Wat is het verschil tussen een hartstilstand en een hartinfarct?
Een infarct is een verstopte kransslagader; een hartstilstand is een elektrisch probleem waarbij het hart stopt met pompen.
Bij een hartinfarct raakt een kransslagader verstopt en krijgt een deel van de hartspier geen zuurstof meer. Het hart blijft kloppen; iemand is meestal bij bewustzijn en heeft pijn op de borst, benauwdheid of uitstraling naar arm of kaak. Bij een hartstilstand hapert het elektrische systeem: het hart stopt met pompen, iemand zakt binnen seconden in elkaar, reageert niet en ademt niet of alleen happend. Een infarct kan een hartstilstand veroorzaken, maar lang niet elke hartstilstand komt door een infarct. Volgens de Hartstichting overleeft in Nederland gemiddeld ongeveer drieëntwintig procent van de mensen met een hartstilstand buiten het ziekenhuis; het Europese gemiddelde ligt rond de acht procent. Volgens de Nederlandse Reanimatie Raad verlaagt elke minuut zonder reanimatie en AED die kans met zes tot tien procent. Vermoedt u op dit moment zelf een hartstilstand of een infarct, bel dan direct 112.
Ook gezocht als: verschil hartstilstand en hartaanval, hartaanval of hartstilstand, overlevingskans reanimatie, plotselinge hartdood, AED en overleving, hartstilstand oorzaken.
In het kort
- Infarct: verstopte kransslagader, hart klopt door
- Hartstilstand: elektrisch probleem, hart stopt
- Bewustzijn: bij infarct meestal wel, bij stilstand niet
- Overleving: ongeveer drieëntwintig procent in Nederland (Hartstichting)
- Tijd: elke minuut kost zes tot tien procent kans (Reanimatie Raad)
- Na afloop: meestal een natuurlijke dood
Twee aandoeningen, naast elkaar gezet
Ze worden in het spraakgebruik door elkaar gehaald, maar het zijn medisch twee verschillende dingen.
| Hartinfarct | Hartstilstand | |
|---|---|---|
| Wat er misgaat | Een kransslagader raakt verstopt | Het elektrische systeem hapert |
| Blijft het hart kloppen? | Ja, maar een deel krijgt geen zuurstof | Nee, het pompen stopt |
| Bewustzijn | Meestal bij bewustzijn | Binnen seconden buiten bewustzijn |
| Wat u ziet | Pijn op de borst, benauwdheid, zweten | In elkaar zakken, niet reageren, happen |
| Wat u doet | Bel 112 en laat de persoon rustig zitten | Bel 112, start borstcompressies, haal een AED |
Waarom Nederland het internationaal goed doet
De overlevingskans hier ligt bijna drie keer zo hoog als het Europese gemiddelde, en dat komt door de eerste minuten.
Omstanders die beginnen
Bij ruim driekwart van de gevallen start een omstander met reanimeren vóór de ambulance er is. Dat verdubbelt de overlevingskans.
AED's in de buurt
Een netwerk van apparaten en opgeroepen burgerhulpverleners zorgt dat er vaak binnen enkele minuten een AED ter plaatse is.
Elke minuut telt
Volgens de Nederlandse Reanimatie Raad daalt de kans zonder reanimatie en AED met zes tot tien procent per minuut. Daarom is meteen beginnen belangrijker dan perfect beginnen.
Waarom dit verschil voor u uitmaakt
Een plotseling overlijden verloopt praktisch anders dan een overlijden na een ziekbed, en dat merkt u meteen.
Bij een hartstilstand thuis staat er binnen enkele minuten een ambulance in de kamer, wordt er gereanimeerd op de vloer en volgt er soms een rit naar het ziekenhuis. Lukt het niet, dan wordt de reanimatie ter plaatse gestopt en stelt een arts het overlijden vast. Daarna verandert er iets: het huis is opeens stil, terwijl er een minuut eerder acht mensen stonden. Neem daarna de tijd. U mag bij uw naaste blijven, ook als er hulpverleners in huis zijn geweest en het er rommelig uitziet. Er is geen termijn waarbinnen er iets moet gebeuren.
"Had ik het anders moeten doen?"
Vrijwel iedereen die heeft gereanimeerd stelt zichzelf die vraag, en vrijwel altijd is het antwoord nee.
Reanimeren is zwaar werk onder de slechtst denkbare omstandigheden, en het lukt vaker niet dan wel. Dat ligt aan de oorzaak van de hartstilstand, niet aan de kwaliteit van uw handelen. Ribben die breken horen erbij en betekenen niet dat u te hard drukte. Wie 112 belde en begon met drukken, deed precies wat er te doen viel. Blijft het knagen, praat er dan over met de huisarts; ook slachtofferhulp en de ambulancedienst kennen deze vraag en nemen hem serieus.
Zo handelt u bij een vermoedelijke hartstilstand
Deze volgorde is wat de hulpdiensten zelf aanhouden, en hij is bewust simpel gehouden.
- 1
Controleer reactie en ademhaling
Spreek de persoon aan en schud zachtjes aan de schouders; kijk of er normaal wordt geademd.
- 2
Bel het alarmnummer
Bel 112 en zet de telefoon op de luidspreker, zodat de centralist kan meekijken en meesturen.
- 3
Begin met borstcompressies
Druk stevig en snel midden op de borstkas en houd dat vol; twijfel is geen reden om te wachten.
- 4
Laat een AED halen
Stuur iemand anders om de dichtstbijzijnde AED en laat het apparaat de instructies geven.
- 5
Ga door tot de hulpdiensten het overnemen
Stop pas als de ambulance het overneemt of als iemand weer normaal begint te ademen.
Wat u hier wel en niet vindt
Het medische verschil én wat er daarna praktisch gebeurt, want dat tweede staat zelden ergens bij.
Medische sites leggen het verschil goed uit maar stoppen bij de behandeling. Wat ontbreekt is de kant van de nabestaande: dat een reanimatie thuis een chaos achterlaat, dat u daarna gewoon mag blijven zitten, dat het meestal een natuurlijke dood is en dat de schuldvraag bijna altijd onterecht is. Dat staat hier, naast de cijfers. Voor medisch advies over uw eigen hart of dat van een naaste gaat u naar de huisarts of de cardioloog.
Keert een uitvaartverzekering uit bij een hartstilstand?
Ja, de dekking staat los van de oorzaak — ook bij een plotseling overlijden.
Een lopende uitvaartverzekering keert uit ongeacht waaraan iemand overlijdt, mits de premie is betaald. Bij een plotseling overlijden is het praktische probleem meestal niet de dekking maar de vindbaarheid: niemand weet of er een polis is. Vraag daarom bij leven na waar de papieren liggen, of laat later bij de verzekeraars zoeken op naam en geboortedatum.
Veelgestelde vragen over hartstilstand en infarct
De vragen over het verschil, de kansen en wat er daarna gebeurt.
Een hartinfarct is een doorbloedingsprobleem: een kransslagader raakt verstopt, waardoor een deel van de hartspier geen zuurstof meer krijgt. Bij een hartstilstand hapert het elektrische systeem en stopt het hart met pompen. Iemand met een infarct is meestal bij bewustzijn; bij een hartstilstand niet.
Ja, dat gebeurt regelmatig. Een infarct kan het elektrische systeem zo verstoren dat het hart alsnog stopt. Andersom is een hartstilstand geen infarct: er zijn ook andere oorzaken, zoals een aangeboren afwijking, een hartspierziekte of een ernstige ritmestoornis zonder eerdere klachten.
Iemand zakt in elkaar, reageert niet en ademt niet of alleen happend. Dat happen wordt vaak voor ademhaling aangezien, maar het is het niet. Bel meteen 112, begin met borstcompressies en laat iemand een AED halen; twijfel is geen reden om te wachten.
Volgens de Hartstichting overleeft in Nederland gemiddeld ongeveer drieëntwintig procent van de mensen met een hartstilstand buiten het ziekenhuis. Dat is hoog: het Europese gemiddelde ligt rond de acht procent. Het verschil zit vooral in burgerhulpverlening, AED's in de buurt en snelle inzet vanuit de meldkamer.
Omdat de hersenen zonder zuurstof snel beschadigen. Volgens de Nederlandse Reanimatie Raad verlaagt elke minuut zonder reanimatie en AED de overlevingskans met zes tot tien procent. Direct beginnen door omstanders verdubbelt de kans; in ons land gebeurt dat bij ruim driekwart van de gevallen, nog vóór de ambulance er is.
Beter dan veel mensen denken. Van de mensen die het ziekenhuis levend verlaten, doet volgens de Hartstichting ongeveer negentig procent dat in een redelijke tot goede neurologische conditie. Blijvende schade komt voor, maar zware hersenschade is niet de regel bij wie het uiteindelijk overleeft.
Meestal wel. Overlijdt iemand aan een hartaandoening, dan is dat een natuurlijke dood en geeft de eigen arts de verklaring van overlijden af. Is de oorzaak onduidelijk of gebeurde het onverwacht bij een jong iemand, dan komt de gemeentelijke lijkschouwer erbij.
Dan stopt het ambulanceteam de reanimatie ter plaatse en stelt een arts het overlijden vast. Vaak mag u daarna gewoon bij uw naaste blijven, thuis of in het ziekenhuis. Neem die tijd; er is geen termijn waarbinnen er iets moet gebeuren.
Bijna altijd niet. Wie 112 belde en begon met reanimeren, deed precies wat er te doen was. Ook een perfect uitgevoerde reanimatie loopt vaak niet goed af; dat ligt aan de oorzaak, niet aan de hulpverlener. Praat erover als het blijft knagen.
Ja, maar alleen als hulpverleners hem kunnen vinden. Een niet-reanimeerverklaring werkt alleen als die zichtbaar bij de persoon is, bijvoorbeeld als penning. Bij twijfel of bij een onvindbaar document begint een ambulanceteam met reanimeren; dat is de voorgeschreven werkwijze en geen nalatigheid.
Gerelateerde onderwerpen
Deze pagina's sluiten het dichtst aan: reanimatie, de niet-natuurlijke dood en de cijfers achter doodsoorzaken.
