Wat gebeurt er met het opgebouwde pensioen?
Pensioen is een recht dat aan één persoon vastzit en met die persoon eindigt.
Ouderdomspensioen is een hoogstpersoonlijk recht: het wordt uitbetaald zolang iemand leeft en vervalt bij het overlijden. Wat niet is uitgekeerd valt buiten de nalatenschap en is dus niet erfbaar; een testament verandert daar niets aan. Wat nabestaanden wél kunnen krijgen is een afgeleid recht: partnerpensioen of wezenpensioen, een eigen aanspraak die losstaat van de erfenis. Is er niemand met zo'n recht, dan blijft het kapitaal bij de uitvoerder. De AOW stopt de dag na het overlijden. Belangrijk in de praktijk: de gemeente meldt het overlijden aan de Sociale Verzekeringsbank en aan enkele grote uitvoerders, maar niet aan alle — de rest moet u zelf inlichten.
Ook gezocht als: pensioen erven na overlijden, AOW stopzetten overlijden, pensioenfonds overlijden melden, teveel betaald pensioen terugbetalen, vergeten pensioen opsporen nabestaanden.
In het kort
- Niet erfbaar: opgebouwd pensioen valt buiten de nalatenschap
- Wel afgeleid: partnerpensioen en wezenpensioen zijn eigen rechten
- AOW: loopt tot en met de overlijdensdag, stopt de dag erna
- Melden: de gemeente bereikt niet alle uitvoerders; doe de rest zelf
- Rekening: niet meteen opzeggen, er komt vaak nog een terugboeking
- Vergeten pot: via de oude werkgevers, niet via het online overzicht
Waarom pensioen buiten de erfenis valt
Het is geen spaarpot op naam, maar een aanspraak op uitkering.
Veel mensen zien het pensioen als een potje dat vol is gespaard en dus bij het vermogen hoort. Zo werkt het niet. Wat er is opgebouwd geeft recht op een uitkering aan één bepaalde persoon, en dat recht eindigt met die persoon. Blijft er kapitaal over waar niemand een afgeleid recht op heeft, dan blijft dat bij de uitvoerder en wordt het gebruikt voor de uitkeringen van anderen. Dat is de keerzijde van een stelsel waarin ook mensen die heel oud worden hun pensioen blijven ontvangen: het risico wordt gedeeld, en dus ook de opbrengst van wie eerder overlijdt.
| Wat | Valt in de nalatenschap |
|---|---|
| Opgebouwd ouderdomspensioen | Nee, vervalt |
| Partnerpensioen | Nee, eigen recht van de partner |
| Wezenpensioen | Nee, eigen recht van het kind |
| Nog niet betaalde pensioentermijnen | Ja, die horen bij de nalatenschap |
| Spaargeld en beleggingen | Ja |
Tot wanneer de AOW doorloopt
Tot en met de dag van overlijden; daarna stopt de betaling.
Woonde de overledene in Nederland, dan geeft de gemeente het overlijden door via de basisregistratie en stopt de Sociale Verzekeringsbank de uitkering zelf. U hoeft daar niets voor te doen. Overleed iemand in het buitenland, dan ligt dat anders: dan meldt u het overlijden zelf, bij voorkeur meteen en in elk geval binnen enkele weken. Voor de partner bestaat een eenmalige overlijdensuitkering ter grootte van ongeveer één maand AOW. Is er geen partner maar zijn er wel minderjarige kinderen, dan wordt die aan hen betaald. De hoogte wijzigt van tijd tot tijd; vraag de actuele stand op bij de instantie zelf.
Welke uitvoerders u zelf moet inlichten
De gemeente bereikt de grote fondsen, de rest hoort het van u.
Een overlijden gaat automatisch naar een aantal grote uitvoerders, maar daar houdt het op. Werkte iemand bij verschillende werkgevers, dan zijn er vaak meerdere kleinere fondsen of verzekeraars in het spel, en die weten van niets tot u belt. Loop daarom de dienstverbanden na en bel elke uitvoerder apart. Vraag bij dat gesprek meteen of er partnerpensioen of wezenpensioen is opgebouwd; dat is een aanspraak die de nabestaande zelf moet claimen en die niet automatisch tot uitkering komt.
Zo brengt u het pensioen in kaart
Vijf stappen, te doen in de weken na de uitvaart.
- 1
Zoek de pensioenpapieren
Verzamel de jaaropgaven en brieven van pensioenuitvoerders die u in huis vindt.
- 2
Loop de werkgevers na
Ga oude dienstverbanden af; elke werkgever kan een eigen uitvoerder hebben gehad.
- 3
Meld het overlijden
Licht elke uitvoerder zelf in; de gemeente bereikt lang niet alle uitvoerders.
- 4
Houd de rekening open
Zeg de rekening niet meteen op; te veel betaald pensioen wordt teruggeboekt.
- 5
Vraag naar afgeleide rechten
Vraag per uitvoerder of er partnerpensioen of wezenpensioen is opgebouwd.
Een vergeten pensioen opsporen
Het online overzicht is hier geen route; de uitvoerders zijn dat wel.
Het landelijke pensioenoverzicht werkt met de eigen DigiD van een persoon, en die van een overledene wordt na de melding uit de basisregistratie geblokkeerd en later opgeheven. Inloggen met andermans gegevens mag niet, ook niet als u ze heeft. De weg loopt dus via de uitvoerders zelf: benader de fondsen en verzekeraars van de oude werkgevers en laat op naam en geboortedatum nakijken of er nog iets openstaat. Nabestaanden van iemand die al pensioen ontving houden dat recht doorgaans tot vijf jaar na het overlijden; een weduwe of weduwnaar houdt het recht op partnerpensioen zolang zij zelf leven.
Wat u hier wel en niet vindt
Geen bedragen, wel de regels die niet veranderen.
Bedragen noemen wij hier niet: de AOW en de overlijdensuitkering worden periodiek aangepast, en het percentage partnerpensioen verschilt per regeling. Wat niet verandert is het onderscheid tussen een hoogstpersoonlijk recht dat vervalt en een afgeleid recht dat de nabestaande zelf moet claimen. Dat onderscheid bepaalt in de praktijk bijna alles: het is de reden dat pensioen niet in de erfenis zit én de reden dat u toch bij elke uitvoerder langs moet.
Een polis is er wél voor de nabestaanden
Waar pensioen vervalt, keert een uitvaartverzekering juist dan uit.
Dat pensioen niet erfbaar is verrast mensen vaak op een vervelend moment: de nota van de uitvaart ligt er al. Een uitvaartverzekering werkt precies andersom — die komt tot uitkering door het overlijden. Weet u niet of er nog een polis loopt, kijk dan bij de papieren van de overledene en vraag bij de verzekeraar een overzicht op. Wie ooit via een werkgever of een familielid verzekerd is geweest, heeft soms nog dekking zonder het te weten.
Veelgestelde vragen over pensioen na een overlijden
De vragen die opkomen zodra de eerste brieven binnenkomen.
Nee. Ouderdomspensioen is een hoogstpersoonlijk recht: het wordt uitbetaald zolang iemand leeft en vervalt bij het overlijden. Wat niet is uitgekeerd valt buiten de nalatenschap, dus een testament verandert er niets aan en erfgenamen kunnen er geen aanspraak op maken.
Is er een partner of zijn er kinderen met een afgeleid recht, dan wordt daaruit partnerpensioen of wezenpensioen betaald. Is dat er niet, dan blijft het kapitaal bij de uitvoerder en gaat het terug in de gezamenlijke pot waaruit ook andere pensioenen worden betaald.
De AOW loopt door tot en met de dag van overlijden en stopt de dag erna. Woonde de overledene in Nederland, dan geeft de gemeente het overlijden door aan de Sociale Verzekeringsbank; u hoeft dat dan niet zelf te melden bij die instantie.
Bij de AOW bestaat een eenmalige overlijdensuitkering van ongeveer één maand AOW. Die gaat naar de partner. Is er geen partner maar zijn er wel minderjarige kinderen, dan wordt de uitkering aan hen betaald. Bedragen wijzigen, dus vraag de actuele stand op.
Ja, in de meeste gevallen wel. De gemeente geeft een overlijden door aan een aantal grote uitvoerders, maar lang niet aan alle. Kleinere fondsen en verzekeraars horen het pas als u het meldt, en tot die tijd loopt de betaling gewoon door.
Bedragen die zijn doorbetaald na de datum van overlijden worden teruggevorderd of teruggeboekt. Zeg de bankrekening waarop het pensioen binnenkomt daarom niet meteen op; anders krijgt u een brief met een verzoek om terugbetaling en moet u het alsnog overmaken.
Nee. Dat overzicht werkt met de eigen DigiD van iemand, en de DigiD van een overledene wordt na de melding uit de basisregistratie geblokkeerd en later opgeheven. Inloggen met de gegevens van een ander mag niet, ook niet als u ze heeft.
Loop de dienstverbanden van de overledene na en benader de uitvoerders van die werkgevers rechtstreeks. Oude loonstroken, jaaropgaven en arbeidsovereenkomsten helpen daarbij. Een uitvoerder kan op naam en geboortedatum nakijken of er nog een aanspraak openstaat, ook als het dienstverband al lang achter de rug is.
Nabestaanden van iemand die al pensioen ontving houden het recht op een vergeten pensioen doorgaans tot vijf jaar na het overlijden. Een weduwe of weduwnaar houdt het recht op partnerpensioen zolang zij zelf leven. Wacht toch niet; navragen kost weinig moeite.
Bij de uitvoerder zelf; die kan precies zeggen wat er is opgebouwd en wat er nu geldt. Komt u er niet uit, dan helpen de sociaal raadslieden van de gemeente kosteloos, en bij een geschil bestaat er een aparte geschilleninstantie voor pensioenfondsen.
Gerelateerde onderwerpen
Deze pagina's sluiten het dichtst aan: uitkeringen, instanties en erfrecht.
