Komt de huisarts niet na een overlijden, of pas morgenochtend? Bel de huisartsenpost opnieuw en vraag rustig maar nadrukkelijk of de dienstdoende arts vandaag nog komt. Volgens artikel 3 van de Wet op de lijkbezorging gebeurt de lijkschouw zo spoedig mogelijk na het overlijden, volgens de handreiking van de KNMG redelijkerwijs binnen drie uur nadat de arts is ingelicht. Zonder verklaring van overlijden kan geen aangifte worden gedaan en begint de uitvaartverzorger niet met verzorgen, koelen of vervoer. Kom in de tussentijd niet aan het lichaam, maar houd de kamer koel: raam open met een hor ervoor, verwarming uit, dekbed teruggeslagen. Is de arts geweest, bel dan meteen: belt u 085-0048099, dan wordt u automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt.
Vaste prijzen zonder apart basistarief. Vaste samenstellingen: crematie vanaf €1.750, begrafenis vanaf €3.900 inclusief algemeen graf. Een crematie zelf regelen kan vanaf circa €800; losse diensten, zoals een complete opbaring, kunnen er altijd bij.
Ook gezocht als: huisarts komt niet na overlijden, huisarts komt pas morgen na overlijden, huisarts komt 's nachts niet, dokter komt niet na overlijden, huisartsenpost komt niet bij overlijden, wachten op de huisarts na overlijden, overlijden vaststellen 's nachts, arts komt niet voor de lijkschouw.
- Verwacht u een overlijden thuis? Vraag de huisarts vooraf: komt u ook 's nachts, of wie neemt het dan over?
- De wet zegt dat de lijkschouw zo spoedig mogelijk gebeurt (artikel 3 Wet op de lijkbezorging); volgens de handreiking van de KNMG is dat redelijkerwijs binnen drie uur nadat de arts is ingelicht.
- Zolang de arts niet is geweest, is er geen verklaring van overlijden en kan niemand beginnen met verzorgen, koelen of vervoer.
- Vraag de huisartsenpost nadrukkelijk en respectvol of de arts toch komt, en leg uit waarom het niet tot de ochtend kan wachten.
- Houd intussen de kamer koel en kom niet aan het lichaam; bel meteen zodra de arts is geweest.
Huisarts komt niet: wat doet u nu, stap voor stap?
Bel de huisartsenpost opnieuw, vraag nadrukkelijk om de dienstdoende arts, kom niet aan het lichaam, houd de kamer koel en bel meteen zodra de arts is geweest.
Bel de huisartsenpost opnieuw
Vraag rustig maar nadrukkelijk naar de dienstdoende arts en zeg dat u graag wilt dat de arts vandaag nog komt voor de lijkschouw.
Leg uit waarom het niet kan wachten
Noem het warme weer, uw wens voor een goede uitvaart en het feit dat zonder verklaring van overlijden niemand kan beginnen.
Kom niet aan het lichaam
Verplaats, was of kleed uw dierbare niet tot de arts is geweest. Bij uw dierbare zitten en een hand vasthouden kan gewoon. Twijfelt u aan de oorzaak van het overlijden, laat dan alles liggen zoals het is, ook het dekbed.
Houd de kamer koel
Zet een raam open met een hor ervoor, draai de verwarming uit en sla het dekbed of een dikke deken voorzichtig terug, zonder uw dierbare te verplaatsen.
Neem de verklaring van overlijden in ontvangst
Vraag de arts na de schouw om de verklaring van overlijden en houd die zelf bij de hand. Zonder die verklaring kan er geen aangifte worden gedaan.
Bel meteen nadat de arts is geweest
Dan kunnen verzorging en koeling zo snel mogelijk beginnen. Bellen kan dag en nacht; zo kan de verzorging zo snel mogelijk worden geregeld.
Deze pagina gaat over één situatie: de arts komt niet, of pas veel later. Het hele verhaal van de eerste uren na een overlijden thuis staat op overlijden thuis: wat te doen en, voor elke plek van overlijden, op wat te doen bij overlijden.
Verwacht u een overlijden? Vraag het de huisarts vooraf
Bij een verwacht overlijden, bijvoorbeeld in de palliatieve fase, voorkomt één vraag aan de eigen huisarts veel ellende: komt u ook 's nachts, of wie neemt het dan over?
In de praktijk zien we dat families dit vaak niet vragen, simpelweg omdat ze niet weten dat de arts 's nachts misschien niet komt. Dat is begrijpelijk: in de laatste dagen gaat alle aandacht naar de zieke. Toch is het een kleine moeite om het vooraf te bespreken, op een rustig moment en met de arts die uw dierbare kent. Vraag ook of de huisarts de huisartsenpost alvast laat weten dat er een overlijden wordt verwacht. Schrijf het nummer van de huisartsenpost op een plek waar iedereen in huis het kan vinden. Spreek met de familie af wie belt en wie bij uw dierbare blijft. Zo staat u er op het moment zelf niet alleen voor en hoeft u niet midden in de nacht te onderhandelen.
Wat u in de laatste fase kunt verwachten, leest u op palliatieve sedatie: wat kunt u verwachten. Overlijdt uw dierbare in een hospice, dan gelden andere afspraken; zie overlijden in een hospice.
Waarom komt de huisarts niet meteen na een overlijden?
Bij een verwacht overlijden kan het voorkomen dat de arts minder haast ziet, omdat de doodsoorzaak duidelijk lijkt; de huisartsenpost zegt dan soms dat de arts de volgende ochtend komt.
Overlijdt iemand thuis na een ziekbed, dan belt de familie de huisarts of, buiten kantooruren, de huisartsenpost. Bij een onverwacht overlijden komt er snel iemand. Bij een verwacht overlijden horen we in de praktijk regelmatig een ander antwoord: we komen morgen vroeg. Gebeurt het overlijden 's avonds, dan zit er zo een hele nacht tussen het overlijden en het bezoek van de arts. Voor de arts voelt dat logisch, want medisch is er niets meer te doen. Voor de familie is het een lange nacht waarin niemand iets kan beginnen, terwijl uw dierbare in een warme kamer ligt. Zeker bij warm weer kan dat slecht aflopen. De arts is er op dat moment niet bij en ziet niet wat de familie ziet. Daarom is het goed om te weten dat u mag vragen of het anders kan: de nachtuitzondering uit de handreiking van de KNMG geldt alleen in een verpleeg- of verzorgingshuis, niet bij u thuis.
Wat zegt de wet over hoe snel de arts moet komen?
Volgens artikel 3 van de Wet op de lijkbezorging wordt elke overledene zo spoedig mogelijk na het overlijden geschouwd door de behandelend arts of de gemeentelijk lijkschouwer; volgens de handreiking van de KNMG betekent dat redelijkerwijs binnen drie uur nadat de arts is ingelicht.
De lijkschouw is het moment waarop de arts het overlijden vaststelt en beoordeelt of het om een natuurlijke dood gaat. Dat regelt de Wet op de lijkbezorging. Is de arts die de schouw deed overtuigd van een natuurlijke dood, dan geeft hij de verklaring van overlijden af (artikel 7 Wet op de lijkbezorging). Is hij dat niet, dan gaat de schouw naar de gemeentelijk lijkschouwer, een forensisch arts; daarover leest u meer op onze pagina over de schouwarts.
De wet zelf noemt geen aantal uren. Wat zo spoedig mogelijk betekent, staat in de handreiking Niet-natuurlijke dood van de KNMG: volgens die handreiking van de KNMG wordt de overledene redelijkerwijs binnen drie uur geschouwd nadat de behandelend arts over het overlijden is ingelicht. Het is een handreiking voor artsen, geen wetsartikel, maar wel de maatstaf die de KNMG artsen meegeeft.
Afdwingen kunt u het niet, want de arts beslist zelf wanneer hij komt. Wel loopt er nog een andere klok: begraven of cremeren mag niet eerder dan 36 uur na het overlijden en moet uiterlijk op de zesde werkdag gebeuren (artikel 16 Wet op de lijkbezorging). Elk uur dat de schouw later is, gaat dus af van de tijd voor verzorging, opbaring en afscheid. Hoe u die dagen indeelt, staat op uitvaart binnen hoeveel dagen.
Waarom kan niemand beginnen zolang de arts niet is geweest?
Zonder verklaring van overlijden kan geen aangifte worden gedaan en begint de uitvaartverzorger niet met verzorgen, koelen of vervoer naar een rouwcentrum.
De verklaring van overlijden is het papier waarmee alles in gang komt. Met die verklaring wordt aangifte gedaan bij de gemeente; zie overlijden melden bij de gemeente. Zonder die verklaring begint een uitvaartverzorger niet met de laatste verzorging, de koeling of het vervoer. Dat is geen onwil. Het is vaste praktijk om niet aan het lichaam te komen voordat de arts heeft gekeken, uit voorzichtigheid: zolang de schouw niet is gedaan, weet niemand zeker dat het om een natuurlijke dood gaat. Wat een uitvaartverzorger in die tijd wel kan doen, is u geruststellen en vertellen hoe u de kamer koel houdt.
Gaat het om een onverwacht overlijden, of twijfelt u aan de oorzaak, dan gelden andere stappen. Lees dan onverwacht overlijden in de nacht.
Wat zegt u tegen de huisartsenpost?
Vraag rustig maar nadrukkelijk of de arts vandaag nog komt, en leg uit waarom het voor uw familie niet tot morgen kan wachten.
Een arts op de huisartsenpost heeft het druk en kent uw situatie niet. Een korte, duidelijke uitleg helpt. Blijf beleefd, maar laat merken dat het u ernst is. U hoeft niet boos te worden en u hoeft niets te eisen; vragen, uitleggen en herhalen werkt meestal beter. Deze zinnen kunt u letterlijk gebruiken:
- "Het is warm in huis en we maken ons zorgen over hoe mijn vader of moeder er morgen bij ligt."
- "Wij willen dat de uitvaart zo goed mogelijk verloopt, en daarvoor moet de verzorging vannacht kunnen beginnen."
- "De wet zegt dat de lijkschouw zo spoedig mogelijk gebeurt. Volgens de handreiking van de KNMG gebeurt de schouw redelijkerwijs binnen drie uur nadat de arts is ingelicht. Wilt u vragen of de dienstdoende arts vannacht nog kan komen?"
- "Zonder uw verklaring van overlijden kan niemand beginnen: geen verzorging, geen koeling, geen vervoer."
Noteer de naam van degene die u spreekt en het tijdstip. Belt u later opnieuw, dan kunt u daarnaar verwijzen.
Is de arts geweest?
Bel dan meteen, zodat verzorging en koeling zo snel mogelijk geregeld kunnen worden. U wordt doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner.
Wat als de arts toch niet wil komen?
Een arts dwingen kan niemand; wat wel kan, is de huisartsenpost opnieuw bellen, rustig en nadrukkelijk naar de dienstdoende arts vragen en nog eens uitleggen dat het warm is.
Soms is het eerste antwoord nee. Bel dan na een tijdje opnieuw en vraag of u de dienstdoende arts zelf kunt spreken. Leg kort uit wat er aan de hand is: uw dierbare is thuis overleden, het is warm in de kamer en zonder verklaring van overlijden kan niemand beginnen. Vraag of de arts kan aangeven wanneer hij wel kan komen. Er is geen garantie dat het lukt, en u kunt niemand verplichten. Maar een rustig, duidelijk en herhaald verzoek is de moeite waard. Lukt het echt niet, houd dan de kamer zo koel mogelijk en bel meteen zodra de arts er is geweest, hoe vroeg in de ochtend dat ook is.
Hoe houdt u de overledene koel tot de arts er is?
Zonder aan het lichaam te komen kunt u veel doen: een raam open met een hor ervoor, de verwarming uit, de deur dicht en het dekbed of een dikke deken voorzichtig teruggeslagen.
- Zet een raam open en hang er een hor voor, zodat er geen insecten binnenkomen.
- Draai de verwarming in de kamer uit en houd de deur dicht.
- Sla het dekbed of een dikke deken voorzichtig terug, zonder uw dierbare te verplaatsen: daaronder blijft het lichaam warm.
- Doe gordijnen dicht als de zon in de kamer staat.
Meer praktische tips, ook voor de dagen daarna, staan in het blog overledene thuis: tips tot de kistlegging. Hoe de koeling werkt zodra de verzorging is begonnen, leest u op koeling bij een thuisopbaring.
Wat gebeurt er als het te lang duurt?
In de praktijk zien we dat een overledene bij warm weer al na 4 à 5 uur sterk kan verkleuren; dan kan de verzorging niet meer zo mooi worden als de familie had gehoopt.
Hoe snel een lichaam verandert, hangt af van de temperatuur in huis en van de medicatie die iemand gebruikte. Het is dus geen vaste regel, maar bij warm weer komt het regelmatig voor. Een gezicht kan verkleuren en de huid kan sneller achteruitgaan dan de familie verwacht. Soms blijft er dan weinig anders over dan een vroegtijdige inkisting, met een gesloten kist. U kunt uw dierbare ook dan altijd nog zien, maar dat beeld kan lang bijblijven. Een verhaal uit de praktijk waarin het zo liep, leest u in uitvaart om van te janken.
Met tijdige verzorging en koeling kan een opbaring juist rustig en mooi zijn, thuis of in een rouwcentrum. Hoe dat gaat, staat op opbaren van een overledene.
Zodra de arts is geweest: wat dan?
Bel meteen nadat de arts is geweest, zodat de laatste verzorging en de koeling zo snel mogelijk in gang gezet kunnen worden.
Vraag de arts om de verklaring van overlijden mee te geven, zodat u die zelf in handen heeft. Een momentje voor uzelf mag natuurlijk, maar wacht na zo'n lange nacht niet onnodig met bellen. Belt u, dan wordt u automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt. Een crematie zelf regelen kan vanaf circa €800. Een crematie in een vaste samenstelling kost vanaf €1.750, een begrafenis vanaf €3.900. Een complete opbaring met verzorging en koeling kost tot circa €1.200. Overbrengen in het weekend of tussen 23.00 en 06.00 uur kost €125 extra. Alle samenstellingen staan op wat kost een uitvaart: voorbeelden.
Veelgestelde vragen als de huisarts niet komt
Ja. Elke overledene moet worden geschouwd, en volgens artikel 3 van de Wet op de lijkbezorging gebeurt dat zo spoedig mogelijk na het overlijden door de behandelend arts. Volgens de handreiking van de KNMG is dat redelijkerwijs binnen drie uur nadat de arts is ingelicht. De nachtuitzondering in die handreiking geldt alleen voor verpleeg- en verzorgingshuizen, niet thuis.
Bij een verwacht overlijden, bijvoorbeeld na een ziekbed of palliatieve sedatie, kan het voorkomen dat de arts minder haast ziet, omdat de doodsoorzaak duidelijk lijkt. In de praktijk zien we dat de huisartsenpost dan zegt dat de arts morgen vroeg komt. Voor de familie betekent dat een hele nacht waarin niemand kan beginnen met verzorgen en koelen.
Ja, en dat is verstandig. Vraag rustig maar nadrukkelijk naar de dienstdoende arts. Leg uit dat het warm is in huis, dat u een goede uitvaart wilt en dat zonder verklaring van overlijden niemand kan beginnen. Volgens de handreiking van de KNMG gebeurt de schouw redelijkerwijs binnen drie uur nadat de arts is ingelicht; dat is een redelijk argument.
Weinig. De uitvaartverzorger kan u geruststellen en koeltips geven, maar komt in de praktijk niet aan het lichaam tot de schouw is gedaan. Zolang de arts niet heeft gekeken, weet niemand zeker dat het om een natuurlijke dood gaat. Verzorgen, koelen en vervoer naar een rouwcentrum beginnen daarom pas na de verklaring van overlijden.
Liever niet. Het is vaste praktijk om niet aan het lichaam te komen tot de arts het overlijden heeft vastgesteld, uit voorzichtigheid: zolang de arts niet heeft gekeken, weet niemand zeker dat het een natuurlijke dood is. Wel kunt u bij uw dierbare blijven, een hand vasthouden, het dekbed voorzichtig terugslaan en de kamer koel maken.
Het kan voorkomen dat een arts aan de telefoon zegt dat u of de uitvaartverzorger al kunt beginnen. Toch begint een uitvaartverzorger in de praktijk pas na de schouw, omdat pas dan vaststaat dat het een natuurlijke dood is. Vraag daarom of de arts zelf kan komen; dat is voor iedereen de veiligste weg.
In de praktijk zien we dat iemand bij warm weer al na 4 à 5 uur sterk kan verkleuren. Hoe snel dat gaat, hangt af van de temperatuur in huis en van de medicatie die iemand gebruikte. Het is geen vaste regel, maar wel de reden om zo snel mogelijk te laten verzorgen en koelen.
Zet een raam open, met een hor ervoor tegen insecten. Draai de verwarming uit en houd de deur dicht, zodat de kamer koel blijft. Sla een dikke deken of het dekbed voorzichtig terug, zonder uw dierbare te verplaatsen, want daaronder blijft het lichaam warm. Meer praktische tips leest u in het blog over een overledene thuis en de kistlegging.
Dan kan de verzorging niet meer zo mooi worden als de familie had gehoopt. Soms volgt een vroegtijdige inkisting met een gesloten kist. U kunt uw dierbare altijd nog zien, maar dat beeld kan lang bijblijven. Daarom loont het om de huisartsenpost nadrukkelijk te vragen of de arts eerder kan komen.
Dwingen kan niemand. Bel de huisartsenpost opnieuw, blijf rustig en vraag nadrukkelijk naar de dienstdoende arts. Leg nog eens uit dat het warm is en dat zonder verklaring van overlijden niemand kan beginnen. Er is geen garantie dat het lukt, maar het is de moeite waard om het opnieuw en duidelijk te vragen.
Ja, en dat is de beste tip. Vraag de eigen huisarts als het einde nadert: komt u ook 's nachts, of wie neemt het dan over? Schrijf het nummer van de huisartsenpost op en spreek af wat er gebeurt bij een overlijden buiten kantooruren. Dat geeft rust en voorkomt een lange nacht wachten.
Belt u 085-0048099, dan wordt u doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner. Dat team beantwoordt uw vragen en zet, als u dat wilt, de uitvaart in gang bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt. Bel het liefst meteen na het bezoek van de arts, zodat verzorging en koeling snel kunnen beginnen.
Heeft de arts het overlijden vastgesteld?
Hoe eerder u belt, hoe eerder de verzorging en de koeling kunnen beginnen. U wordt doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt.
