Wat is het verschil tussen beide?
Een levenstestament wijst aan wie er namens u mag handelen als u dat zelf niet meer kunt; een medische wilsverklaring legt vast wat er medisch wel en niet met u mag gebeuren.
Het levenstestament is een notariële akte met volmachten voor uw financiële, persoonlijke en soms medische zaken. De notaris kan het laten registreren in het Centraal Levenstestamentenregister: daarin staat alleen dát er een akte is, wanneer en bij welke notaris — niet de inhoud, en alleen notarissen kunnen het raadplegen. Een medische wilsverklaring hoeft juist niet naar de notaris: een verklaring die u zelf schrijft, dateert en ondertekent is geldig. Wat daar wél telt is dat uw arts hem kent en dat hij in uw medisch dossier zit; anders ligt hij thuis in een la op het moment dat het ertoe doet. In zo'n verklaring kunt u een behandelverbod opnemen, een niet-reanimeerwens, een euthanasieverzoek of de aanwijzing van iemand die namens u met de arts spreekt. Uw uitvaartwensen horen in geen van beide stukken: een testament wordt vaak pas na de uitvaart geopend.
Ook gezocht als: levenstestament kosten, wilsverklaring huisarts, behandelverbod opstellen, niet-reanimeerverklaring, volmacht bij dementie, wie beslist als ik het niet meer kan.
In het kort
- Levenstestament: notarieel, wijst aan wie namens u handelt
- Wilsverklaring: zelf te schrijven, gaat over medisch handelen
- Register: het CLTR bevat wel het bestaan, niet de inhoud
- Arts: laat de verklaring in uw medisch dossier opnemen
- Acuut: een penning maakt een niet-reanimeerwens direct zichtbaar
- Uitvaart: apart vastleggen, niet in het testament
Wat regelt welk stuk?
De verwarring zit hem in het woord testament: twee van deze drie werken juist tijdens uw leven.
Levenstestament
Notariële akte met volmachten: wie beheert uw geld, wie regelt uw persoonlijke zaken, wie spreekt namens u. Werkt zodra u het zelf niet meer kunt en eindigt bij uw overlijden.
Medische wilsverklaring
Uw eigen schriftelijke verklaring over behandelen, reanimeren of euthanasie. Geen notaris nodig, wel bespreken met uw arts en opnemen in uw medisch dossier.
Testament
Regelt de nalatenschap ná uw overlijden: erfgenamen, legaten en een executeur. Wordt vaak pas na de uitvaart geopend, dus niet de plek voor uitvaartwensen.
Een wilsverklaring die op het juiste moment werkt
Niet de vorm bepaalt of uw verklaring iets doet, maar of de arts hem kent en of hij concreet genoeg is.
Schrijf op in welke situatie de verklaring geldt en wat u dan niet wilt. Hoe concreter, hoe bruikbaarder: een algemene zin over waardig sterven laat te veel ruimte. Zet er een datum en handtekening onder en bespreek de inhoud met uw huisarts of behandelend arts; vraag of de verklaring in uw dossier wordt opgenomen. Herhaal dat gesprek als er iets verandert in uw situatie of in uw wensen, want een oude verklaring roept vragen op.
- Beschrijf de situatie waarin de verklaring geldt, zo concreet mogelijk
- Zet er een datum en uw handtekening onder
- Bespreek de inhoud met uw arts en vraag om opname in het dossier
- Geef een kopie aan uw vertegenwoordiger en aan uw naasten
- Draag een penning als u een niet-reanimeerwens heeft
- Vervang bij wijziging alle oude versies, ook die bij anderen liggen
Waar het wordt geregistreerd
Het register bewijst dát er iets is, niet wát erin staat — dus vertel uw naasten waar de stukken liggen.
De notaris kan uw levenstestament laten opnemen in het Centraal Levenstestamentenregister. Daarin staat wie er een levenstestament heeft, wanneer het is opgemaakt en bij welke notaris; de inhoud blijft buiten het register en alleen notarissen kunnen het raadplegen. Voor een medische wilsverklaring bestaat zo'n register niet: die vindbaarheid moet u zelf organiseren, via uw arts en via uw naasten. Uw keuze over orgaandonatie staat weer los daarvan, in het Donorregister.
Waarom uitvaartwensen niet in een testament horen
Een testament komt vaak pas ter sprake als de uitvaart al is geweest — dan zijn de keuzes gemaakt die u juist wilde vastleggen.
De familie moet binnen enkele dagen beslissen over begraven of cremeren, over de vorm van het afscheid en over wat er wel en niet moet gebeuren. Dat gaat vooraf aan elk bezoek aan de notaris. Zet uw wensen daarom in een apart document dat uw naasten meteen kunnen vinden, bijvoorbeeld bij uw polissen, en vertel minstens twee mensen waar het ligt. Noem daarin ook wat u níet wilt; dat neemt achteraf de meeste twijfel weg.
Zo legt u het vast in vijf stappen
In deze volgorde ligt niet alleen vast wát u wilt, maar ook wie het mag uitvoeren en waar het te vinden is.
- 1
Bepaal wie er voor u mag beslissen
Bepaal wie uw financiële en persoonlijke zaken mag behartigen en of dat dezelfde persoon is als voor medische beslissingen.
- 2
Laat het levenstestament opmaken
Laat de notaris de volmachten vastleggen en vraag om registratie in het Centraal Levenstestamentenregister.
- 3
Schrijf de medische wilsverklaring
Zet uw medische wensen op papier, met datum en handtekening, en beschrijf zo concreet mogelijk wat u niet wilt.
- 4
Bespreek het met uw arts
Bespreek de verklaring met uw huisarts of behandelend arts en vraag of die in uw medisch dossier wordt opgenomen.
- 5
Leg de uitvaartwensen apart vast
Zet uw uitvaartwensen in een apart document dat de familie meteen kan vinden, niet in het testament.
Wat u hier wel en niet vindt
Geen aanbod voor een akte, maar het onderscheid tussen drie stukken die vaak door elkaar lopen.
Zoekt u hierop, dan komt u vooral uit bij kantoren die een levenstestament aanbieden. Wat daarbij zelden staat is dat de medische kant helemaal niet naar de notaris hoeft, en dat uw uitvaartwensen in een testament juist te laat komen. Wij verkopen geen akte en kunnen dat dus gewoon zeggen.
Hoort de polis bij uw laatste wensen?
Leg vast waar de polis ligt — een wilsverklaring zegt niets over de dekking.
Een levenstestament regelt wie beslist als u dat zelf niet meer kunt; een uitvaartverzekering betaalt straks de uitvaart. Twee verschillende dingen, maar ze horen wel bij elkaar in dezelfde map. Noteer bij uw wensen welke verzekeraar, welk polisnummer en welk type dekking het is. Nabestaanden die dat niet weten, zoeken soms weken voordat ze het vinden.
Veelgestelde vragen over levenstestament en wilsverklaring
De vragen die het vaakst worden gesteld over het verschil, de registratie, de arts en de uitvaartwensen.
Een notariële akte waarin u vastlegt wie er namens u mag handelen als u dat zelf niet meer kunt. Het gaat over uw financiële, persoonlijke en soms medische zaken en geldt tijdens uw leven; een gewoon testament werkt pas na uw overlijden.
Een testament regelt wat er na uw overlijden met uw nalatenschap gebeurt. Een levenstestament regelt wie er tijdens uw leven voor u optreedt als u wilsonbekwaam raakt. U kunt ze allebei hebben; ze staan los van elkaar en sluiten elkaar niet uit.
Dat hoeft niet. Een verklaring die u zelf schrijft, dateert en ondertekent, is geldig. Belangrijker is dat uw arts hem kent: bespreek de inhoud en vraag of de verklaring in uw medisch dossier wordt opgenomen, zodat die op het juiste moment beschikbaar is.
Bijvoorbeeld een behandelverbod, een niet-reanimeerverklaring, een euthanasieverzoek of het aanwijzen van iemand die namens u met de arts spreekt. Beschrijf zo concreet mogelijk in welke situatie de verklaring geldt, want daar draait het bij de uitvoering om als het zover is.
Daarin registreert de notaris dát er een levenstestament is, wanneer het is opgemaakt en bij welke notaris. De inhoud staat er niet in. Alleen notarissen kunnen het register raadplegen, zodat later te achterhalen is waar uw akte ligt en wie hem heeft opgemaakt.
In een acute situatie kijkt een ambulanceteam niet in uw papieren. Een zichtbaar gedragen penning maakt uw wens op dat moment kenbaar. Zorg dat de tekst overeenkomt met uw schriftelijke verklaring en dat uw naasten weten dat u die draagt.
Ja. Een levenstestament kunt u bij de notaris herroepen of aanpassen, en een medische wilsverklaring kunt u zelf herschrijven. Bespreek elke wijziging opnieuw met uw arts en vervang de oude versies bij iedereen die er een had, ook bij uw arts.
Liever niet. Een testament wordt vaak pas na de uitvaart geopend, en dan is de keuze al gemaakt. Zet uw uitvaartwensen in een apart document dat uw naasten meteen kunnen vinden, en vertel minstens twee mensen waar dat document ligt.
Dan valt de zorgverlener terug op de wettelijke volgorde van vertegenwoordigers, meestal de partner of een naast familielid. Dat hoeft niet degene te zijn die u zou kiezen; juist daarom is het zinvol om het zelf vast te leggen en het te bespreken.
Uw keuze over orgaan- en weefseldonatie staat in het Donorregister en niet in uw levenstestament. Dat is een aparte registratie die u online kunt aanpassen. Laat uw naasten weten wat u heeft ingevuld, zodat het voor hen geen verrassing is op een moeilijk moment.
Gerelateerde onderwerpen
Deze pagina's sluiten het dichtst aan: uw wensen vastleggen, het testament, de executeur en de nalatenschap.
