Moet u de schulden van een overledene betalen?
Alleen als u zuiver aanvaardt — en dat gebeurt vaker per ongeluk dan bewust.
Of u met eigen geld moet betalen, hangt volledig af van hóé u de erfenis aanvaardt. Bij zuiver aanvaarden bent u aansprakelijk voor alle schulden, ook als die groter zijn dan de bezittingen. Bij beneficiair aanvaarden worden de schulden alleen uit de nalatenschap betaald en blijft uw eigen vermogen buiten schot. Bij verwerpen krijgt u niets en betaalt u niets. U heeft in beginsel drie maanden om te kiezen; in die periode mogen schuldeisers niet van u eisen dat u betaalt. Dat heet het recht van beraad. De grootste valkuil: wie in die weken spullen meeneemt, verkoopt of geld overmaakt, kan daarmee ongemerkt zuiver aanvaarden.
Ook gezocht als: schulden erven, moet ik schulden van mijn ouders betalen, recht van beraad erfenis, beneficiair aanvaarden schulden, schuldeisers na overlijden, erfenis verwerpen schulden.
In het kort
- Zuiver aanvaarden: u betaalt de schulden ook uit eigen zak
- Beneficiair: alleen uit de nalatenschap, nooit uit eigen vermogen
- Verwerpen: u krijgt niets en u betaalt niets
- Bedenktijd: in beginsel drie maanden, verlenging via de rechtbank
- Recht van beraad: schuldeisers mogen u in die tijd niet aanspreken
- Valkuil: spullen meenemen of geld overmaken telt als aanvaarden
Wat elke keuze u kost en oplevert
Eén keuze bepaalt of uw eigen spaargeld in beeld komt.
| Keuze | U krijgt | U betaalt |
|---|---|---|
| Zuiver aanvaarden | Alles wat er is | Alle schulden, ook uit eigen vermogen |
| Beneficiair aanvaarden | Wat er overblijft na de schulden | Alleen uit de nalatenschap |
| Verwerpen | Niets | Niets |
| Nog niet gekozen | Nog niets | Niets; schuldeisers moeten wachten |
Opruimen kan al gelden als aanvaarden
Wie zich gedraagt als eigenaar, wordt behandeld als eigenaar — met schulden en al.
Dit gaat vaker mis dan mensen denken, en het gebeurt zelden uit berekening. Een zoon neemt de televisie mee, een dochter verkoopt de auto omdat die toch maar staat te roesten, iemand maakt geld over van de rekening om een rekening te voldoen. Zulke handelingen kunnen worden gezien als zuivere aanvaarding, en daarmee bent u persoonlijk aansprakelijk voor schulden die u nog niet eens kende. Raak daarom niets aan zolang de keuze niet is gemaakt. Foto's en papieren doornemen mag; spullen verdelen, verkopen of weggeven niet. Bij twijfel: één telefoontje naar de notaris kost minder dan wat u anders mogelijk moet betalen.
Zo houdt u de schulden buiten uw eigen vermogen
Vijf stappen, in deze volgorde, en niet eerder iets aanraken.
- 1
Raak niets aan
Verdeel geen spullen en betaal geen rekeningen uit de nalatenschap voordat u weet wat er speelt.
- 2
Maak de balans op
Zet bezittingen en schulden naast elkaar; vraag zo nodig een overzicht op bij de bank.
- 3
Gebruik uw bedenktijd
U heeft in beginsel drie maanden om te kiezen; verlenging vraagt u aan bij de rechtbank.
- 4
Kies bewust
Zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen; leg die keuze vast bij de rechtbank.
- 5
Verwijs schuldeisers door
Meld schuldeisers dat u de keuze nog maakt en verwijs hen naar de notaris of vereffenaar.
Wat u hier wel en niet vindt
De valkuil van het opruimen staat vooraan, want daar ontstaat de aansprakelijkheid.
De meeste uitleg zet de drie keuzes op een rij en laat het daarbij. Wat er in de praktijk misgaat is iets anders: mensen maken die keuze helemaal niet bewust, maar ruimen alvast het huis op omdat de huur doorloopt. Daarmee is de keuze feitelijk gemaakt. Daarom staat hier vooraan wat u wél en niet mag doen in die eerste weken. En de nuance dat de uitvaartnota gewoon uit de nalatenschap betaald mag worden, want die vraag komt altijd.
Een polis staat los van de schulden
Een uitkering aan een aangewezen begunstigde valt buiten de nalatenschap.
Dat is bij een negatieve nalatenschap belangrijk om te weten. Staat er een naam als begunstigde op de uitvaartpolis, dan gaat het bedrag rechtstreeks naar die persoon en komt het niet in de pot waaruit schuldeisers worden betaald. Staat de nalatenschap zelf als begunstigde, dan ligt dat anders. Een naturaverzekering keert helemaal niet in geld uit maar in diensten; de uitvaart is dan gedekt, ongeacht hoe de rest afloopt. Vraag de verzekeraar hoe het bij deze polis geregeld is voordat u conclusies trekt.
Veelgestelde vragen over schulden
De vragen die opkomen zodra de eerste aanmaning op de mat valt.
Dat hangt af van hoe u de erfenis aanvaardt. Aanvaardt u zuiver, dan bent u aansprakelijk voor alle schulden, ook als die groter zijn dan de bezittingen. Aanvaardt u beneficiair of verwerpt u, dan blijft uw eigen vermogen buiten schot.
Nee. In de eerste drie maanden na het overlijden mogen zij niet van de erfgenamen eisen dat die de schulden betalen. Dat heet het recht van beraad. Gebruik die tijd om rustig te bekijken wat de nalatenschap onder de streep werkelijk waard is.
In beginsel drie maanden om te kiezen tussen aanvaarden en verwerpen. Heeft u meer tijd nodig, bijvoorbeeld omdat er nog schulden kunnen opduiken, dan kunt u bij de rechtbank om verlenging vragen. Doe dat wel ruim vóór de termijn van drie maanden afloopt.
U aanvaardt de erfenis, maar betaalt de schulden alleen met het geld en de spullen van de overledene, niet uit eigen zak. Blijkt de nalatenschap negatief, dan houdt het daar op. Wel gelden er dan formele regels voor de afwikkeling.
Door u te gedragen als eigenaar: spullen meenemen of verkopen, geld overmaken of de inboedel verdelen. Zulke handelingen kunnen als zuivere aanvaarding gelden. Raak daarom niets aan zolang u nog geen keuze heeft gemaakt en de balans van bezittingen en schulden niet kent.
De uitvaartkosten zijn een schuld van de nalatenschap en worden daaruit voldaan. Het betalen van die nota geldt normaal gesproken niet als zuivere aanvaarding. Twijfelt u, overleg dan met de notaris voordat u iets overmaakt of contant afrekent met een schuldeiser.
Dan komt de nalatenschap uiteindelijk zonder erfgenamen te staan en worden de schulden voldaan uit wat er is. Blijft er te weinig over, dan krijgen de schuldeisers niet alles. Zij kunnen dat restant niet op de familie of op de erfgenamen verhalen.
Minderjarigen aanvaarden altijd beneficiair; zij kunnen nooit zuiver aanvaarden en lopen dus geen risico. Wilt u namens een kind verwerpen, dan is daarvoor toestemming van de kantonrechter nodig. Vraag die toestemming via de notaris aan, tegelijk met de keuze die de andere erfgenamen maken.
Betaal ze niet uit eigen zak. Laat de schuldeiser weten dat de erfgenamen hun keuze nog maken en verwijs naar de notaris of de vereffenaar. Bewaar alle brieven; ze horen straks in het overzicht van de nalatenschap thuis bij de andere schulden.
Zodra er een vermoeden van schulden is, en zeker bij een onderneming of een woning met restschuld. Een verkeerde stap in de eerste weken kan u persoonlijk aansprakelijk maken, en dat is achteraf alleen met veel moeite terug te draaien.
Gerelateerde onderwerpen
Deze pagina's sluiten het dichtst aan: aanvaarden, afwikkeling en de nota.
