening. Soms wordt er een voorschot verstrekt. Bewaar alle facturen goed.
Wat wordt er wel en niet vergoed? Het maximale bedrag
De gemeente hanteert een maximumvergoeding. Het exacte bedrag verschilt per gemeente, maar is gebaseerd op de landelijke normen voor een sobere, maar complete uitvaart. Dit bedrag dekt over het algemeen:
- Basisdienstverlening van een uitvaartondernemer (begeleiding, administratie, organisatie)
- Kosten voor vervoer (van overlijdensadres naar rouwcentrum, naar crematie/begraafplaats)
- Kosten voor een eenvoudige kist of urn
- Grondrecht voor begraven of cremeren (het zogenaamde 'grafelijk recht' of crematiekosten)
- Kosten voor een eenvoudige rouwplechtigheid in een neutrale ruimte op de begraafplaats of crematorium.
Niet vergoed worden meestal: extra diensten zoals thanatopraxie (balseming), uitgebreide postmortale make-up, rouwauto's van een hoger segment, luxere materialen, uitgebreide rouwdrukwerk, bloemen, of een vergoeding voor eigen gemaakte reiskosten van nabestaanden.
Termijnen en belangrijke aandachtspunten
Wees u bewust van de volgende zaken:
- Spoed is geboden: De aanvraag moet zo snel mogelijk na overlijden gebeuren, idealiter binnen een paar dagen. De uitvaart kan doorgaan zodra de gemeente mondeling toezegging heeft gedaan.
- Terugvordering: Als later blijkt dat er toch vermogen was, kan de gemeente de vergoeding terugvorderen van de erfgenamen.
- Persoonlijke bijdrage: Als nabestaanden wel een klein bedrag kunnen missen, kan de gemeente vragen om een eigen bijdrage.
- Vergoeding voor eigen regie: Wanneer u kiest voor zelf regelen , kan de gemeente een lager bedrag vergoeden, omdat de kosten voor de ondernemer dan lager zijn.