Wat betekenen uitzaaiingen voor de tijd die er nog is?
Uitzaaiingen betekenen bijna altijd dat genezing niet meer het doel is, maar niet dat de tijd te voorspellen valt.
Een uitzaaiing is een groepje cellen dat van de oorspronkelijke tumor is losgeraakt en via bloed of lymfe elders is uitgegroeid. Die cellen blijven van de oorspronkelijke soort: borstkanker met uitzaaiingen in de longen is uitgezaaide borstkanker, geen longkanker. Zodra er uitzaaiingen op afstand zijn, is de prognose bij de meeste soorten flink gedaald en is genezing meestal niet meer het doel; behandeling richt zich op remmen en op comfort. Er zijn uitzonderingen: bij soorten die heel gevoelig zijn voor chemotherapie kan genezing nog mogelijk zijn, en bij een beperkt aantal uitzaaiingen — oligometastasen, vaak drie of minder — kan volledige verwijdering of bestraling langdurige controle en soms genezing opleveren. Hoeveel tijd er nog is, verschilt van maanden tot jaren.
Ook gezocht als: metastase betekenis, uitgezaaide kanker levensverwachting, uitzaaiingen lever longen botten, oligometastasen, hoelang leven met uitzaaiingen, uitzaaiingen in de hersenen.
In het kort
- Wat het is: losgeraakte cellen die elders uitgroeien
- Soort: blijft die van de oorspronkelijke tumor
- Prognose: daalt sterk, maar niet bij elke soort gelijk
- Uitzondering: oligometastasen en zeer chemogevoelige soorten
- Vaak in: lymfeklieren, lever, longen, botten, hersenen
- Tijd: loopt uiteen van maanden tot jaren
Hoe een uitzaaiing ontstaat
Kankercellen kunnen loskomen en meeliften met bloed of lymfe, om zich verderop opnieuw te nestelen.
Een tumor blijft niet altijd op zijn plek. Cellen kunnen loskomen en terechtkomen in de bloedbaan of in de lymfebanen. De meeste van die cellen overleven die reis niet, maar een enkele nestelt zich ergens en groeit uit tot een nieuw gezwel. Dat is een uitzaaiing, ook wel metastase. Waar dat gebeurt, hangt samen met de route die het bloed en de lymfe nemen: lymfeklieren in de buurt zijn vaak de eerste plek, daarna volgen lever, longen, botten en soms de hersenen. Per soort kanker zijn er vaste patronen; een arts weet waar hij bij déze soort naar kijkt.
Wat uitzaaiingen wel en niet voorspellen
Het woord klinkt als een eindpunt, terwijl het in de praktijk vooral het doel van de behandeling verandert.
De prognose daalt
Bij de meeste soorten is genezing niet meer het doel zodra er uitzaaiingen op afstand zijn. Remmen en comfort komen ervoor in de plaats.
Maar niet overal gelijk
Bij zeer chemogevoelige soorten, zoals zaadbalkanker, is genezing ook met uitzaaiingen nog mogelijk. Vraag naar de cijfers bij déze soort.
Een paar of veel
Bij drie of minder uitzaaiingen die volledig weggehaald of bestraald kunnen worden, ligt de overleving duidelijk hoger dan bij uitgebreide uitzaaiing.
Waar uitzaaiingen zich meestal bevinden
De plek bepaalt vaak welke klachten er komen, en dus waar de behandeling zich op richt.
| Plek | Wat dat kan betekenen |
|---|---|
| Lymfeklieren | Vaak de eerste plek; meestal zonder eigen klachten |
| Lever | Kan vermoeidheid, gebrek aan eetlust en geelzucht geven |
| Longen | Kan hoesten en kortademigheid veroorzaken |
| Botten | Kan pijn geven en het risico op een breuk vergroten |
| Hersenen | Kan hoofdpijn, uitval of veranderingen in gedrag geven |
Waarom de arts geen termijn noemt
Een arts kent de cijfers van grote groepen, maar niet de plaats van één mens in die verdeling.
Achter elk gemiddelde zitten mensen die veel langer leefden en mensen die het niet haalden. Een genoemd getal blijft bovendien hangen als een datum, en dat is het niet. Vraag daarom liever iets anders: hoeveel uitzaaiingen zijn er en waar, is het doel remmen of genezen, wanneer wordt gemeten of de behandeling aanslaat, en wat gebeurt er als u niets doet. Op die vragen kan een arts wél antwoord geven, en met die antwoorden kunt u de komende maanden inrichten.
Zo krijgt u zicht op wat dit betekent
In deze volgorde weet u waar u aan toe bent zonder dat u om een onmogelijke voorspelling vraagt.
- 1
Vraag om het volledige beeld
Vraag hoeveel uitzaaiingen er zijn gevonden, waar ze zitten en hoe groot ze zijn.
- 2
Vraag naar het doel
Vraag of de voorgestelde behandeling bedoeld is om te genezen, te remmen of alleen klachten te verlichten.
- 3
Vraag naar het meetmoment
Vraag wanneer er wordt gekeken of de behandeling aanslaat, en wat er dan besloten wordt.
- 4
Vraag naar cijfers bij deze soort
Vraag welke cijfers horen bij deze soort kanker met deze uitzaaiingen, niet bij kanker in het algemeen.
- 5
Zet praktische zaken op orde
Leg wensen en papieren vast in de periode dat dat rustig kan; wachten maakt het later zwaarder.
Wat u hier wel en niet vindt
Geen levensverwachting in maanden, wel wat het woord betekent en welke vragen er wél te beantwoorden zijn.
Zoekt u op uitzaaiingen, dan komt u snel uit bij pagina's die een getal noemen bij één soort en één stadium. Zulke getallen worden thuis gelezen als een aftelling, terwijl ze dat niet zijn. Wat wel houvast geeft: begrijpen dat de soort dezelfde blijft, dat het aantal uitzaaiingen uitmaakt, dat er uitzonderingen bestaan, en welke vier vragen u in de spreekkamer moet stellen. Dat staat hier, zonder een prognose die wij niet kunnen geven.
Verandert een uitzaaiing iets aan de dekking?
Voor een lopende polis niet; voor een nieuwe aanvraag mogelijk wel.
Een uitvaartverzekering die al loopt, keert uit ongeacht het ziekteverloop. Bij een nieuwe aanvraag stellen verzekeraars vaak gezondheidsvragen en geldt in de eerste periode soms een wachttijd. Beantwoord die vragen volledig; onjuiste antwoorden kunnen de uitkering later kosten. Is er al een polis, controleer dan of het verzekerde bedrag nog past bij de huidige uitvaartkosten.
Veelgestelde vragen over uitzaaiingen
De vragen die na de uitslag opkomen, ook de vragen die men in de spreekkamer vergat te stellen.
Cellen die van de oorspronkelijke tumor losraken en via bloed of lymfe elders in het lichaam terechtkomen, waar ze uitgroeien tot een nieuw gezwel. Een ander woord is metastase. Uitzaaiingen kunnen in lymfeklieren zitten of in organen zoals lever, longen, botten of hersenen.
Nee. De cellen blijven van de soort waar ze vandaan komen. Borstkanker met uitzaaiingen in de longen is dus uitgezaaide borstkanker, geen longkanker. Dat is belangrijk, want de behandeling wordt gekozen op basis van de oorspronkelijke soort en niet van de plek.
Meestal wel, maar niet altijd. Bij de meeste soorten daalt de prognose sterk zodra er uitzaaiingen op afstand zijn. Bij enkele soorten die heel gevoelig zijn voor chemotherapie, zoals zaadbalkanker, is genezing ook dan nog mogelijk. Vraag daarom altijd naar déze soort.
Een beperkt aantal uitzaaiingen, vaak drie of minder. Kunnen die allemaal worden weggehaald of bestraald, dan kan de behandeling gericht zijn op langdurige controle en soms zelfs op genezing. De overleving in die groep ligt duidelijk hoger dan bij uitgebreide uitzaaiingen.
Dat verschilt enorm en hangt af van de soort, de plek, het aantal en hoe de ziekte op behandeling reageert. Bij sommige soorten gaat het om jaren, bij andere om maanden. Een arts kan dat pas beter inschatten als duidelijk is hoe iemand reageert.
Dat hangt samen met de bloedstroom en de lymfebanen. Vaak voorkomende plekken zijn lymfeklieren, lever, longen, botten en hersenen. Welke plek het wordt, verschilt per soort kanker: sommige soorten zaaien typisch uit naar de botten, andere naar de lever of de longen.
Omdat remmen iets anders is dan genezen. Een behandeling kan de groei maanden tot jaren afremmen, klachten verminderen en pijn wegnemen. Dat levert tijd op die er anders niet was. Het doel verandert dus, maar er valt vaak nog veel te doen.
Vraag hoeveel uitzaaiingen er zijn en waar. Vraag of het doel van de behandeling remmen of genezen is. Vraag wat er gebeurt zonder behandeling. En vraag wanneer duidelijk wordt of de behandeling aanslaat, zodat u weet waar u de komende tijd naartoe leeft.
Omdat hij het niet weet. Een arts kent de cijfers van grote groepen patiënten, maar niemand kan zeggen waar één mens in die verdeling valt. Een genoemd getal wordt bovendien vaak onthouden als een datum, terwijl het dat beslist niet is.
Wacht er niet mee. Praktische dingen die u wilde vastleggen, gesprekken die u wilde voeren, een reis die haalbaar is: doe ze in de periode dat het nog kan. Dat is geen opgeven, het is voorkomen dat u later denkt dat u te lang wachtte.
Gerelateerde onderwerpen
Deze pagina's sluiten het dichtst aan: stadia en kansen, het ontstaan en de laatste fase.
