Hoe is een uitvaartdienst opgebouwd?
Vier blokken, in vrijwel elke aula en kerk dezelfde volgorde.
Een dienst kent bijna altijd dezelfde opbouw: binnenkomst met muziek, dan een welkom en de eerste woorden, daarna de bijdragen van familie en vrienden afgewisseld met muziek, en tot slot een afsluitend woord met het uitdragen of het gordijn. In een crematorium of aula wordt meestal met blokken van ongeveer een uur gewerkt, inclusief binnenkomst en uitloop; in een kerk of op een eigen locatie is er vaak meer ruimte. Houd het bij drie tot vier sprekers en drie tot vijf muziekstukken, klok alles vooraf en reken op een kwartier speling — want sprekers lopen uit en stiltes duren langer dan u denkt.
Ook gezocht als: programma afscheidsdienst, volgorde uitvaartceremonie, hoelang duurt een crematiedienst, indeling uitvaartdienst maken, draaiboek crematorium.
In het kort
- Vier blokken: binnenkomst, woorden, bijdragen, slot
- Tijdslot: in een aula meestal ongeveer een uur, uitloop inbegrepen
- Sprekers: drie tot vier is het maximum dat een zaal volgt
- Muziek: drie tot vijf stukken; tel de speelduur mee
- Speling: houd bewust een kwartier over
- Techniek: lever muziek en beeld ruim van tevoren aan
Van binnenkomst tot laatste woord
Richttijden voor een dienst van ongeveer een uur.
| Onderdeel | Richttijd | Let op |
|---|---|---|
| Ontvangst en binnenkomst | 10 minuten | Muziek loopt door tot iedereen zit |
| Welkom en eerste woorden | 5 minuten | De spreker legt uit wat er gaat komen |
| Levensverhaal of hoofdtoespraak | 10 minuten | Hardop klokken; dit loopt het vaakst uit |
| Muziek | 4 minuten | Tel de werkelijke speelduur mee |
| Bijdragen van familie en vrienden | 15 minuten | Drie tot vier sprekers, ieder een paar minuten |
| Stilte of eigen moment | 3 minuten | Voelt langer dan het is; dat mag |
| Slotwoord en uitdragen of gordijn | 8 minuten | Bespreek vooraf wat er precies gebeurt |
| Speling | 15 minuten | Niet invullen; dit is uw buffer |
Waar een draaiboek in de praktijk misgaat
Bijna altijd bij de sprekers en bij de techniek.
Het bekendste probleem is uitloop. Een tekst van twee kantjes duurt langer dan mensen denken, zeker met een brok in de keel, en drie sprekers die allemaal iets uitlopen kosten samen een kwartier. Lees daarom elke tekst vooraf hardop en klok hem. Het tweede probleem is techniek: een fotopresentatie die niet start of geluid dat wegvalt, is precies het soort ding dat nabestaanden nog jaren dwarszit. Lever muziek en beeld ruim van tevoren aan en test het als het kan. En spreek af wie de tijd bewaakt; dat hoort niet de familie te zijn.
Zo maakt u een draaiboek dat klopt
Vijf stappen, in een avond te doen.
- 1
Vraag de beschikbare tijd op
Hoor bij de locatie hoeveel tijd u heeft en of uitloop mogelijk is.
- 2
Zet de vaste blokken neer
Binnenkomst, woorden, muziek, slot; die volgorde staat vrijwel altijd vast.
- 3
Klok elk onderdeel
Lees teksten hardop en tel de speelduur van de muziek erbij op.
- 4
Houd een kwartier over
Sprekers lopen uit en een stilte duurt langer dan u denkt; reken daarop.
- 5
Deel het rond
Geef alle betrokkenen hetzelfde papier, met namen en volgorde erop.
Wat u zelf kunt toevoegen
De volgorde ligt vast; de invulling bepaalt u helemaal zelf.
Binnen dezelfde vier blokken past van alles: aanwezigen die een bloem bij de kist leggen, een kaars die door de kleinkinderen wordt aangestoken, een lied dat samen wordt gezongen, of een filmpje van de vakantie waar iedereen om moet lachen. Zet zo'n moment wél in het draaiboek en laat de spreker uitleggen hoe het gaat — anders blijft de zaal zitten omdat niemand weet of hij nu mag opstaan. Datzelfde geldt voor het einde: bespreek vooraf of het gordijn dichtgaat of dat de kist blijft staan.
Wat u hier wel en niet vindt
Geen voorbeelddienst om over te nemen, wel tijden en valkuilen.
Een compleet uitgeschreven ceremonie helpt weinig, omdat elk afscheid anders is en elke locatie andere ruimte biedt. Wat wél overal hetzelfde werkt is de opbouw in vier blokken en de manier waarop de tijd wegloopt. Daarom staan hier richttijden per onderdeel, plus de twee plekken waar het in de praktijk misgaat: de sprekers en de techniek. De definitieve indeling maakt u samen met de ondernemer die het afscheid begeleidt.
De ruimte hangt ook van de dekking af
Weten wat er is, scheelt schuiven op de dag zelf.
Hoeveel er kan tijdens de dienst hangt niet alleen van de tijd af maar ook van het budget: een langere zaalhuur, live muziek of een tweede tijdslot kosten geld. Weet de familie of er een uitvaartverzekering loopt en of die uitkeert in geld of in diensten, dan is meteen duidelijk hoeveel ruimte er is. Kijk daarvoor bij de papieren van de overledene of vraag de verzekeraar om een overzicht van de dekking.
Veelgestelde vragen over de dienst
De vragen die opkomen bij het invullen van het programma.
Vrijwel altijd in vier blokken: binnenkomst met muziek, een welkom en de eerste woorden, daarna de bijdragen van familie en vrienden afgewisseld met muziek, en tot slot een afsluitend woord met het uitdragen van de kist of het sluiten van het gordijn.
In een crematorium of aula wordt meestal met blokken van ongeveer een uur gewerkt, inclusief binnenkomst en uitloop. In een kerk of op een eigen locatie is er vaak meer ruimte. Vraag bij de locatie precies na wat uw tijdslot is.
Drie tot vier is voor de meeste diensten het maximum. Meer sprekers betekent bijna altijd uitloop, en de aandacht van de zaal zakt na verloop van tijd weg. Liever drie mensen die iets persoonlijks zeggen dan zes die algemeen blijven.
Drie tot vijf, verdeeld over binnenkomst, een moment in het midden en het slot. Tel de speelduur op en gebruik die in het draaiboek; een nummer van vier minuten voelt in een stille zaal veel langer dan op de radio.
Bij de sprekers en bij het condoleren. Wie een tekst van twee kantjes heeft, doet er langer over dan gedacht, zeker met een brok in de keel. Houd daarom bewust een kwartier speling en spreek af wie de tijd bewaakt.
De uitvaartondernemer of de spreker die de dienst leidt. Spreek vooraf af hoe die iemand vriendelijk afrondt, bijvoorbeeld door rustig op te staan en naast de spreker te gaan staan. Nabestaanden moeten daar tijdens het afscheid zelf niet mee bezig hoeven zijn; laat dat los.
Het hoeft niet, maar het helpt. Aanwezigen weten dan wat er komt en hoeven zich niet af te vragen wanneer ze mogen opstaan. Een enkel vel met de volgorde, de namen van de sprekers en de muziekstukken is al genoeg.
Bij een crematie gaat het gordijn dicht of blijft de kist staan, net wat u wilt; bij een begrafenis wordt de kist uitgedragen naar het graf. Bespreek dit vooraf, want dit is voor veel aanwezigen het zwaarste moment van de hele dag.
Ja, en dat wordt vaak gewaardeerd: een bloem bij de kist leggen, een kaars aansteken of samen een lied zingen. Zet zo'n moment in het draaiboek en laat de spreker uitleggen hoe het gaat, anders blijft iedereen zitten omdat niemand weet of hij nu mag opstaan.
Lever muziek en beeld ruim van tevoren aan bij de locatie en test het ter plaatse als dat kan. Een fotopresentatie die niet start of geluid dat wegvalt is achteraf een van de dingen die nabestaanden nog jaren blijft dwarszitten.
Gerelateerde onderwerpen
Deze pagina's sluiten het dichtst aan: de dienst en wie hem leidt.
