Kunt u een uitvaart niet betalen en is er geen uitvaartverzekering of nalatenschap? Dan kunt u bij uw eigen woongemeente bijzondere bijstand voor de uitvaartkosten aanvragen op grond van artikel 35 van de Participatiewet. De gemeente beoordeelt elke aanvraag afzonderlijk en hanteert een eigen richtbedrag voor een sobere uitvaart. Doe de aanvraag direct na het overlijden, want de uitvaart moet uiterlijk op de zesde werkdag plaatsvinden. Bel dag en nacht 06-45100608 om een zelfstandige uitvaartondernemer te vinden die met bijstandsuitvaarten bekend is.
In het kort
- U vraagt de bijstand aan bij uw eigen woongemeente, zo snel mogelijk en het liefst vóórdat u kosten maakt
- De gemeente beoordeelt per aanvraag; richtbedragen voor een sobere uitvaart liggen in gemeentelijke beleidsregels grofweg tussen €3.500 en €5.000
- Soms is het een vergoeding, soms een renteloze lening — vraag dit vooraf na
- U kiest zelf de uitvaartondernemer; de gemeente keurt de kostenbegroting goed
- De uitvaart moet uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden plaatsvinden (Wet op de lijkbezorging)
Geen geld en snel een uitvaart nodig?
Zonder uitvaartverzekering of spaargeld kunt u bij uw eigen woongemeente bijzondere bijstand voor de uitvaartkosten aanvragen.
Wanneer iemand overlijdt zonder uitvaartverzekering en er geen spaargeld beschikbaar is, kan dit veel onzekerheid en stress veroorzaken bij de nabestaanden. Veel mensen vragen ons: wat moet ik doen als ik de uitvaart niet kan betalen? Gelukkig kent de Nederlandse wetgeving een vangnet: de bijzondere bijstand voor uitvaartkosten, geregeld in artikel 35 van de Participatiewet. De gemeente beoordeelt elke aanvraag afzonderlijk, maar wie aan de voorwaarden voldoet, kan zo een sober maar waardig afscheid bekostigen.
Op deze pagina leggen wij uitgebreid uit hoe de regeling werkt, hoe u de aanvraag doet, wat u kunt verwachten aan vergoeding, en hoe u een passende uitvaartondernemer kiest binnen dit budget. Ook bespreken we het belangrijke verschil met een uitvaart van gemeentewege, en geven we praktische tips voor de periode na de uitvaart. Belt u 06-45100608, dan vertelt u uw situatie één keer: wij lichten een zelfstandige uitvaartondernemer bij u in de buurt in, die u meestal binnen 30 minuten terugbelt. Lukt dat niet, dan vragen wij u of een halfuurtje extra schikt — en anders schakelen wij een andere ondernemer in. Wij zijn dag en nacht bereikbaar.
Wat is een uitvaart via de bijstand precies?
Bijzondere bijstand voor uitvaartkosten is een gemeentelijk vangnet op grond van artikel 35 van de Participatiewet voor nabestaanden die de uitvaart niet zelf kunnen betalen.
Artikel 35 van de Participatiewet geeft gemeenten de bevoegdheid om bijzondere bijstand te verlenen voor noodzakelijke uitvaartkosten, wanneer de nalatenschap ontoereikend is en de nabestaanden die zouden moeten bijdragen deze kosten niet zelf kunnen dragen. Let op: dit is een zogenoemde kan-bepaling. De gemeente beoordeelt elke aanvraag afzonderlijk op inkomen, vermogen en draagkracht, en legt de invulling vast in eigen beleidsregels — een toekenning is dus geen automatisme. Het doel van de regeling is een sober maar waardig afscheid mogelijk te maken, waarbij de menselijke waardigheid centraal staat.
Belangrijk om te weten: de bijzondere bijstand is bedoeld voor de erfgenaam of opdrachtgever van de uitvaart die zelf financieel bijdrageplichtig is, maar dit niet kan opbrengen. Dit is dus iets anders dan de situatie waarin er helemaal niemand is die de uitvaart wil of kan verzorgen — daarvoor bestaat een apart, zwaarder vangnet dat we verderop op deze pagina uitleggen.
- Sober maar waardig afscheid: de regeling is bedoeld om een passende basisuitvaart mogelijk te maken, ongeacht uw financiële situatie
- Behoud van eigen regie: binnen het budget maakt u zelf de belangrijke keuzes
- Vrije keuze ondernemer: u kiest zelf een uitvaartondernemer; de gemeente keurt de kostenbegroting goed
- Vraag om spoedbehandeling: veel gemeenten geven eerst een mondelinge toezegging, gezien de wettelijke termijn van zes werkdagen
- Meestal geen voorschot nodig van nabestaanden
- Gemeente betaalt doorgaans rechtstreeks aan de ondernemer
- Complete sobere basisuitvaart gedekt
- U vertelt uw verhaal één keer; de ondernemer belt u terug
- Ook mogelijk bij overlijden in het buitenland, al gelden daar andere regels
Wie komt in aanmerking voor bijstand?
U komt in aanmerking als de nalatenschap ontoereikend is, u tot de kring van bijdrageplichtige nabestaanden hoort en uw eigen inkomen en vermogen onder de grenzen van uw gemeente liggen.
Niet iedereen krijgt bijzondere bijstand voor een uitvaart toegekend. De gemeente toetst elke aanvraag aan een aantal voorwaarden. De belangrijkste zijn:
- De overledene had onvoldoende middelen: er is geen (of onvoldoende) uitvaartverzekering, spaargeld of ander vermogen om de uitvaart uit de nalatenschap te betalen.
- U bent bijdrageplichtig: de bijstand is bedoeld voor erfgenamen en de bloed- en aanverwanten die op grond van artikel 1:392 tot en met 1:396 van het Burgerlijk Wetboek tot onderhoud van de overledene verplicht zouden zijn geweest (partner, ouders, kinderen). U vraagt de bijstand aan voor uw eigen aandeel in de kosten.
- U kunt zelf ook niet bijdragen: uw eigen inkomen en vermogen liggen onder de inkomens- en vermogensgrens die uw gemeente hanteert. Deze grenzen verschillen per gemeente.
- U bent de aanvrager/opdrachtgever: meestal de partner, een meerderjarig kind, of een andere naaste die de uitvaart op zich neemt. U dient de aanvraag in bij uw eigen woongemeente.
- De uitvaart vindt plaats in Nederland: voor een overlijden in het buitenland gelden andere regels.
Zijn er meerdere erfgenamen of bijdrageplichtige familieleden? Dan wordt het bedrag dat de gemeente eventueel vergoedt meestal naar evenredigheid over hen verdeeld, en vraagt ieder voor het eigen aandeel bijstand aan bij de eigen woongemeente.
Stap-voor-stap: de complete aanvraagprocedure
De aanvraag verloopt in zes stappen: contact met uw eigen gemeente, documenten verzamelen, de aanvraag indienen, een uitvaartondernemer kiezen, betaling door de gemeente en het afronden van de administratie.
Het aanvragen van bijzondere bijstand voor een uitvaart verloopt via een vast stramien. Omdat de uitvaart wettelijk uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden moet plaatsvinden, is spoed geboden. Hieronder het complete stappenplan.
Neem direct na het melden van het overlijden contact op met de sociale dienst van uw eigen woongemeente. Vermeld duidelijk dat het om bijzondere bijstand voor een uitvaart gaat en vraag om spoedbehandeling, het liefst voordat u kosten maakt. Dit kan telefonisch of via de website van de gemeente.
Verzamel: A-verklaring (verklaring van overlijden), BSN van de overledene, identiteitsbewijs van de aanvrager, inkomensgegevens, en een overzicht van spaargelden en verzekeringen. Een kostenbegroting van een uitvaartondernemer kan ook nodig zijn.
Dien de aanvraag in bij uw eigen gemeente. Bij urgentie geeft de gemeente vaak eerst mondeling een toezegging, zodat de uitvaart op tijd kan plaatsvinden. De schriftelijke beschikking met het toegekende bedrag volgt daarna.
Met de toezegging kiest u een uitvaartondernemer. Bel ons om een zelfstandige uitvaartondernemer in uw regio te vinden, of zoek zelf iemand. Bespreek rechtstreeks met de ondernemer wat er binnen het gemeentebudget mogelijk is en meld dat het om een bijstandsuitvaart gaat.
De gemeente maakt het bedrag meestal rechtstreeks over aan de uitvaartondernemer, na goedkeuring van de kostenbegroting. Vraag na of het om een vergoeding of om een renteloze lening gaat — dit verschilt per gemeente. Bewaar alle facturen.
Na de uitvaart: houd de administratie compleet. Bewaar alle facturen en documenten voor eventuele vragen van de gemeente.
Wat wordt er wel en niet vergoed?
Er bestaat geen landelijk bedrag: gemeenten hanteren eigen richtbedragen voor een sobere uitvaart, in gemeentelijke beleidsregels grofweg tussen €3.500 en €5.000.
Elke gemeente stelt in eigen beleidsregels een richtbedrag vast. In gemeentelijke beleidsregels zien we richtbedragen die grofweg tussen €3.500 en €5.000 liggen voor een sobere, complete begrafenis of crematie — maar de verschillen zijn groot, dus vraag het exacte bedrag altijd na bij uw eigen gemeente. Wilt u weten wat een uitvaart normaal gesproken kost, dan vindt u een overzicht in onze voorbeelden van uitvaartkosten. Het richtbedrag van de gemeente dekt over het algemeen:
- Basisdienstverlening van een uitvaartondernemer (begeleiding, administratie, organisatie)
- Kosten voor vervoer (van overlijdensadres naar rouwcentrum, naar crematie/begraafplaats)
- Kosten voor een eenvoudige kist of urn
- Het grafrecht (de kosten van het graf) of de kosten van de crematie zelf
- Kosten voor een eenvoudige rouwplechtigheid in een neutrale ruimte op de begraafplaats of in het crematorium
Niet vergoed worden meestal: extra diensten zoals thanatopraxie (balseming), uitgebreide postmortale verzorging, rouwauto's van een hoger segment, luxere materialen, uitgebreid rouwdrukwerk, bloemen, of reiskosten van nabestaanden.
Bijzondere bijstand of een "uitvaart van gemeentewege"?
Bijzondere bijstand is er voor nabestaanden die de uitvaart zelf organiseren; een uitvaart van gemeentewege geldt alleen als niemand in de uitvaart voorziet.
Deze twee regelingen worden vaak verward, maar zijn juridisch echt iets anders:
Geregeld in artikel 35 Participatiewet. U bent nabestaande, u wilt de uitvaart zelf organiseren, maar u (en de andere bijdrageplichtige familieleden) kunnen de kosten niet dragen. De gemeente vergoedt of leent het verschil. U houdt zelf de volledige regie: u kiest de ondernemer, de vorm en de invulling.
Geregeld in artikel 21-22 van de Wet op de lijkbezorging. Dit geldt alleen als er geen nabestaanden bekend zijn, of als nabestaanden expliciet aangeven niets te willen of kunnen doen. Dan wordt de gemeente waar de persoon is overleden zelf opdrachtgever: zij bepaalt de ondernemer, de begraafplaats of het crematorium, en de (zeer sobere) invulling. Familie mag meestal wel aanwezig zijn, maar heeft weinig inbreng. De kosten kan de gemeente verhalen op de nalatenschap en op de onderhoudsplichtige familieleden.
Twijfelt u welke route voor uw situatie geldt? Uw gemeente kan dit bevestigen. Wilt u de uitvaart zelf organiseren met bijzondere bijstand, bel dan 06-45100608 om een zelfstandige uitvaartondernemer te vinden die met bijstandsuitvaarten bekend is.
Hoe kiest u de juiste uitvaartondernemer binnen budget?
Kies een uitvaartondernemer die ervaring heeft met bijstandsuitvaarten en vraag om een samenstelling die past binnen het door de gemeente genoemde bedrag.
Het is belangrijk om een ondernemer te vinden die ervaring heeft met bijstandsuitvaarten en begrip toont voor uw situatie. Vraag expliciet naar een samenstelling die past binnen het door de gemeente vastgestelde maximum. Een goede uitvaartverzorger kan creatieve oplossingen bieden, zoals het gebruik van een huurkist of een sobere, maar persoonlijke ceremoniële invulling. Wees niet bang om te onderhandelen, laat prijsafspraken schriftelijk vastleggen, of vraag vooraf een adviesgesprek aan voordat u beslist.
Via RouwUitvaart.nl kunt u in contact komen met een vaste zelfstandige uitvaartondernemer per provincie, persoonlijk geselecteerd. U belt ons, vertelt uw situatie één keer, en de ondernemer belt u daarna zelf terug. Over de prijzen en de invulling maakt u vervolgens rechtstreeks afspraken met de ondernemer; vraag tijdens dat gesprek gerust naar ervaring met bijstandsuitvaarten. U kiest altijd zelf of u met die persoon verder wilt.
Termijnen en belangrijke aandachtspunten
Let vooral op de wettelijke termijn van zes werkdagen, het verschil tussen lening en vergoeding, en mogelijke terugvordering als er later toch geld blijkt te zijn.
Wees u bewust van de volgende zaken bij een uitvaart via de bijstand:
- Spoed is geboden: de uitvaart moet wettelijk uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden plaatsvinden (Wet op de lijkbezorging). Doe de aanvraag daarom zo snel mogelijk en het liefst vóórdat u kosten maakt; veel gemeenten geven eerst een mondelinge toezegging zodat de uitvaart niet vertraagt, en sturen de formele beschikking later.
- Terugvordering: blijkt later dat er toch vermogen, een nalatenschap of een uitvaartverzekering was, dan kan de gemeente de vergoeding daarop in mindering brengen of terugvorderen van de erfgenamen.
- Lening of vergoeding: sommige gemeenten verstrekken de bijstand als renteloze lening die u moet terugbetalen, andere als gift. Vraag dit vooraf na.
- Eigen bijdrage: kunt u als nabestaanden zelf een klein bedrag missen, dan kan de gemeente vragen om een eigen bijdrage of dit verrekenen met uw draagkracht.
- Vergoeding bij eigen regie: wanneer u kiest voor uitvaart zelf regelen in plaats van een volledige samenstelling, kan de gemeente een ander (vaak lager) bedrag vergoeden omdat de werkelijke kosten lager zijn.
Conclusie: ook zonder geld is een waardig afscheid mogelijk
Ook zonder eigen geld is via bijzondere bijstand van uw gemeente een sober maar waardig afscheid mogelijk.
Een uitvaart via de bijstand biedt nabestaanden zonder financiële middelen de mogelijkheid tot een sober maar waardig afscheid. Hoewel de procedure administratief kan aanvoelen en de gemeente elke aanvraag afzonderlijk beoordeelt, is het doel om u in een kwetsbare tijd praktische en financiële zekerheid te bieden. Met goede voorbereiding, kennis van de voorwaarden en eventuele professionele ondersteuning kunnen ook binnen een beperkt budget betekenisvolle keuzes worden gemaakt.
Het proces ondersteunt de rouwverwerking door duidelijkheid en structuur te bieden in moeilijke omstandigheden. Wilt u hier meer over weten? Onze pagina over rouwverwerking biedt handvatten voor de periode na het afscheid.
Is er tóch een uitvaartverzekering?
Controleer vóór de aanvraag altijd of de overledene tóch een uitvaartverzekering had — de gemeente verrekent een uitkering daaruit met de bijstand.
Veel mensen hebben ooit een (kleine) uitvaart- of natura-polis afgesloten en de papieren zijn na jaren zoekgeraakt. De gemeente vraagt bij de aanvraag een overzicht van verzekeringen, en een later gevonden polis kan tot verrekening of terugvordering leiden. Zoek daarom eerst in de administratie, bankafschriften (premie-afschrijvingen) en oude polismappen van de overledene. Op onze pagina uitvaartverzekering van de overledene vinden leest u stap voor stap hoe u nagaat of er ergens een polis loopt.
Twijfelt u welke polis u heeft? Lees het verschil tussen een naturapolis en een kapitaalpolis.
Vragen over uitvaart via bijstand
Nee, de gemeente betaalt de uitvaartondernemer doorgaans rechtstreeks, nadat de kostenbegroting is goedgekeurd. Let op: sommige gemeenten verstrekken het bedrag als renteloze lening die u in termijnen terugbetaalt, andere als vergoeding die u niet hoeft terug te betalen. Vraag dit vooraf expliciet na bij uw gemeente.
Bij bijzondere bijstand kiest u zelf een uitvaartondernemer; de gemeente mag wel ondernemers aanbevelen, maar de keuze is aan u. De gemeente keurt meestal wel eerst de kostenbegroting goed. Bij een uitvaart van gemeentewege ligt dit anders: dan is de gemeente zelf opdrachtgever en bepaalt zij de ondernemer.
Een uitvaart is definitief; daarom is het belangrijk om ondanks het beperkte budget zorgvuldig te kiezen. Vraag de uitvaartondernemer om duidelijke uitleg over wat wel en niet binnen het bedrag past, laat afspraken schriftelijk vastleggen en neem waar mogelijk de tijd voor beslissingen die u niet kunt terugdraaien.
De vergoeding is bedoeld voor de basisdienstverlening van een uitvaartondernemer, het vervoer, een eenvoudige kist of urn, het grafrecht of de crematiekosten en een sobere rouwplechtigheid. Extra's zoals thanatopraxie, luxere materialen, uitgebreid rouwdrukwerk, bloemen of reiskosten van nabestaanden worden meestal niet vergoed door de gemeente.
Doe de aanvraag zo snel mogelijk na het overlijden, het liefst binnen één of twee dagen en vóórdat u kosten maakt. De uitvaart moet volgens de Wet op de lijkbezorging uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden plaatsvinden; veel gemeenten geven daarom eerst een mondelinge spoedtoezegging.
Ja, dat kan. Heeft u zelf een bedrag beschikbaar, dan kunt u dit aanvullend inzetten voor extra's zoals een andere kist, uitgebreider rouwdrukwerk of extra ceremonie-elementen. Overleg dit vooraf met de gemeente en bespreek met de uitvaartondernemer wat er binnen het totale budget mogelijk is.
Bijzondere bijstand (artikel 35 Participatiewet) is er voor nabestaanden die de uitvaart zelf willen organiseren maar de kosten niet kunnen dragen; u houdt dan zelf de regie. Een uitvaart van gemeentewege (artikel 21-22 Wet op de lijkbezorging) geldt als niemand in de uitvaart voorziet: de gemeente wordt dan opdrachtgever en bepaalt vrijwel alles.
Ja. Blijkt achteraf dat de overledene of de nabestaanden toch over een nalatenschap, spaargeld of een uitkering uit een uitvaartverzekering beschikten, dan kan de gemeente de verstrekte bijstand daarop in mindering brengen of terugvorderen. Wees daarom altijd volledig en eerlijk in uw aanvraag en bewaar alle stukken.
Wij ontvangen een vaste verwijsvergoeding van de uitvaartondernemer die u via ons inschakelt; die vergoeding is bij elke aangesloten ondernemer gelijk, dus wij verdienen niet meer aan de een dan aan de ander. U betaalt hierdoor zelf niets extra, ook niet bij een uitvaart via de bijstand.
