Resomeren is op dit moment nog niet toegestaan in Nederland. Het kabinet heeft het wetsvoorstel goedgekeurd; het ligt nu voor advies bij de Raad van State, daarna volgen de Tweede en Eerste Kamer. Wanneer het mag, is nog niet bekend. Geschatte kosten: €6.000–€9.000 voor een complete uitvaart. Het proces duurt 4–5 uur en stoot aanzienlijk minder CO₂ uit dan gascrematie. U kunt uw wens nu al vastleggen. Bel 085-0048099: u wordt automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt.
Ook gezocht als: wat is resomeren, resomeren kosten, wat kost resomeren, resomeren prijs, resomatie, alkalische hydrolyse kosten, resomeren verzekering, resomeren uitvaartverzekering, watercrematie.
Vaste prijzen zonder apart basistarief. Vaste samenstellingen: crematie vanaf €1.750, begrafenis vanaf €3.900 inclusief algemeen graf. Een crematie zelf regelen kan vanaf circa €800; losse diensten, zoals een complete opbaring, kunnen er altijd bij.
In het kort
- Status: resomeren van mensen is in Nederland nog niet toegestaan; het kabinet heeft het wetsvoorstel goedgekeurd en het ligt nu bij de Raad van State.
- Termijn: na de Raad van State moeten de Tweede en Eerste Kamer het voorstel nog behandelen, dus een datum is er nog niet; gedoogbeleid is uitgesloten.
- Kosten: een complete resomatie-uitvaart wordt geschat op €6.000–€9.000.
- Duur proces: 4 tot 5 uur, inclusief botverwerking.
- Wens vastleggen: kan nu al, via een testament of laatste-wensenformulier.
Wat u moet weten over resomeren
Resomeren is een derde vorm van lijkbezorging naast begraven en cremeren, waarbij het lichaam in warm water met kaliumhydroxide wordt opgelost; in Nederland is het nog niet toegestaan.
Een stille, zachte terugkeer naar de aarde. De interesse in Nederland groeit snel. Mensen stellen dezelfde vraag: kan ik dit ook kiezen? Het eerlijke antwoord is: nog niet, maar het is dichterbij dan ooit.
De Gezondheidsraad adviseerde de regering positief over alkalische hydrolyse als nieuwe vorm van lijkbezorging. Dat advies is de basis onder het wetsvoorstel dat resomeren in Nederland mogelijk moet maken.
Bron: Gezondheidsraad, advies over nieuwe technieken van lijkbezorgingWanneer mag resomeren in Nederland?
Resomeren van mensen is in Nederland nog niet toegestaan: alleen begraven, cremeren en terbeschikkingstelling aan de wetenschap zijn wettelijk erkend, en het wetsvoorstel dat resomeren toevoegt ligt nu bij de Raad van State.
Resomeren van mensen is in Nederland nog niet toegestaan: alleen begraven, cremeren en terbeschikkingstelling aan de wetenschap mogen wettelijk. Het wetsvoorstel Wblo voegt alkalische hydrolyse toe als vierde bestemming. Het kabinet ging er eind september mee akkoord; nu volgen het advies van de Raad van State en de behandeling in beide Kamers.
Het Wblo-wetsvoorstel (Wet bestemming lichamen van overledenen, de opvolger van de Wet op de lijkbezorging) is eind september door de ministerraad goedgekeurd, op voorstel van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het voorstel ligt nu ter advisering bij de Raad van State; daarna volgt de behandeling in de Tweede en Eerste Kamer. Wanneer resomeren daadwerkelijk mag, is nog niet bekend. Gedoogbeleid is uitdrukkelijk uitgesloten.
Bronnen: Officiële bekendmakingen Rijksoverheid, Kamervragen (Aanhangsel) nr. 1590, Wetgevingskalender Wblo, Nederlands Dagblad, Uitvaart.nl, Uitvaart Media.
Bekijk de volledige tijdlijn naar legalisering
De weg naar legalisering: tijdlijn
Wat vindt u op deze pagina?
Deze pagina behandelt wat resomeren is, hoe het proces verloopt, hoe duurzaam het werkelijk is, wat het naar verwachting kost, en hoe ver de Nederlandse wetgeving is.
Wat is resomeren precies?
Resomeren is een vorm van lijkbezorging waarbij het lichaam in een bad van warm water en kaliumhydroxide wordt opgelost, waarna alleen de schone botresten overblijven.
Resomeren is een vorm van lijkbezorging waarbij het lichaam in een bad van warm water en kaliumhydroxide wordt opgelost in plaats van verbrand: technisch heet dit alkalische hydrolyse, in de volksmond watercrematie of aquameren. Wat overblijft is een fijn wit poeder, vergelijkbaar met de as na een crematie.
Er komt geen vuur of verbranding aan te pas. Het lichaam wordt teruggebracht tot de basiselementen waaruit het ooit bestond: aminozuren, suikers, zouten en mineralen.
Het is hetzelfde als het natuurlijke ontbindingsproces in de grond, maar in plaats van tientallen jaren, duurt het slechts een paar uur. Wat overblijft zijn broze, witte botresten die worden vermalen tot een fijn poeder, vergelijkbaar met as na crematie maar witter en fijner.
Het woord resomeren komt van het Griekse resoma , dat hergeboorte van het lichaam betekent. In de VS heet het aquamation of water cremation. Ook wel: watercrematie, biocrematie of aquameren.
- Resomeren: Nederlandse term
- Watercrematie / aquameren: volkstaal
- Alkalische hydrolyse: wetenschappelijk
- Temperatuur: 150–180 °C
- Duur hydrolyse: 2–2,5 uur
- Totaal proces: 4–5 uur
- Watergebruik: afgestemd op het lichaamsgewicht
Hoe werkt resomeren stap voor stap?
Resomeren verloopt in zes stappen: voorbereiding, plaatsing in de resomator, de hydrolyse, botverwerking tot poeder, neutralisatie van de vloeistof en teruggave aan de familie.
Resomeren verloopt in zes stappen: voorbereiding, plaatsing in de resomator, de hydrolyse bij 150–180 °C, botverwerking tot poeder, neutralisatie van de vloeistof en teruggave van de as aan de familie. Het hele proces duurt 4 tot 5 uur; de hydrolyse zelf 2 tot 2,5 uur.
Het lichaam wordt gewassen en in een biologisch afbreekbare wade gewikkeld. Pacemakers hoeven niet verwijderd te worden.
Het lichaam glijdt in het roestvrijstalen drukvat. Het vat vult zich met water en kaliumhydroxide; de hoeveelheden worden afgestemd op het lichaamsgewicht.
Temperatuur stijgt naar 150–180 °C. Organisch weefsel lost op in 2 tot 2,5 uur.
De broze botresten worden gespoeld, gedroogd en vermalen tot een fijn, helder wit poeder.
De steriele vloeistof met aminozuren, suikers en zouten wordt geneutraliseerd en afgevoerd via het riool.
Het poeder wordt in een urn geplaatst en teruggegeven. Titanium implantaten worden gerecycled.
Alkalische hydrolyse wordt in laboratoria juist gebruikt om besmettelijk materiaal onschadelijk te maken: het proces inactiveert virussen, bacteriën en ook prionen.
🎥 Bekijk het proces in het eerste Nederlandse resomatorium
Is resomeren écht duurzamer? De cijfers
Ja: volgens onderzoek van TNO stoot resomeren vergeleken met een gascrematie aanzienlijk minder CO2 uit en verbruikt het veel minder energie, zonder uitstoot van kwik of dioxines.
Ja: volgens onderzoek van TNO stoot resomeren vergeleken met een gascrematie een veelvoud minder CO₂ uit en verbruikt het fors minder energie, terwijl er geen kwik of dioxine vrijkomt. Ten opzichte van elektrisch cremeren of natuurbegraven is het verschil kleiner.
Resomeren wordt vaak "de meest duurzame uitvaartvorm" genoemd, maar dat geldt vooral in vergelijking met gascrematie.
Bekijk de volledige milieuvergelijking per methode
| Factor | Gascrematie | Elektrisch cremeren | Resomeren | Natuurbegraven |
|---|---|---|---|---|
| CO₂-uitstoot | ~400 kg | ~160 kg | ~50 kg | ~10 kg |
| Energieverbruik | ~285 kWh | ~120 kWh | ~80 kWh | Minimaal |
| Kwikuitstoot | Ja (tanden) | Ja (tanden) | Nee | Nee |
De vloeistof na resomeren bevat aminozuren, suikers en mineralen: de bouwstenen van leven. Sommige onderzoekers verkennen of dit effluent als voedingsstof voor planten kan dienen.
Resomeren kosten: wat kost het en wat is de prijs?
De kosten van resomeren worden in Nederland geschat op €6.000 tot €9.000 voor een complete uitvaart; de prijs van alkalische hydrolyse als losse handeling ligt naar verwachting rond €1.450 tot €2.000, maar het blijven schattingen zolang de techniek hier niet is toegestaan.
Een complete resomatie-uitvaart wordt in Nederland geschat op €6.000–€9.000; het technische proces zelf op €1.450–€2.000. Officiële tarieven bestaan nog niet, omdat resomeren van mensen nog niet legaal is.
Omdat resomeren van mensen in Nederland nog niet legaal is, bestaan er geen officiële tarieven. Hieronder een eerlijke inschatting op basis van internationale ervaringen (VS, Ierland) en de plannen van Nederlandse aanbieders die klaarstaan.
Benieuwd wat een uitvaart kost? Bekijk daar alle prijzen per onderdeel, of neem zes uitgerekende samenstellingen door.
Bekijk alle indicatietarieven en de kostenvergelijking
- Resomatieproces: €1.450 – €2.000
- Urn (basis): €50 – €150
- Transport: €150 – €300
- Complete crematie-uitvaart: €7.000 – €9.500
- Complete begrafenis: €9.000 – €12.000
- Complete resomatie-uitvaart: €6.000 – €9.000(verwacht)
Resomeren en uw uitvaartverzekering: wordt het vergoed?
Geen enkele Nederlandse uitvaartverzekering dekt resomeren op dit moment, simpelweg omdat de techniek hier nog niet is toegestaan; wat u wél kunt doen, hangt af van het soort polis dat u heeft.
Wie zoekt op resomeren verzekering of resomeren uitvaartverzekering wil meestal weten of de polis straks meebetaalt. Dat verschilt per polisvorm, en dat verschil is nu al belangrijk om te weten.
Naturapolis
Bij een naturapolis regelt de verzekeraar de uitvaart zelf, in diensten. Zolang resomeren niet is toegestaan, staat het in geen enkele dienstenlijst, en er is ook geen verzekeraar die het alvast toezegt. Wordt het later wel toegestaan, dan is het aan de verzekeraar of hij het opneemt.
Kapitaalpolis
Bij een kapitaalpolis keert de verzekeraar een geldbedrag uit aan de nabestaanden, die zelf bepalen waaraan zij het besteden. Wordt resomeren toegestaan, dan is die vrijheid het snelste antwoord: het uitgekeerde bedrag mag dan ook naar een resomatie.
Wilt u nu al vastleggen dat resomeren uw voorkeur heeft, leg dat dan vast in uw uitvaartwensen en bespreek met uw nabestaanden wat het alternatief is als het op dat moment nog niet mag. Meer over het verschil tussen beide polisvormen leest u bij natura of kapitaal uitvaartverzekering. Wij geven zelf geen verzekeringsadvies; voor advies over een polis kunt u terecht bij een AFM-geregistreerd adviseur.
Waar kan resomeren straks? Locaties in Nederland
Vier Nederlandse partijen staan klaar om te starten zodra resomeren wordt toegestaan; tot die tijd kan niemand in Nederland de dienst aanbieden.
Vier Nederlandse pioniers staan klaar: 't Vijfde Seizoen in Ommeren, Resoma in Leeuwarden (nu alleen huisdieren), Hart van Kameren in Heeswijk-Dinther en Noach Uitvaartzorg in Dronten. Zij kunnen aan de slag zodra de wet is gewijzigd.
Meerdere pioniers hebben plannen of voorzieningen klaarstaan. Zodra de wet wijzigt, kunnen zij direct aan de slag, al is niet bij elke locatie de invulling al definitief.
Bekijk alle vier de locaties in voorbereiding
Eerste resomatorium van Nederland. Werkende resomator aanwezig; wacht op de wetswijziging voor menselijk gebruik.
Nu al actief voor het resomeren van huisdieren. Het eerste dierenresomatorium van Noord-Nederland. Concrete plannen voor humaan gebruik zijn (nog) niet bevestigd.
Afscheidscentrum in een gerenoveerde monumentale boerderij, gericht op alle tijd voor afscheid. Overweegt resomeren toe te voegen zodra de wetgeving dit toelaat.
Plant een resomatorium van circa 600 m² achter het bestaande uitvaartcentrum aan De Wissel, gereed om in gebruik te nemen zodra de wet dit toestaat.
Niet alleen specifieke resomatoria, maar ook bestaande crematoria en uitvaartcentra zullen naar verwachting resomeren gaan aanbieden. Mogelijk binnen enkele jaren in meerdere regio's beschikbaar.
Resomeren in de wereld: Nederland loopt achter
Resomeren is al toegestaan in onder meer een groot deel van de Verenigde Staten, Canada, Australië en Zuid-Afrika; Nederland loopt daarop achter.
Resomeren is al toegestaan in onder meer de VS (ruim dertig staten), Canada, Australië, Nieuw-Zeeland, Noorwegen en Zuid-Afrika; Ierland was het eerste Europese land dat de methode toepaste. In Nederland en in Engeland is er nog geen wettelijk kader; Schotland heeft resomeren inmiddels wel wettelijk geregeld.
Bekijk de status per land en regio
Wettelijk toegestaan in ruim dertig staten. Minnesota was de eerste staat die de methode toestond.
Het eerste Europese land waar resomeren daadwerkelijk werd toegepast: richtinggevend voor Nederland.
Een crematorium in Wilrijk (Pontes) is een wetenschappelijk proefproject rond aquameren gestart. Publieke beschikbaarheid en wetgeving worden pas over enkele jaren verwacht.
Schotland heeft het wettelijk mogelijk gemaakt, Engeland nog niet; landen als Canada, Australië, Nieuw-Zeeland, Noorwegen en Zuid-Afrika kennen eigen regelingen per staat/provincie.
Aartsbisschop Desmond Tutu koos bewust voor resomeren, omdat hij zelfs in zijn afscheid zo min mogelijk beslag wilde leggen op de aarde.
Nagedachtenis aan aartsbisschop Desmond TutuVeelgestelde vragen over resomeren
Op dit moment is resomeren van mensen in Nederland nog niet toegestaan. Eind september ging het kabinet akkoord met het wetsvoorstel (Wblo) dat resomeren toevoegt als nieuwe vorm van lijkbezorging. Het voorstel ligt nu voor advies bij de Raad van State, daarna volgen de Tweede en Eerste Kamer. Een datum is er nog niet. Gedoogbeleid is uitgesloten.
Zolang resomeren van mensen in Nederland nog niet is toegestaan, zijn dit indicatieve schattingen. Voor het technische proces wordt gerekend op €1.450–€2.000. Een complete uitvaart met resomeren komt naar verwachting op €6.000–€9.000, afhankelijk van de opbaring, ceremonie en verdere keuzes van de nabestaanden. Definitieve tarieven ontstaan pas na legalisering.
De alkalische hydrolyse zelf duurt ongeveer 2 tot 2,5 uur, waarin het warme water met kaliumhydroxide het weefsel oplost. Inclusief de voorbereiding, het spoelen en drogen van de botresten en het neutraliseren van de vloeistof komt het totale proces op ongeveer 4 tot 5 uur. Daarna volgt teruggave van de as.
Ja, vergeleken met een gascrematie is de milieubelasting duidelijk lager. Volgens onderzoek van TNO is de CO₂-uitstoot een veelvoud lager en het energieverbruik fors lager, terwijl er geen kwik uit vullingen of dioxines vrijkomen. Er is geen verbranding, alleen warm water en kaliumhydroxide. Ook implantaten kunnen worden gerecycled.
Zodra resomeren wettelijk is toegestaan, staan enkele initiatieven klaar. 't Vijfde Seizoen in Ommeren heeft een resomatorium ingericht, Resoma in Leeuwarden werkt nu nog met huisdieren, en Hart van Kameren in Heeswijk-Dinther en Noach Uitvaartzorg in Dronten hebben plannen. Voor mensen kan nog geen enkele locatie de dienst uitvoeren.
Bij een crematie wordt het lichaam verbrand bij ongeveer 850 tot 1.000°C, waarbij CO₂, dioxines en kwik vrijkomen. Bij resomeren is er geen vuur: het lichaam lost op in warm water met kaliumhydroxide, waarna schone botresten overblijven die tot een fijn wit poeder worden vermalen. De uitstoot en het energieverbruik liggen aanzienlijk lager.
Ja, u kunt uw voorkeur voor resomeren nu al schriftelijk vastleggen in uw testament of in een wilsverklaring of laatste-wensenformulier. Zo weten uw nabestaanden precies wat u wilt. Omdat resomeren van mensen nog niet is toegestaan, kan de wens pas worden uitgevoerd zodra de wet dat toelaat; tot die tijd blijft een andere vorm nodig.
Nog niet automatisch. Omdat resomeren van mensen in Nederland nog niet is toegestaan, dekt geen enkele uitvaartpolis het nu als aparte bestemming. Verschillende verzekeraars bereiden zich wel voor op de mogelijke legalisering. Controleer uw polisvoorwaarden en vraag uw verzekeraar of een gekozen bedrag straks ook aan resomeren besteed mag worden.
Ja, voor huisdieren is resomeren in Nederland al langer toegestaan, in tegenstelling tot resomeren van mensen. Resoma in Leeuwarden is hier bijvoorbeeld al actief in en biedt watercrematie voor gezelschapsdieren aan. De as wordt daarna aan de eigenaar teruggegeven, vergelijkbaar met de manier waarop dat bij een dierencrematie gebeurt.
Uw wens vastleggen? Dat kan nu al.
U kunt nu al schriftelijk vastleggen dat u wilt worden geresomeerd.
Zo weten uw nabestaanden precies wat uw wens is, en kunnen zij die uitvoeren zodra resomeren legaal is.
Gerelateerde onderwerpen
Vragen over resomeren of uw uitvaartwensen?
RouwUitvaart.nl zet de informatie voor u op een rij, over resomeren, andere duurzame opties, kosten of uw wensen vastleggen. Meer over het adviesgesprek leest u hier.
Persoonlijk advies over resomeren of uw uitvaartwensen?
Bel ons, ook 's avonds en in het weekend. U wordt automatisch doorverbonden met het team van onze vaste uitvaartpartner, dat uw vragen beantwoordt en, als u dat wilt, de uitvaart in gang zet bij een uitvaartverzorger bij u in de buurt, die met u uw wensen bespreekt, zonder verplichtingen. Een uitgebreid adviesgesprek is betaald; het tarief hoort u vooraf.
