Wat is het verschil tussen een executeur en een vereffenaar?
De executeur komt uit het testament, de vereffenaar uit de wet.
Een executeur wordt door de overledene zelf benoemd in het testament. Hij beheert de goederen van de nalatenschap en betaalt de schulden die tijdens dat beheer voldaan moeten worden. Hij is pas executeur zodra hij die benoeming na het overlijden aanvaardt; weigeren mag. Een vereffenaar hoort bij een andere situatie: zodra minstens één erfgenaam beneficiair aanvaardt, moet de nalatenschap volgens de wet worden vereffend. Dan zijn de erfgenamen in beginsel samen vereffenaar en gelden vaste stappen, waaronder een boedelbeschrijving. De rechtbank kan op verzoek ook zelf een vereffenaar benoemen, bijvoorbeeld als de erfgenamen er niet uit komen of als degene die beheert tekortschiet.
Ook gezocht als: executeur testamentair taken, wat doet een vereffenaar, beneficiair aanvaarden gevolgen, vereffening nalatenschap stappen, executeur weigeren, rechter vereffenaar benoemen.
In het kort
- Executeur: benoemd in het testament, moet zelf aanvaarden
- Taak: goederen beheren en de lopende schulden voldoen
- Vereffenaar: volgt uit de wet bij beneficiaire aanvaarding
- In beginsel: de erfgenamen zijn samen vereffenaar
- Rechter: kan op verzoek een vereffenaar benoemen
- Vereffening: vaste stappen, te beginnen met een boedelbeschrijving
Twee rollen, twee bronnen
Wie de rol geeft bepaalt ook de regels waaraan die persoon vastzit.
| Executeur | Vereffenaar | |
|---|---|---|
| Aangewezen door | De overledene, in het testament | De wet, of de rechtbank |
| Ontstaat bij | Aanvaarding van de benoeming | Beneficiaire aanvaarding of een benoeming |
| Kerntaak | Beheren en lopende schulden voldoen | De nalatenschap volgens vaste stappen afwikkelen |
| Vrijheid | Zoals het testament bepaalt | Gebonden aan wettelijke voorschriften |
| Weigeren | Mag; u hoeft niet te aanvaarden | Volgt uit de keuze om beneficiair te aanvaarden |
Vereffenen is een procedure, geen kwestie van opruimen
Er ligt een volgorde vast, en die begint bij een compleet overzicht.
Waar een executeur vooral praktisch bezig is — rekeningen betalen, de administratie ordenen, de uitvaartnota voldoen — is vereffening een juridische route met eigen verplichtingen. Er moet een boedelbeschrijving komen waarin alle bezittingen en schulden staan, schuldeisers moeten in beeld worden gebracht en betaald, en pas als dat rond is kan er worden verdeeld. Wie die stappen overslaat en alvast spullen verdeelt of geld overmaakt, loopt een echt risico: fouten in de vereffening komen voor rekening van degene die ze maakt. Dat is precies waarom veel erfgenamen dit deel bij een notaris beleggen.
Zo bepaalt u wie de nalatenschap afwikkelt
Vijf stappen die duidelijk maken welke route u volgt.
- 1
Kijk in het testament
Staat er een executeur benoemd, dan begint de afwikkeling bij die persoon.
- 2
Aanvaard of weiger de benoeming
Een benoemde executeur is pas executeur zodra hij de benoeming aanvaardt.
- 3
Bepaal hoe wordt aanvaard
Aanvaardt een erfgenaam beneficiair, dan moet de nalatenschap worden vereffend.
- 4
Maak een boedelbeschrijving
Bij vereffening hoort een overzicht van alle bezittingen en schulden.
- 5
Schakel de rechter in bij problemen
Loopt het vast, dan kan de rechtbank op verzoek een vereffenaar benoemen.
Wat u hier wel en niet vindt
Het gaat hier niet om de titels, maar om wat u daarmee wel en niet mag doen.
De begrippen worden vaak door elkaar gebruikt, ook door mensen die het beter zouden moeten weten. Het praktische verschil is dit: een executeur handelt binnen de ruimte die de overledene hem gaf, een vereffenaar zit vast aan wettelijke stappen. Wie dat verwart, verdeelt te vroeg en krijgt daar zelf de rekening van. Wat u hier niet vindt zijn tarieven van notarissen of vereffenaars; die verschillen per kantoor en per omvang van de boedel.
De uitvaartnota is de eerste rekening die langskomt
Die valt onder de schulden die tijdens het beheer moeten worden voldaan.
Voor wie de rol van executeur op zich neemt is dit meestal de eerste post. Loopt er een uitvaartverzekering, dan meldt u die en wordt de nota geheel of gedeeltelijk gedekt. Is die er niet, dan komt de nota ten laste van de nalatenschap. Weet u niet of er een polis loopt, dan kunt u dat bij alle aangesloten verzekeraars tegelijk laten navragen via een landelijke zoekdienst. Doe dat vroeg: het scheelt voorschieten uit eigen zak.
Veelgestelde vragen over deze twee rollen
De vragen die opkomen zodra iemand gevraagd wordt de boel af te wikkelen.
Een executeur wordt door de overledene zelf benoemd in het testament. Een vereffenaar komt uit de wet: zodra een erfgenaam beneficiair aanvaardt, moet de nalatenschap worden vereffend. De rechter kan daarnaast op verzoek zelf een vereffenaar aanwijzen, bijvoorbeeld bij onenigheid.
Hij beheert de goederen van de nalatenschap en betaalt de schulden die tijdens dat beheer voldaan moeten worden. Denk aan de uitvaartnota, lopende rekeningen en de administratie. Wat hij verder mag, hangt af van wat de overledene in het testament heeft bepaald.
Nee. U bent pas executeur als u de benoeming na het overlijden aanvaardt. Weigeren mag, en dat is geen schande: het is een taak die veel tijd kost en waarbij u aanspreekbaar bent voor zowel de erfgenamen als de schuldeisers van de nalatenschap.
Zodra minstens één erfgenaam beneficiair aanvaardt, of als de rechter een vereffenaar heeft benoemd. Bij vereffening gelden vaste stappen: een boedelbeschrijving maken, de schuldeisers in beeld brengen en pas daarna verdelen wat er van de nalatenschap overblijft voor de erfgenamen.
In beginsel de erfgenamen samen. Zij moeten dan gezamenlijk de nalatenschap afwikkelen volgens de regels van de wet. Op verzoek kan de rechtbank in plaats daarvan één vereffenaar benoemen, bijvoorbeeld als de erfgenamen er onderling niet uit komen of te ver uit elkaar wonen.
Ja. De rechtbank kan op verzoek van een erfgenaam of een andere belanghebbende een vereffenaar benoemen. Dat gebeurt bijvoorbeeld als degene die de boedel beheert ernstig tekortschiet in zijn verplichtingen, ongeschikt is voor de taak of geen zekerheid wil stellen.
Vaak wel; de wet kent een beloning en het testament kan daar iets anders over bepalen. Bij een familielid dat de taak op zich neemt wordt daar in de praktijk soms van afgezien. Maak die afspraak vooraf duidelijk, dat voorkomt discussie.
Dat kan samenvallen, maar het zijn verschillende rollen met verschillende regels. Wordt er beneficiair aanvaard, dan verandert er iets aan de positie van de executeur. Laat in dat geval door een notaris uitleggen wie vanaf dat moment waarvoor verantwoordelijk is.
Erfgenamen kunnen de kantonrechter vragen om in te grijpen. Die kan een executeur ontslaan en zo nodig een vereffenaar benoemen. Leg klachten wel schriftelijk vast en probeer eerst een gesprek; een procedure bij de rechter kost tijd en geld, en die komen uit de nalatenschap.
Zodra er beneficiair wordt aanvaard, als er schulden zijn of als er onenigheid ontstaat over het beheer. De regels voor vereffening zijn formeel en fouten daarin komen voor rekening van degene die ze maakt. Vraag advies voordat u begint, niet pas als er al is verdeeld.
Gerelateerde onderwerpen
Deze pagina's sluiten het dichtst aan: executeur, schulden en de papieren.
