Hindoeïstische uitvaart: rituelen en crematie
Bijna alle hindoes worden gecremeerd, omdat dit binnen het geloof wordt gezien als de snelste manier om terug te keren naar de oerbron. In Nederland gebeurt dit altijd in een crematorium, niet in de open lucht zoals soms in India. Een pandit (hindoepriester) begeleidt de familie en helpt met het bepalen van een gunstige datum, al moet de uitvaart wettelijk wel tussen 36 uur en uiterlijk 6 werkdagen na overlijden plaatsvinden. De as moet wettelijk minstens een maand bij het crematorium blijven, tenzij de officier van justitie eerder vrijgave toestaat — wat bij een geloofsovertuiging regelmatig gebeurt.
Nederland telt een grote Hindoestaanse gemeenschap, met name van Surinaamse afkomst. De hindoeïstische uitvaart kent rijke, eeuwenoude rituelen rond het sterven, de crematie en de periode daarna — en die rituelen moeten, net als bij elke uitvaart, passen binnen de Nederlandse wettelijke kaders.
RouwUitvaart.nl is het landelijke, onafhankelijke informatiepunt voor nabestaanden. Hieronder leggen we uit hoe de hindoeïstische uitvaart in de praktijk verloopt, en hoe u snel in contact komt met een uitvaartbegeleider die met een pandit samenwerkt.
De belangrijkste rituelen stap voor stap
Bij het sterfbed
Een mannelijke nabestaande, bij voorkeur de oudste zoon, druppelt heilig water (Ganga jal, of bij gebrek daaraan gewoon water) in de mond van de stervende. Dit symboliseert leven, vergankelijkheid en oneindigheid.
Voorbereiding en de pandit
Na het overlijden wordt het lichaam ritueel gewassen en gekleed. Een pandit komt bij de familie thuis voor de voorbereiding en helpt bepalen op welke dag en tijd de crematie het beste kan plaatsvinden.
De crematieplechtigheid
Bij de antyestisamskara (crematieplechtigheid) leidt de pandit gebeden en offerrituelen met vuur, wierook en kruiden. De oudste zoon voert meestal de centrale handelingen uit, zoals het symbolisch "in brand zetten" van het lichaam.
Na de crematie
De familie leeft doorgaans tien dagen sober en vegetarisch, met dagelijkse offerdiensten. Na twaalf of dertien dagen volgt een rouwplechtigheid waarbij de rouwperiode formeel wordt afgesloten.
De as: bewaren en verstrooien
Volgens de Nederlandse wet moet de as minstens een maand bij het crematorium worden bewaard voordat deze mag worden verstrooid. Wilt u, vanwege geloofsovertuiging of bijvoorbeeld om de as mee te nemen naar het buitenland, de as eerder ophalen? Dan kan via de uitvaartverzorger en het crematorium een verzoek worden ingediend bij de officier van justitie, dat bij een geldige religieuze reden vaak wordt ingewilligd.
Traditioneel wordt de as boven stromend water verstrooid, idealiter de heilige Ganges. Omdat dit kostbaar en niet altijd haalbaar is, kiezen de meeste families in Nederland voor verstrooiing op zee — gespecialiseerde bedrijven, onder meer vanuit Scheveningen, verzorgen dit met begeleidende mantra's. Nederland heeft ook een speciaal hindoeïstisch strooiveld, waar verstrooiing volgens de hindoe-ritus mogelijk is. De gedachte hierbij is dat alle wateren ter wereld met elkaar in verbinding staan, en dat de as zo alsnog wordt opgenomen in de heilige Ganges.
Kleding, gasten en de keuze van een begeleider
Bij een hindoeïstische crematie wordt meestal witte, of zwart-met-witte kleding gedragen; rood wordt vermeden. Vrouwen dragen doorgaans geen sieraden of make-up. Plechtigheden zijn vaak goed bezocht — soms door meer dan honderd mensen — omdat familie en gemeenschap een belangrijke rol spelen bij het afscheid.
U bent, net als bij elke uitvaart in Nederland, niet verplicht een uitvaartondernemer in te schakelen. Veel families kiezen er wel voor om een begeleider in te schakelen die bekend is met de hindoeïstische rituelen en die goed kan samenwerken met de pandit en het crematorium.
Vragen over de hindoeïstische uitvaart
Bijna altijd gecremeerd. Begraven komt alleen in uitzonderlijke gevallen voor, zoals bij heilige mannen (sanyasi's) of zeer jonge kinderen.
De pandit begeleidt de familie vanaf het sterfbed tot de crematie, leidt gebeden en rituelen en helpt een gunstige datum bepalen.
Nee, in Nederland niet toegestaan. De crematie vindt plaats in een regulier crematorium, met aangepaste rituelen.
De as moet wettelijk minstens een maand bij het crematorium blijven, tenzij de officier van justitie eerder vrijgave toestaat, bijvoorbeeld om geloofsredenen.
Traditioneel boven stromend water, idealiter de Ganges. In Nederland meestal op zee, of op een speciaal hindoeïstisch strooiveld.
Doorgaans tien dagen sober en vegetarisch leven, gevolgd door een rouwplechtigheid na twaalf of dertien dagen.
Meestal wit, of zwart-met-wit. Rood wordt vermeden; vrouwen dragen doorgaans geen sieraden of make-up.
