Wie is aansprakelijk voor de uitvaartrekening?
De kosten komen in beginsel ten laste van de nalatenschap, maar de persoon die de opdracht ondertekent is degene die de uitvaartondernemer kan aanspreken — ook als er geen geld blijkt te zijn.
De kosten van lijkbezorging zijn schulden van de nalatenschap op grond van artikel 4:7 lid 1 onder b van het Burgerlijk Wetboek, en worden met voorrang voldaan — maar alleen voor zover zij in overeenstemming zijn met de omstandigheden van de overledene. Daarnaast geldt een tweede spoor: wie de opdracht bij de uitvaartondernemer ondertekent, sluit een overeenkomst en is contractueel aansprakelijk voor de rekening, zo nodig uit eigen middelen. Verwerping van de erfenis heft die eigen opdracht niet op. Zet niemand een uitvaart in gang, dan draagt de burgemeester van de gemeente van overlijden er zorg voor (artikel 21 Wet op de lijkbezorging); die kosten kan de gemeente verhalen op de nalatenschap en, als die ontoereikend is, op onderhoudsplichtige bloed- en aanverwanten (artikel 22 Wlb).
Ook gezocht als: wie betaalt de begrafenis, uitvaartkosten aansprakelijk, opdrachtgever uitvaart, erfenis verwerpen en uitvaartkosten, uitvaart op kosten van de gemeente.
In het kort
- Eerste bron: de nalatenschap; uitvaartkosten worden met voorrang voldaan
- Tweede spoor: de ondertekenaar van de opdracht blijft aansprakelijk, ook zonder erfenis
- Verwerpen: maakt u geen erfgenaam meer, maar wist uw eigen handtekening niet uit
- Geen initiatief: de gemeente van overlijden neemt het over, sober en zonder veel inspraak
- Verhaal: de gemeente kan de kosten terughalen bij de nalatenschap en bij onderhoudsplichtige familie
- Geen geld: meld het vóóraf bij de gemeente en vraag naar bijzondere bijstand; dat is een kan-bepaling, geen recht
De handtekening onder de opdracht
Wie de opdracht ondertekent, wordt contractueel de klant van de uitvaartondernemer en kan door hem worden aangesproken voor het hele bedrag.
In de dagen na een overlijden wordt er weinig stilgestaan bij wie de papieren tekent. Toch is dat het moment waarop de aansprakelijkheid ontstaat. De ondertekenaar geeft opdracht, en de ondernemer stuurt zijn rekening naar die persoon. Blijkt de nalatenschap later leeg of negatief, dan is dat een probleem tussen de ondertekenaar en de erfgenamen — niet tussen de ondernemer en de erfgenamen.
De opdrachtgever
Degene die tekent. Vaak de partner of een kind, soms een buurman of een executeur. Deze persoon is aanspreekbaar voor het volledige bedrag, ongeacht wie erfgenaam is.
De erfgenamen
Zij dragen de schulden van de nalatenschap, waaronder de uitvaartkosten, voor zover de nalatenschap toereikend is. Wie beneficiair aanvaardt, beperkt dat tot wat de nalatenschap kan dragen.
De executeur
Is er een executeur benoemd, dan beheert die de nalatenschap en betaalt hij de schulden daaruit. Ook dan geldt: wie de opdracht ondertekent, is degene met wie de ondernemer een overeenkomst heeft.
Meer over de rol van de executeur staat op executeur van de nalatenschap; over aanvaarden en verwerpen leest u bij erfenis en nalatenschap afhandelen.
Uitvaartkosten als schuld van de nalatenschap
Artikel 4:7 van het Burgerlijk Wetboek rekent de kosten van lijkbezorging tot de schulden van de nalatenschap, met voorrang, maar alleen voor zover zij passen bij de omstandigheden van de overledene.
Die laatste zinsnede is belangrijker dan hij lijkt. Een uitvaart die duidelijk uitstijgt boven de leefwijze en het vermogen van de overledene, valt voor dat meerdere niet vanzelf ten laste van de nalatenschap. In geschillen tussen erfgenamen is dat precies het punt waarop rechters kijken. De uitvaartkosten die wél als nalatenschapsschuld gelden, worden met voorrang voldaan — zij gaan dus vóór de meeste andere schuldeisers.
| Situatie | Wie draagt de kosten | Aandachtspunt |
|---|---|---|
| Voldoende saldo in de nalatenschap | De nalatenschap, met voorrang boven andere schulden | De bank kan de rekening blokkeren; een factuur op naam van de overledene wordt vaak wel voldaan |
| Onvoldoende saldo | Het tekort komt bij de opdrachtgever terecht | Stem de omvang van het afscheid af op wat er beschikbaar is, vóórdat u tekent |
| Uitvaart ruimer dan bij de overledene paste | Het meerdere kan buiten de nalatenschap vallen | Overleg vooraf met de andere erfgenamen en leg de keuze schriftelijk vast |
| Er is een uitvaartverzekering | De uitkering gaat naar de begunstigde op de polis | Meld het overlijden snel bij de verzekeraar; sommige polissen keren rechtstreeks aan de ondernemer uit |
Ik heb de erfenis verworpen — moet ik toch betalen?
Verwerpen maakt u geen erfgenaam meer en beschermt u tegen de schulden van de nalatenschap, maar het wist niet uit dat u zelf een opdracht heeft ondertekend.
Dit is de situatie waarin nabestaanden het vaakst verrast worden. Wie verwerpt, wordt behandeld alsof hij nooit erfgenaam is geweest: geen bezittingen, maar ook geen schulden. Toch komt er soms alsnog een rekening, en dan gaat het om een van deze twee redenen.
U was zelf opdrachtgever
Heeft u de opdracht ondertekend, dan is dat een eigen overeenkomst met de ondernemer. Die staat los van het erfgenaamschap en blijft dus bestaan na verwerping. Ook meebeslissen zonder te tekenen kan meewegen als de kosten later verdeeld worden.
De gemeente verhaalt op familie
Heeft de gemeente de uitvaart op zich genomen, dan kan zij de kosten verhalen op onderhoudsplichtige bloed- en aanverwanten — denk aan ouders, kinderen, stiefouders en stiefkinderen. Verwerping beschermt daar niet tegen, want dit is geen erfrechtelijke vordering.
De uitvaart van gemeentewege
Zet niemand een uitvaart in gang, dan neemt de burgemeester van de gemeente waar het overlijden plaatsvond die taak over, sober en met weinig inspraak voor nabestaanden.
Artikel 21 van de Wet op de lijkbezorging legt die taak bij de burgemeester. In de praktijk is het een sobere uitvaart: meestal een crematie, zonder ceremonie of met een heel korte, en de gemeente bepaalt het tijdstip. Nabestaanden mogen doorgaans aanwezig zijn, maar de vorm ligt niet bij hen. Wie wél invloed wil op het afscheid, moet dus zelf in actie komen — ook als het budget klein is.
- De gemeente van overlijden is verantwoordelijk, niet de gemeente waar iemand stond ingeschreven
- De kosten komen eerst ten laste van de gemeente (artikel 22 Wlb)
- Daarna verhaalt de gemeente op geld en goederen die bij de overledene zijn aangetroffen en op de nalatenschap
- Is dat niet toereikend, dan volgt verhaal op onderhoudsplichtige bloed- en aanverwanten (artikelen 1:392 tot en met 1:396 BW)
- Elke gemeente heeft eigen beleidsregels voor de uitvoering hiervan
Meer over deze situatie leest u bij een uitvaart zonder familie en bij wat te doen bij een lijkvinding.
Wat u kunt doen bij een klein of leeg budget
Een afscheid hoeft niet duur te zijn: van circa €800 als de familie vrijwel alles zelf doet tot €9.000 – €12.000 voor een volledig verzorgde begrafenis.
De grootste denkfout is dat er maar één prijskaartje bestaat. De bandbreedte is enorm, en juist aan de onderkant valt veel te kiezen. Een sobere uitvaart zonder opbaring begint bij circa €800; met een opbaring thuis komt u op circa €1.300, en wanneer u alleen de verzorging uitbesteedt op circa €1.850. Een volledig verzorgde uitvaart zonder ceremonie begint vanaf circa €3.000. De volledige opbouw staat in de voorbeelden van uitvaartkosten.
Bijzondere bijstand: een kan-bepaling, geen recht
Kan de nalatenschap de uitvaart niet dragen en heeft u zelf onvoldoende middelen, dan kunt u bij de gemeente bijzondere bijstand aanvragen. Let op de formulering: artikel 35 van de Participatiewet is een kan-bepaling. De gemeente mág toekennen, maar is daartoe niet verplicht, en kijkt naar uw eigen middelen, naar de nalatenschap en naar een eventuele verzekering. Meld het daarom vóórdat u verplichtingen aangaat.
- Neem contact op met de gemeente vóórdat u de opdracht ondertekent
- Vraag welke stukken zij nodig hebben en wat zij als noodzakelijke kosten zien
- Kies bewust voor een sobere vorm; dat vergroot de kans dat de kosten gedekt raken
- Vraag de uitvaartondernemer om een gespecificeerde begroting vóóraf
- Bewaar alle facturen: de uitvaartkosten zijn aftrekbaar in de aangifte erfbelasting, na aftrek van een verzekeringsuitkering
Vijf stappen voordat u de opdracht ondertekent
Wie deze vijf dingen doet voordat er getekend wordt, voorkomt de meeste conflicten over de uitvaartrekening.
- 1
Kijk eerst of er een polis is
Zoek uit of de overledene een uitvaartverzekering had en wat die uitkeert, voordat u afspraken maakt over de omvang van de uitvaart.
- 2
Bespreek wie tekent
Bespreek binnen de familie wie de opdracht ondertekent en leg vast wie meebetaalt, want de ondertekenaar is de partij die de ondernemer aanspreekt.
- 3
Vraag een gespecificeerde begroting
Vraag om een schriftelijke, gespecificeerde begroting en laat elke aanvulling tijdens de week ook schriftelijk bevestigen.
- 4
Kies de omvang bewust
Kies de omvang van het afscheid bewust: van een sobere vorm die u grotendeels zelf invult tot een volledig verzorgde uitvaart, met bijbehorende kosten.
- 5
Meld het bij de gemeente als het geld ontbreekt
Verwacht u de rekening niet te kunnen dragen, meld dat dan vooraf bij de gemeente en vraag naar bijzondere bijstand; achteraf is de kans op een vergoeding kleiner.
Welke vragen u verder aan een ondernemer stelt, staat bij een uitvaartondernemer bellen en bij offertes en prijsverschillen.
De uitvaartverzekering en de rekening
Een uitvaartverzekering kan de rekening geheel of gedeeltelijk dekken, en de waarde ervan is beschermd tegen beslag.
De begunstigde op de polis
Keert de polis geld uit, dan gaat dat naar de begunstigde: meestal de nabestaanden, soms rechtstreeks naar de uitvaartondernemer. Meld het overlijden snel, want de uitkering kan de eerste facturen dekken. Een vordering op de verzekeraar verjaart pas vijf jaar nadat zij opeisbaar is geworden.
Polis van een overledene vindenNiet vatbaar voor beslag
De waarde van een uitvaartverzekering en de rechten daaruit zijn niet vatbaar voor beslag en blijven buiten een faillissement of schuldsanering, voor zover de verzekering niet bovenmatig is. Dat staat in artikel 7:976 van het Burgerlijk Wetboek. Zo blijft het geld beschikbaar voor het afscheid zelf.
Natura of kapitaalWat wij hierin wel en niet doen
Wij staan buiten de overeenkomst tussen u en de ondernemer: wij vragen uw situatie uit, zoeken een zelfstandige ondernemer en laten de prijsafspraken aan u samen.
Zoekt u hierop, dan krijgt u vooral pagina's van advocaten- en notariskantoren en van juridische rubrieken: inhoudelijk correct, maar in vaktaal en geschreven vanuit een conflict dat al loopt. Wij schrijven het op vanuit de week zelf, waarin de vraag nog voorkomen kan worden. Over prijzen en offerte overlegt u rechtstreeks met de uitvaartondernemer; wij bemiddelen daar niet in en kennen zijn tarieven niet. Schakelt u via ons een zelfstandige ondernemer in, dan ontvangen wij van hem een vaste verwijsvergoeding, bij iedereen gelijk. U betaalt daardoor zelf niets extra.
Veelgestelde vragen over wie de uitvaart betaalt
De vragen die nabestaanden het vaakst stellen over aansprakelijkheid, verwerping, de rol van de gemeente en een leeg budget.
In beginsel de nalatenschap: de kosten van lijkbezorging zijn schulden van de nalatenschap en worden met voorrang voldaan. Is er onvoldoende geld, dan blijft de opdrachtgever aansprakelijk, dus degene die de opdracht bij de uitvaartondernemer heeft ondertekend. Dat is niet altijd dezelfde persoon als de erfgenaam.
Ja. Wie de opdracht ondertekent, sluit een overeenkomst met de uitvaartondernemer en is daarmee de partij die de rekening moet voldoen, zo nodig uit eigen middelen. Kan of wil de nalatenschap niet betalen, dan blijft die verplichting staan. Onderteken dus nooit voor een ander zonder overleg.
Verwerpen betekent dat u geen erfgenaam bent en de schulden van de nalatenschap niet erft. Het raakt echter niet de opdracht die u zelf heeft gegeven: als u tekende, blijft u contractueel aansprakelijk. Verwerpen en de opdracht ondertekenen zijn dus twee losse dingen.
Dan draagt de burgemeester van de gemeente waar het overlijden plaatsvond zorg voor de lijkbezorging, op grond van artikel 21 van de Wet op de lijkbezorging. Het wordt een sobere uitvaart, waarbij de gemeente de vorm en het tijdstip bepaalt en nabestaanden weinig invloed hebben.
Ja. Artikel 22 van de Wet op de lijkbezorging bepaalt dat de gemeente de kosten verhaalt op de nalatenschap en, als die ontoereikend is, op bloed- en aanverwanten die onderhoudsplichtig waren volgens de artikelen 392 tot en met 396 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek.
Ja, op grond van artikel 4:7 lid 1 onder b van het Burgerlijk Wetboek, maar alleen voor zover zij in overeenstemming zijn met de omstandigheden van de overledene. Een uitvaart die daar duidelijk bovenuit gaat, kan voor dat meerdere niet ten laste van de nalatenschap komen.
De uitvaartkosten worden met voorrang voldaan, dus zij gaan voor op de meeste andere schulden. Blijft er te weinig over, dan komt het tekort voor rekening van de opdrachtgever. Bespreek daarom vooraf met de uitvaartondernemer welke omvang past bij wat er werkelijk beschikbaar is.
Dat kan, maar het is geen recht. Bijzondere bijstand is een kan-bepaling van artikel 35 van de Participatiewet: de gemeente beoordeelt uw eigen middelen en die van de nalatenschap. Meld het vooraf bij de gemeente, want achteraf aanvragen verkleint de kans op een vergoeding.
Bij een verzekering die geld uitkeert, gaat het bedrag naar de begunstigde op de polis, meestal de nabestaanden of de uitvaartondernemer. De waarde van zo'n verzekering is niet vatbaar voor beslag en blijft buiten een faillissement of schuldsanering, voor zover de verzekering niet bovenmatig is.
Maak vooraf duidelijk wie ondertekent en wie meebetaalt, en leg dat schriftelijk vast. Vraag een gespecificeerde begroting en bevestig elke aanvulling per e-mail. Kies de omvang van het afscheid op wat er beschikbaar is, niet op wat er in de week zelf mogelijk lijkt.
Gerelateerde onderwerpen
Deze pagina's sluiten het dichtst aan: de bijstandsroute, een uitvaart zonder familie, de nalatenschap, de executeur en de kostenopbouw van een uitvaart.
