Asbestemming na crematie: wie mag de as ophalen en wat mag ermee?
De as wordt afgegeven aan de nabestaande door of namens wie de opdracht tot crematie is gegeven (art. 59 Wlb); die opdrachtgever mag de asbus ophalen en beslist over de bestemming. De as moet wettelijk eerst minstens 1 maand bij het crematorium bewaard worden, voordat u er iets mee mag doen.
Daarna kunt u kiezen: bewaren in een urn thuis of in een columbarium, bijzetten in een urnengraf, verwerken in een assieraad, verstrooien (op het strooiveld, op open zee of op rijkswater zonder vergunning, op eigen grond zonder toestemming van een instantie, of op grond van een ander met toestemming van de eigenaar, binnen de regels van de gemeentelijke APV), of een combinatie van deze opties. Wilt u de as direct na de crematie naar het buitenland meenemen, dan is een ontheffing van de officier van justitie nodig.
Moet u een uitvaart regelen? 085-0048099, dag en nacht: u wordt automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner. Vaste samenstellingen zonder apart basistarief: crematie vanaf €2.000, begrafenis vanaf €3.900 inclusief algemeen graf. Een crematie zelf regelen kan vanaf circa €800; losse diensten, zoals een complete opbaring, kunnen er altijd bij.
- Wie mag de as ophalen: de nabestaande door of namens wie de opdracht tot crematie is gegeven; een ander alleen met diens schriftelijke machtiging
- Eerst wachten: de as blijft wettelijk minstens 1 maand bij het crematorium voordat u er iets mee mag doen
- Bewaren: in een urn thuis, een columbarium, een urnengraf, een assieraad of een gedenkobject
- Verstrooien: op het strooiveld, op open zee en op rijkswater zonder vergunning; op eigen grond zonder toestemming van een instantie, op grond van een ander met toestemming van de eigenaar; de APV van de gemeente kan regels stellen
- Verdelen en combineren mag: u mag de as verdelen over meerdere personen of locaties en opties met elkaar combineren
- Naar het buitenland: mag na de bewaartermijn mee, soms als hand- of ruimbagage (regels van de luchtvaartmaatschappij); direct meenemen kan alleen met ontheffing van de officier van justitie
- Geen keuze gemaakt? geef de bestemming op tijd door; wat er anders gebeurt, staat in de voorwaarden van het crematorium (soms een algemene nis, soms verstrooiing op het strooiveld)
Ruim twee derde van de Nederlanders kiest volgens de Landelijke Vereniging van Crematoria tegenwoordig voor crematie. Toch is "wat doen we straks met de as" een vraag waar veel families nog niet bij stilstaan op het moment dat de uitvaart geregeld wordt, en dat hoeft ook niet. De wettelijke bewaartermijn geeft u juist de ruimte om hier in alle rust over te beslissen.
RouwUitvaart.nl is een landelijk informatie- en verwijsplatform voor nabestaanden. Hieronder zetten we alle mogelijkheden en de geldende regels voor u op een rij.
De bewaartermijn: waarom moet u eerst wachten?
U moet wachten omdat het crematorium de asbus wettelijk minstens één maand moet bewaren; die termijn geeft de familie rust om over de bestemming te overleggen (artikel 59 Wet op de lijkbezorging).
Direct na de crematie wordt de as in een gesloten asbus geplaatst, voorzien van naam, voorletters en een registratienummer. Het crematorium moet deze bus minstens 1 maand bewaren (artikel 59 Wet op de lijkbezorging).
Deze wettelijke termijn geeft de familie de tijd om in alle rust te overleggen over de bestemming.
Wilt u de as direct na de crematie meenemen naar het buitenland, bijvoorbeeld om deze daar te verstrooien? Dan kan via de uitvaartverzorger een verzoek om ontheffing van deze termijn worden ingediend bij de officier van justitie. Zonder ontheffing geldt de wachttijd van 1 maand altijd, ook als u haast heeft.
Wie mag de as ophalen bij het crematorium?
De as wordt afgegeven aan de nabestaande door of namens wie de opdracht tot de crematie is gegeven (art. 59 Wlb); die persoon is de opdrachtgever en beslist daarmee ook over de bestemming, tenzij de overledene zelf een andere wens heeft vastgelegd.
Dit is de vraag die in de praktijk voor de meeste onrust zorgt, en het antwoord is eenvoudiger dan veel mensen denken. Het crematorium kijkt niet naar wie de naaste familie is, niet naar wie het langst met de overledene getrouwd was en niet naar wie de erfgenaam is. Het kijkt naar één ding: op wiens naam de opdracht tot crematie staat. Die persoon mag de asbus ophalen; een ander kan dat zonder diens medewerking niet, tenzij een rechter anders beslist.
Praktisch werkt het zo. Het crematorium neemt na de bewaartermijn contact op met de opdrachtgever, of wacht tot die zich meldt. Bij het ophalen wordt gecontroleerd of het registratienummer op de asbus overeenkomt met de administratie, en er wordt getekend voor ontvangst. Een andere nabestaande kan de as ophalen wanneer de opdrachtgever daar schriftelijk toestemming voor geeft, bijvoorbeeld met een machtiging; dat regelt u het eenvoudigst rechtstreeks met het crematorium.
En als de familie het oneens is?
Het gebeurt dat nabestaanden onderling van mening verschillen over wat er met de as moet gebeuren. De wet wijst dan geen tweede beslisser aan: de opdrachtgever blijft degene aan wie de as wordt afgegeven. Komt u er samen niet uit, dan kan een rechter worden gevraagd erover te oordelen. Die toetst of de opdrachtgever redelijk heeft gehandeld en of de vermoedelijke wens van de overledene is gevolgd, en kan als ordemaatregel bepalen dat een deel van de as bewaard blijft tot er een definitieve uitspraak ligt.
In verreweg de meeste gevallen is dat niet nodig. Een gesprek waarin iedereen zijn wens mag uitspreken, gecombineerd met de mogelijkheid om de as te verdelen, lost het in de praktijk bijna altijd op. Hoeveel er te verdelen valt leest u bij hoeveel as blijft er over na een crematie.
Wanneer kunt u de as ophalen?
De asbus is beschikbaar zodra de wettelijke bewaarmaand voorbij is. Wilt u weten hoe lang het precies duurt voordat u de as terugkrijgt, inclusief de tijd tussen de crematie en het moment waarop de bus klaarstaat, lees dan hoelang het duurt voor de as terug is na een crematie. Wat er in de oven zelf gebeurt, staat beschreven bij wat er gebeurt tijdens een crematie.
Als niemand de as ophaalt
Meldt zich niemand, dan blijft de asbus eerst gewoon staan. Volgens de algemene voorwaarden van de Landelijke Vereniging van Crematoria geeft de opdrachtgever binnen zes maanden na de crematie de bestemming door; anders blijft de urn op diens kosten in een algemene nis. Andere crematoria hanteren eigen voorwaarden, soms met verstrooiing op het eigen strooiveld. Dat is onomkeerbaar, dus laat het crematorium altijd weten waar u staat, ook wanneer u nog geen besluit heeft genomen.
Bewaren of verstrooien: wat kunt u met de as doen?
Na de wachttijd kunt u de as bewaren, in een urn thuis, een columbarium, een urnengraf, een assieraad of een gedenkobject, of verstrooien; ook een combinatie van bewaren en verstrooien is mogelijk.
Bewaren
- Urn thuis: een sierurn op een betekenisvolle plek in huis
- Columbarium / urnenmuur: een nis bij het crematorium of op de begraafplaats
- Urnengraf of urnentuin: bijzetten op een begraafplaats, eventueel bij een bestaand familiegraf
- Assieraad: een hanger, ring of armband met een klein deel van de as
- Gedenkobject: een kunstwerk, fotolijst of ander persoonlijk object
Verstrooien
- Strooiveld: bij het crematorium of de gemeente, vaak begeleid door medewerkers
- Zee en rijkswater: volgens Rijkswaterstaat zonder vergunning, met afstand tot zwemwater en drinkwaterinnamepunten
- Vanuit de lucht: per vliegtuig boven zee of met een heliumballon, zie luxe uitvaart
- Eigen grond: geen toestemming van een instantie nodig
- Grond van een ander: altijd toestemming van de eigenaar
De APV van uw gemeente kan daarnaast regels stellen. Wat er per plek precies geldt, staat op onze pagina over as uitstrooien.
Mag u de as thuis bewaren?
Ja. Na de wettelijke bewaarmaand krijgt de opdrachtgever de asbus mee, en thuis bewaren noemt de Rijksoverheid uitdrukkelijk als mogelijkheid. Dat kan in de asbus zelf of in een urn naar keuze, op een plek in huis die voor u betekenis heeft. Spreek wel binnen de familie af wat er later met de urn gebeurt, bijvoorbeeld bij een verhuizing of een volgend overlijden, zodat de as niet ongemerkt in een kast belandt.
Een veelgekozen combinatie: het grootste deel van de as verstrooien op een betekenisvolle plek, en een klein, symbolisch deel bewaren in een mini-urn of assieraad. Zo houdt u een tastbare herinnering dichtbij, ook als u kiest voor verstrooiing. Kiest u liever een vaste plek, lees dan eerst over urnengraf kosten en looptijden.
De as meenemen naar het land van herkomst
Voor de as zelf zijn wettelijk geen documenten verplicht om mee te nemen naar het buitenland, maar het is altijd verstandig om een (Engelse) verklaring van overlijden en een verklaring van de crematie bij de asbus te bewaren: sommige landen of luchthavens vragen hier wel naar.
Volgens de Rijksoverheid kan de asbus soms mee als hand- of ruimbagage, afhankelijk van de regels van de luchtvaartmaatschappij; gebruik een gesloten bus die door de scanner kan. Check vooraf de specifieke regels van het bestemmingsland, bijvoorbeeld via de ambassade.
Dekt een uitvaartverzekering de urn, het columbarium of de asbestemming?
Of de kosten van een urn, een nis in het columbarium, een assieraad of het verstrooien onder uw uitvaartverzekering vallen, hangt af van het soort polis: een naturaverzekering regelt een vaste samenstelling, terwijl een kapitaalverzekering een vrij besteedbaar bedrag uitkeert aan de begunstigde.
Bij een naturaverzekering zijn bepaalde onderdelen in natura geregeld via het netwerk van de verzekeraar; een extra wens rond de asbestemming valt daar niet altijd binnen. Een kapitaalverzekering keert een geldbedrag uit aan de begunstigde, die het vrij kan besteden, bijvoorbeeld aan een urn of assieraad naar keuze. Controleer altijd in uw polisvoorwaarden wat precies gedekt is. Dit is algemene informatie en geen financieel advies.
Lees meer over het verschil tussen een natura- en een kapitaalverzekering en uw vrije keuze.
Veelgestelde vragen over asbestemming
De as wordt afgegeven aan de nabestaande door of namens wie de opdracht tot crematie is gegeven, zo bepaalt artikel 59 van de Wet op de lijkbezorging. Een ander mag de asbus ophalen met een schriftelijke machtiging van die opdrachtgever. Neem een geldig legitimatiebewijs mee en maak vooraf een afspraak.
De wet wijst geen tweede beslisser aan: de opdrachtgever van de crematie blijft degene aan wie de as wordt afgegeven. Komt u er samen niet uit, dan kan een rechter erover oordelen. Die kijkt of de opdrachtgever redelijk heeft gehandeld en of de vermoedelijke wens van de overledene is gevolgd.
Wettelijk moet het crematorium de asbus minimaal één maand bewaren (artikel 59 Wet op de lijkbezorging); pas daarna kan de as worden meegegeven. Deze wachttijd geeft de familie rust om in alle kalmte over de bestemming te overleggen. Wilt u de as eerder, bijvoorbeeld voor het buitenland, dan kunt u de officier van justitie om ontheffing vragen.
Ja. Wilt u de as direct na de crematie naar het buitenland meenemen, dan kan via de uitvaartverzorger een ontheffing van de bewaartermijn worden aangevraagd bij de officier van justitie. Zonder die ontheffing geldt de wachttijd van één maand altijd, ook wanneer u haast heeft.
In beginsel beslist de aanvrager van de crematie over de asbestemming. Had de overledene zelf een wens vastgelegd, bijvoorbeeld verstrooien op een bepaalde plek of bewaren in een urn, dan geldt die wens volgens artikel 18 Wet op de lijkbezorging, tenzij dat redelijkerwijs niet gevergd kan worden. Overleg binnen de familie voorkomt misverstanden, want de keuze is vaak definitief.
Ja, u mag de as verdelen. Er is geen wettelijk verbod op het verdelen van as over meerdere personen of locaties, bijvoorbeeld een deel verstrooien en een klein deel in een assieraad of mini-urn bewaren. Bespreek dit wel vooraf goed binnen de familie, zodat iedereen zich in de keuze kan vinden.
Ja. Na de wettelijke bewaartermijn van minstens een maand krijgt de opdrachtgever de asbus mee. Thuis bewaren noemt de Rijksoverheid uitdrukkelijk als mogelijkheid, in de asbus zelf of in een urn naar keuze. Spreek wel af wat er later met de urn gebeurt, bijvoorbeeld bij een verhuizing of een volgend overlijden.
Niet overal. Op open zee en op rijkswater mag het volgens Rijkswaterstaat zonder vergunning, en op het strooiveld kan het meestal begeleid. Op eigen grond heeft u geen toestemming van een instantie nodig; op grond van een ander, zoals een bos of strand, wel toestemming van de eigenaar. De APV van de gemeente kan regels stellen.
Hoeveel as er na een crematie overblijft, verschilt per persoon en hangt onder meer af van de lichaamsbouw. De as wordt door het crematorium in een gesloten asbus geborgen, voorzien van naam, voorletters en een uniek registratienummer, zodat de herkomst altijd te herleiden blijft.
Ja. Na de wettelijke bewaartermijn mag u de asbus meenemen; volgens de Rijksoverheid kan dat soms als hand- of ruimbagage, afhankelijk van de regels van de luchtvaartmaatschappij. Bewaar bij de bus een verklaring van overlijden en van de crematie, en controleer vooraf de regels van het bestemmingsland, bijvoorbeeld via de ambassade.
Volgens de algemene voorwaarden van de Landelijke Vereniging van Crematoria geeft de opdrachtgever binnen zes maanden na de crematie de asbestemming door; anders blijft de urn op diens kosten in een algemene nis. Andere crematoria hebben eigen voorwaarden, soms met verstrooiing op het strooiveld. Vraag het uw crematorium en laat het niet volledig los.
